Jastar – bizdiń bolashaǵymyzdyń tiregi

Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynda «Memlekettik jastar saıasaty týraly» jáne oǵan ilespe «Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksine ózgeris pen tolyqtyrý engizý týraly» zań jobalary talqyǵa salyndy. Kún tártibinde birinshi qaral­ǵan «Memlekettik jastar saıasaty týraly» zań jobasy boıynsha baıandaǵan Bilim jáne ǵylym mı­nıstri Aslan Sárinjipov: Elbasy «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» atty Qazaqstan halqyna Jol­daýynda «jastar – bizdiń bolasha­ǵymyzdyń tiregi», degen sóz aıt­ty. Zań jobasy Memleket basshy­synyń tapsyrmalaryn oryn­daý maqsatynda ázirlenip otyr», – dedi. Atap aıtqanda, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HIH sessııasynda memlekettik jas­tar saıasaty máseleleri boıynsha zańnamany jańartý jáne «Nur Otan» partııasynyń «Jas Otan» jastar qanatynyń II sezinde zań jobasyn búgingi talaptarǵa sáı­kes keltirip, sapasyn jaqsartý bas­ty talap. Zań jobasynyń maq­­­saty – jastardyń damýyna jaǵ­­daı jáne olardyń memleket ómi­ri­ne qatysýyna múmkindikter jasaý. Zań jobasynyń mazmunyna da toq­tala ketken mınıstr onyń bes ta­raý men otyz bir baptan tura­tyn­dyǵyn málimdedi. Bul rette mem­lekettik jastar saıasatynyń úsh negizgi mindeti qarastyrylsa, olar jastardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý; jastardy el­diń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq-saıası ómirine tartý; azamattyqqa tárbıeleý jáne qazaqstandyq patrıotızm sezimin nyǵaıtý dep belgilengen. Sondaı-aq, qoljetimdi jáne sapaly bilim berýdi qamtamasyz etý, ǵylymı-tehnıkalyq áleýetti damytý men densaýlyq saqtaý jáne nyǵaıtý nazardan tys qalmaǵan. Budan basqa, zań jobasynda salamatty ómir saltyn qalyptastyrý; ju­myspen qamtý men jastar ara­synda kásipkerlikti damytý úshin jaǵdaılar jasaý; jas otbasylar úshin qoljetimdi turǵyn úı júıesin damytý; quqyqtyq máde­nıet deńgeıin arttyrý, sybaılas jemqorlyq kórinisterine tózbeý­shilikke tárbıeleý kór­setil­gen. Ekologııalyq mádenıetti qalyp­tas­tyrý men talantty jastardy damy­týǵa járdemdesý jáne bos ýaqyt pen mádenı demalys úshin jaǵ­daılardy qamtamasyz etý de kózdelgen. Memlekettik jastar saıasaty sala­syndaǵy konsýltatıvtik-keńesshi organ­dardyń qataryna Qazaqstan Respýb­lıkasy Pre­zı­dentiniń janyn­daǵy Jastar saıasaty jónindegi keńes; Ákimdikter janyndaǵy jastar isi jónindegi keńester; Jastar uıymdaryn damytý jónindegi úılestirý keńesi jatady. Respýblıkalyq jas­tar forýmynda ortalyq jáne jer­gilikti atqarýshy organdardyń esep­teri tyńdalady, Qazaqstan Respýb­lıkasy Úkimetine memlekettik jas­tar saıasatyn jetildirý jónin­de usy­nystar engiziledi. Al óńirlik jastar forýmy memle­ket­tik jastar saıasatyn iske asyrý máselelerin talqylaýdy; jer­gi­likti atqarýshy organdar men jas­tar, jastar uıymdary arasyndaǵy únqatysý men ózara is-qımyldy; memlekettik jastar saıasatyn jetildirý jóninde usynystar ázirleýdi qamtamasyz etedi. Jastar resýrstyq ortalyqtary jastar men jastar uıymdaryn qoldaý jáne damytý úshin qyzmetter kórsetý maqsatynda qurylatyny da erekshe atap ótildi. Osy ortalyqtar jastardyń bastamalaryn aqparattyq-ádistemelik, konsýltasııalyq qoldaýdy, jastar arasyndaǵy ahýaldyń monıtorıngin jáne ony taldaýdy júzege asyrady. Jastardyń memlekettik jastar saıasatyn qalyptastyrý men iske asyrýǵa qatysýy: jastar uıymdarynyń qyzmetine; volonterlik qyzmetke; bilim mekemeleri men eńbek ujymdaryndaǵy jastardyń ózin ózi basqarý organdarynyń qyzmetine qatysýy arqyly anyqtalyp otyr. Qoǵamǵa erekshe paıdaly qyzmet bolǵandyqtan, volonterlik qyzmet zańnamalyq turǵydan alǵash ret óz bekitilýin tappaq. Sonymen, zań jobasynda memlekettik jastar saıasatynyń basty mindetteri, negizgi baǵyttary anyqtaldy, orta­lyq memlekettik organdardyń quzy­ret­teri men memlekettik jastar saıasatyn qalyp­tastyrý men iske asyrý tetikteri bekitildi. Zań jobasyn qabyl­daýdyń kútiletin nátıjesi retinde jas­tardyń oıdaǵydaı áleýmettenýine, olar­dyń áleýetin eldi odan ári damy­týǵa baǵyttalǵan memlekettik jas­tar saıasatynyń tıimdi modelin qalyp­tas­tyrý qarastyrylady. Zań jobasy buǵan deıin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Jastar saıasaty jónindegi keńestiń Atyraý, Qyzylorda, Qostanaı qala­laryndaǵy kóshpeli otyrystarynda, oǵan qosa, «Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń bazasynda, IýNISEF halyqaralyq uıymy, otandyq jáne sheteldik sarapshylardyń qatysýymen belsendi talqylandy. Jastar – eń jaqyn bolashaqtaǵy bizdiń adamı kapıtalymyz, básekege qabiletti memlekettiń negizgi resýrsy. Sondyqtan, jastardy qoldaý men damytý Qazaqstannyń memlekettik saıasatynyń basymdy máseleleri bolyp tabylady. Birqatar talqylaýlardan keıin zań jobasy depýtattar tarapynan qoldaýǵa ıe boldy. Sondaı-aq, depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksine ózgeris pen tolyqtyrý engizý týraly» zań jobasyn eki oqylymda qarap, qabyldady. Zań jobasymen jumysqa alǵash kirgen jas mamanmen eki jyldan kem emes merzimge eńbek shartyn jasasý; on segiz jasqa tolmaǵan adamdarǵa, sondaı-aq, tehnıkalyq jáne kásibı, orta bilimnen keıingi, joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdarynda oqý-bilim baǵdarlamalaryn meńgergen, olardy bitirgen kúnnen bastap bir jyldan keshiktirmeı alǵan mamandyǵy boıynsha jumysqa alǵash kiretin adamdarǵa synaq merzimi ornatylmaıtyny qarastyrylǵan. Tutastaı alǵanda, zań jobasy jastardyń eńbek salasyndaǵy quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Olardy qabyldaǵannan keıin jas mamandarmen eńbek shartyn jasasý merzimi uzartylady jáne synaq merzimi ornatylmaıtyn jastardyń sanattary keńeıtiledi. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».