Jasandy ıntellekt bilim sapasyn jaqsartady

Tamyz keńesinde sóz alǵan Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev otandyq bilim berý júıesinde jasandy ıntellektini engizýdiń alǵysharty qalyptasqanyn atap ótti.

«Búginde mektepterde joǵary jyl­damdyqty ınternetpen qamtý 89 paıyzdy quraıdy, ınternet­tiń ortasha jyldamdyǵy ótken jyly 4 Mbıt/s bolsa, bıyl sekýndyna ­75 Mbıt jyldamdyqqa jetti. Elimiz­­­diń 1 731 mektebinde «Starlink» jerse­rik­tik ınterneti ornatyldy. Búgingi tań­da oqýlyqtardyń júz paıyzy sıfr­lyq formatqa aýystyryldy. Olar qazir 11 platformada qoljetimdi. Jasandy ıntellekt tehnologııalaryn bilimge saýatty engizý oqytýdyń tıim­diligin qamtamasyz etedi, al bul óz kezeginde bilim sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. Qazir sıfrlyq tehnologııalar ınformatıka pániniń sheńberinen áldeqaıda shyǵyp ketti. Endi árbir pedagogtiń IT-quzyrettiligi onyń biliktiliginiń ajyramas bóligine aınalýy shart. Bul – jahandyq úderis, zamanaýı talap», dedi mınıstr.

Sonymen qatar jıyn barysynda «Mektepke deıingi bilim berýdegi ınnovasııalar», «Jasandy ıntellektini orta bilim berý júıesine ıntegrasııalaý», «Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesindegi sıfrlandyrýdyń zamanaýı trendteri», «Aýyl mektep­terinde oqytý úderisin sıfrlan­dyrý», «Sıfrlyq mektep – sıfr­­lyq muǵalim», «Muǵalimderdiń sıfr­lyq quzyrettiligin damytý», «Sıfr­landyrý jaǵdaıyndaǵy ınklıýzıv­ti bilim berý», «Balalardyń quqyqta­ryn qorǵaý salasyndaǵy sıfrlandyrý», «Birtutas tárbıe jáne qosymsha bilim sınergııasy», «Sıfrlandyrý jaǵdaıyndaǵy bilim berý mazmunyna turaqty damý komponentin ıntegra­sııalaý», «Sıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellektiniń bala­lar­ǵa áseri» taqyryptary boıynsha seksııalyq otyrystar ótti.

Altynshy seksııada sóz sóılegen «О́rleý» bilik­tilikti arttyrý ulttyq orta­lyǵynyń Atyraý obly­syndaǵy Kásibı damý ınstıtýtynyń dırektory Roza Dáýletovanyń aıtýynsha, jasandy ıntellektini muǵalim oqýshydan da artyq meńgerýge tıis.

«Biz bolashaqta baǵdarlamamyzdy jasandy zerdege negizdep oqytamyz. Qazirdiń ózinde bul tájirıbede bar. Jalpy orta bilim berý uıymdaryn­da jasandy ıntellektini qoldaný boıynsha tujyrymdama áli jasal­ǵan joq. Búgingi jıynnyń maqsaty da sol, elimizdiń túkpir-túkpirinen jınal­ǵan úzdik pedagogter pen sheteldik ǵalymdar jasandy ıntellektiniń ıgi­ligin kórýdegi tájirıbelerin bóli­sip jatyr. Bir muǵalim alty sy­nypqa sabaq beretin bolsa, olardyń árqaı­sysynda otyz baladan bolsa, balalardyń jumystaryn az ýaqytta tekserý muǵalimge úlken kúsh ekeni aıtpasa da túsinikti. Pedagog olardyń bárine keri baılanys bere alady, biraq 45 mınýt azdyq etedi. Al eger ustazdar sabaq josparyn jasaǵan kezde, emtıhan jumystaryn teksergende jasandy zerdeni qoldansa, jumystary edáýir jeńildeıdi. Osylaısha, muǵalim óziniń ýaqyty men energııasyn únemdeıdi ári qazirgi zamanaýı oqýshylardyń talǵamyna saı bolady. «Taıaqtyń eki ushy bar» degendeı, bul jasandy zerdeniń qaýpi de joq emes. Oqýshy­lar muny sapaly qoldanatyny ras, sol sebepti muǵalim olardyń shynaıy bili­min anyqtaı almaýy múmkin. Son­dyqtan pedagog oqýshyǵa jasandy ın­tellekt oryndaı almaıtyn, jeke­leı tapsyrma berýge tıis», deıdi R.Dáýletova.

«Jasandy ıntellektini orta bilim berý júıesine ıntegrasııalaý» seksııasynda baıandama jasaǵan Kárim Ashat – «Quantum TECH» mektebi dırektorynyń oqý isi jónindegi orynbasary. Onyń aıtýynsha, jasandy ıntellekt muǵalimniń ornyn aýys­tyrmaıdy, tek pedagogtiń jumysyn jeńildetetin qosymsha qural ǵana.

«TECH» degendegi «T» árpi tehno­logııany bildiredi, ıaǵnı tehnologııa – bizdiń basty baǵyttarymyzdyń biri jáne bilim berý úderisiniń ajyra­mas bóligi. Ol muǵalimderge oqytý ádiste­rin jetildirýge, oqýshylarǵa jańa bi­lim­di ońaı ári tıimdi meńgerýge múmkin­dik beredi. Tehnologııalyq qural­dar oqýshylardyń shyǵarmashylyq jáne synı oılaý qabiletterin damy­tý­ǵa, aqparatty izdeý jáne taldaý daǵ­dy­laryn jetildirýge septigin tıgizedi. Sondaı-aq onlaın platformalar men qosymshalar arqyly oqytý úderisi anaǵurlym ıkemdi ári qoljetimdi bola túsedi. Biz búgingi seksııalyq otyrysta jasandy ıntellektini tıimdi qoldaný ádisterin muǵalimderge úıretip, pikir almastyq. Máselen, «Magic School» jobasy – muǵalimderge de, oqýshylar­ǵa da yńǵaıly etip jasalǵan platforma. Munda sabaqty qyzyqty etip ótkizýge kómektesetin toǵyz túrli qo­symsha bar. Onyń jasandy ıntellekt quraldary kreatıvti suraqtar qurastyrýǵa, ár oqýshymen saraptama júrgizýge, sabaq josparlaýǵa úlken kómegin tıgizedi. Bul jerde aıta ketetin ­basty nárse – jasandy ıntel­lekt muǵalimniń ornyn aýystyr­maıdy, tek pedagogtiń jumysyn jeńil­detedi. Taǵy da aıta keterligi, ja­sandy zerde qurastyrǵan tapsyr­malardy muǵalim mindetti túrde tek­serýge tıis. О́ıtkeni ol baǵdarlama bol­ǵan­dyq­tan, qatelesip, oqýshyǵa artyq ári qaýipti aqparat ­berýi ábden múmkin», deıdi ol.

Oqý-aǵartý mınıstrligi Orta bi­lim berý komı­tetiniń tóraǵasy Qany­bek Jumashevtyń aıtýyna qaraǵan­da, jasandy ıntellekt álemdik júıe bolǵandyqtan, aqparattyq qaýipsiz­dik basty nazarda bolýǵa tıis.

«Biz bıyl birinshi ret sammıt for­matyn tańdap otyrmyz. Ony tań­daýdaǵy basty sebebimiz – negizgi qaralatyn taqyryptyń ózektiligi. Árıne, jasandy zerdeniń paıdasy mol. Búginde óz betinshe oılanatyn robottar kóbeıip, barlyq salada ba­symdyq alǵanyna kýá bolyp otyrmyz. Biraq onyń táýekelderi de bar. Qazir árbir memleket orta bilimin qyzǵyshtaı qoryp otyr. О́ıtkeni ár eldiń óz ustanymy men baǵyty bar. Al jasandy ıntellekt ǵalamdyq júıe bolǵandyqtan, oqytý úderisin­de álem­dik aqparatty jınaqtap jaýap­ beredi. Sondyqtan biz jan-jaqty da­ıyndalǵannan keıin ǵana osy teh­nologııalardy engizýimiz kerek. Ja­ratylystaný baǵytynda ondaı táýe­kelder joq. О́ıtkeni esep-qısap bári­ne ortaq. Ony tek qazaqshaǵa aýda­ryp úlgersek boldy. Osy maqsatta biz qazir «Sıfrly ustaz», «Tilge boı­laý» jobalaryn uıymdastyryp jatyrmyz. Ýaqyt kútpeıdi. Bálkim biz qazirdiń ózinde kesh qalyp bara jatqan shyǵarmyz», deıdi Q. Jumashev.

Sonymen qatar sammıt aıasynda «Digital Kazakhstan: zamanaýı bilim berý» taqyrybynda sıfrlyq kórme uıymdastyryldy. Bilim berý salasyn jetildirý men damytý boıynsha atalǵan kórmege qyryqqa jýyq kompanııa qatysyp, óz ónimderin usyndy. Máselen, jasandy ıntellekt negizindegi kásibı baǵdar mamandary men psıhologterdiń jumysyn jeńildetetin «WeGlobal» platformasy kóptiń kóńilinen shyqty.

«2022 jyldan bastap profo­rıen­tator ma­mandyǵy mektepke endi. Alaı­da oqýshyǵa durys kásibı baǵ­dar berý úshin sapaly qosymsha men qu­rylǵy kerek boldy. Bir ǵana maman mekteptegi myńdaǵan oqýshymen jumys jasaýǵa fızıkalyq turǵydan úlgermeıtini anyq. Osy máseleni sheshý úshin biz «WeGlobal» qosymshasyn ­oılap taptyq. Buny ár oqýshy 7-synyptan bastap qoldana alady. Iаǵnı bilim alýshylardyń jastaryna sáı­kes arnaıy suraqtar qurastyrylǵan. Sol arqyly balanyń qaı salaǵa ıke­mi baryn anyqtaımyz. Ekinshi ke­zeń­de osy málimetti qoldana otyryp, ja­san­dy ıntellekt algorıtmi oǵan ma­man­dyqtar kestesin usynady. Onyń ózin qur tizip shyqpaıdy, paıyzben mólsherlep beredi. Biraq bul álde de naqty sheshim emes. Úshinshi kezeńde oqýshy ár mamandyqty tolyq oqyp, tanysady. Iаǵnı bul salada qansha tabys tabatyny, qandaı qarym-qabilet kerek ekeni, qaı ýnıversıtetterde oqytylatyny, oǵan qansha ball jınaý kerektigi, bári-bári qosymsha­da jeńil túsindirilgen. Statıstıka bo­ıyn­sha qoǵamdaǵy alpys paıyz adam óz mamandyǵy boıynsha jumys istemeıdi. Onyń birneshe sebebi bar. Solardyń arasynda eń kóp kezdese­tin jaǵdaı – balanyń atynan ata-ana­nyń sheshim qabyldaýy. Endi atalǵan qosymsha arqyly muǵalimder men ­ata-analar oqýshynyń nátıjesin kó­rip, soǵan saı durys sheshim qabyl­daı­dy dep úmittenemiz», deıdi «WeGlo­bal» jobasynyń jetekshisi Aqjol Zambaev.