Babalardan qalǵan baı mura

Oı dodasyna ázirlik

Astana qalasynda ótetin Dúnıe­júzi­lik kóshpeliler oıyndarynda baq synaıtyn ulttyq qurama músheleri qorytyndy jattyǵý jıynyn ótkizip jatyr. Nazarbaev ýnıversıtetiniń sporttyq alańynda toǵyzqumalaq, ovarı jáne mangaladan elimizdiń ulttyq quramasy BAQ ókilderine jattyǵý barysyn tanystyrdy. Etnosport alamanynda toǵyzqumalaq pen túriktiń mangala jáne Afrıka eliniń ulttyq saıysy sanalatyn ovarıden oı jarystyratyn sańlaqtar júldeden úmitti.

Toǵyzqumalaqtan ulttyq quramanyń bas bapkeri Aınur Jaqypbaeva qory­tyndy jattyǵý jıyny josparǵa sáıkes ótip jatqanyn aıtty.

«Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynda toǵyzqumalaqtan – 4, ovarıden – 4, mangaladan 4 sportshy saıysqa túsedi. On jyldan beri turaqty ótip kele jatqan Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń deńgeıi joǵary. Elimizde tuńǵysh ret jalaýy jelbireıtin aıtýly dodada top jarýǵa barymyzdy salamyz. 27 tamyzdan bastalǵan qorytyndy jat­tyǵý jıyny 7 qyrkúıekke deıin jal­ǵasady», dedi ulttyq quramanyń bas bap­keri.

Etnosport dodasynda toǵyzqumalaq, mangala, ovarıden saıys Astanadaǵy «Dýman» qonaqúıiniń májilis zalynda ótedi. Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryn daıyndaý jáne ótkizý jónindegi dıreksııa basshysynyń orynbasary Muratbek Qypshaqbaev zııatkerlik oıyndarǵa qatysatyn sportshylarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵanyn atap ótti.

«Osy úsh sport túrinen dodaǵa qaty­satyn delegasııa músheleri «Dýman» qonaqúıine ornalasady. Jatyn orny men saıys ótetin alań da – bir jerde. Sportshylar jol júrip ýaqytyn shy­ǵyndamaıdy», dedi ol.

Batys Afrıka elderiniń zııatkerlik dodasy - ovarıdi eki adam oınaıdy. Oıyn taqtasynda eki qatarda ornalasqan alty oıyq bolady. 48 sharmen oınalatyn saıysta óz taqtasyndaǵy oıyqqa shardy kóp jınaǵan qatysýshy jeńiske jetedi. Komandada eki er, eki áıel oıynshy bolady. Ulttyq quramanyń bas bapkeri Aınur Jaqypbaeva ovarıden alǵashqy el chempıonaty naýryz aıynda Qyzylorda qalasynda ótkenin, birinshiliktiń je­ńimpazdary men júldegerleri ult­tyq quramaǵa alynǵanyn jetkizdi. Zııat­kerlik oıyndar saıysynda jankúıerler toǵyzqumalaqtan eńbek sińgen sport sheberleri Serik Aqtaev, Ásel Dálıeva, halyqaralyq dárejedegi sport sheberi ataǵyna ıe Ernur Mereshev pen Ańsa­ǵan Qojanásipten medal kútedi. Dúnıe­júzilik kóshpeliler oıyndaryna qaty­satyn Afrıka elderi men Antıgýa-Bar­býda jáne Qyrǵyz Respýblıkasynyń sport­shylary da ovarı saıysynyń júl­desinen dámeli.

Nazarbaev ýnıversıtetiniń sporttyq alańynda asyq atý, bes asyq jáne qyr­ǵyzdyń ulttyq oıyny ordodan elimiz­diń ulttyq quramasy da BAQ ókil­derine arnaıy ashyq jattyǵý ótkizdi. Ulttyq sport asyq atý, bes asyq jáne qyrǵyz eliniń ulttyq oıyny sanalatyn ordodan Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryna qorytyndy jattyǵý jıynǵa qatysýshylar ázirlikti kúsheıtken. Ult­tyq quramanyń bas bapkeri Jomart Sabyrjanuly asyq atýdan 4 jáne bes asyqtan 4 sportshy, qyrǵyzdyń ulttyq oıyny ordodan 8 mergen saıysatynyn aıtty. 16 sańlaq ta – halyqaralyq doda kórip ysylǵan tájirıbeli sportshylar.

Jomart Sabyrjanuly barlyq oblys pen úsh megapolıste federasııa jumysy qarqyndy júrip, asyq atý oıyny keń qanat jaıǵanyn atap ótti.

«2023-2024 oqý jylynan bastap orta mektep oqýshylary arasynda «Altyn saqa» respýblıkalyq olımpıadasy ótip, bir mezette 2 mıllıonnan asa oqýshy qolyndaǵy saqasyn shıyryp, asyq oınady. Qyrǵyzdyń tól oıyny ordodan altyn medal buıyrady deý qıyn, sebebi olar tól sportyn ejelden oınap kele jatyr. Al asyq atý men bes asyq syny­nan ba­rymyzdy salamyz. 2022 jyly Azııa chem­pıonatynda bizdiń mergender qyrǵyz qar­sylastarynan basym túsken edi», dedi bas bapker.

Etnosport dodasynda asyq atý, bes asyq jáne ordo saıysy «Alaý» muz saraıynda ótedi.

Mereıtoılyq poshta markasy

Astana qalasynda 8-13 qyrkúıek ara­­lyǵynda ótetin V Dúnıejúzilik kósh­­­peliler oıyndary qarsańynda «Qa­zaq­stannyń mádenıeti men sporty» aıasynda mereıtoılyq poshta mar­­kasy shyqty. Dúnıejúzilik kósh­pe­­liler oıyndaryn daıyndaý jáne ótkizý dıreksııasynyń basshysy Naıl Nurov pen «Qazposhta» AQ bas­qarma tóraǵasy Ásel Janasova BAQ ókil­derine mereıtoılyq markanyń mórleý sharasyn ótkizdi. Naıl Nurov ıgi istiń mańyzdylyǵyn atap ótip, «Dú­nıejúzilik kóshpeliler oıyndary – bul tek sporttyq doda ǵana emes, dás­túrimiz ben mádenı muramyzdy da nasıhattaıdy», dedi.

Ásel Janasova etnosport oıyndary qarsańynda mereıtoılyq poshta markasyn shyǵarý arqyly dúnıejúzilik dodany nasıhattaýǵa basqarma ujymy da yqylasty ekenin aıtty.

Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryna arnalǵan mereıtoılyq poshta markasy biregeı fılatelııalyq óner týyndysy sanalady. 5 000 dana taralymmen shyqqan markanyń nomınaldy quny – 500 teńge.

Ult murasyna arnalǵan kórme

Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyn­darynyń bastalýyna da sanaýly kún qaldy. Elimizde ótetin aıtýly doda aıasynda birneshe mańyzdy is-shara da júzege asyrylyp jatyr. Etnosport dodasyna oraı Syǵanaq kóshesi, 60/5 mekenjaıynda ashylǵan kórme 17 qyrkúıekke deıin elorda turǵyndary men qonaqtarynyń nazaryna usynylady. «Kóshpeliler rýhy: sheksiz kókjıek» atty fotosýretter men art-jumystar kórmesiniń ashylý saltanatyna qatysqan «Kazakh Tourism» UK» AQ» basqarma tóraǵasy Qaırat Sádýaqasov, Ulybrıtanııa elshisi Ketı Lıch, Qatar elshisi Abdýlla Hýseın Djaber, Úndistan elshisi Nagendra Prasad, Kanada dıplomatııalyq mıssııa basshysynyń orynbasary Devıd MakKınnon, Oman dıplomatııalyq mıssııa basshysynyń orynbasary Talal Ál Iаkýbı, Qyrǵyzstan elshiliginiń úshinshi hatshysy Ernıs Abdırashıtov, sondaı-aq zııaly qaýym ókilderi týyndylarǵa joǵary baǵa berdi.

Kóshpeliler mádenıetiniń álemi­ne tereńdeı úńilýge jeteleıtin kór­mege ke­lýshiler elimizdiń tanymal fo­to­graf­tary Anzor Gasaev pen Alek­sandr Kýznesov, ulybrıtanııalyq she­ber Konnor MakNıl (TheFella), majar­standyq rejısser Karachon Shan­dordyń erekshe týyndylaryn tamashalaı alady. Bul sýretshiler kóshpeliler ómiriniń áserli hám qyzyqty sátterin, sondaı-aq álemniń túkpir-túkpirinen alynǵan tańǵajaıyp peızajdardy alǵash ret kórermen nazaryna usynyp otyr.

Kórme birneshe taqyrypty qam­typ, kóshpeliler ómiriniń ártúrli qyr­­­laryn jáne olardyń tabıǵatpen te­reń baılanysyn áıgileıdi. Kósh­pe­li­ler ále­mine kirispe bóliminde Qa­zaq­stan tabıǵaty men halyqtyń kún­de­likti ómirinen syr shertetin týyndy­lar qoıylǵan.

Kóshpeliler rýhy bólimine toptas­tyrylǵan syrly sýretter kóshpeli ha­lyqtyń dástúrin, rásimin jáne tabı­ǵatpen úndestigin sıpattaıdy.

Kókparshylarǵa sáttilik tiledi

Astana tórinde ótetin V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynda qalyń jan­kúıer kókpar men qyrǵyzdyń kókbóri oı­nynan ótetin dodany asyǵa kúte­tini anyq. Sebebi qazaq pen qyrǵyz ara­syndaǵy kókpar tartysy ejelden qyzyqty hám qıqýmen ótedi. Aqylbaı Man­keev baptaıtyn kókpardan ulttyq qurama músheleri de qorytyndy oqý-jat­tyǵý jıynyn Astana qalasynda ótkizip jatyr.

Dúbirli doda qarsańynda Kókpar federasııasynyń prezıdenti Baýyrjan Isabaev, «Ulttyq jáne at sporty túr­leri ortalyǵynyń» dırektory Baq­dáýlet Sábıtov, Jappaı kókpar federa­sııasynyń prezıdenti Ǵanı Dirmanov, Dúnıejúzilik kókpar federasııasynyń vıse-prezıdenti Álibek Muqataev qu­rama komanda múshelerimen kezdesip, oqý-jattyǵý barysymen tanysty.

Kókpar federasııasynyń prezıdenti sportshylarǵa sáttilik tilep, el abyroıyn halyqaralyq arenada qorǵaýdyń jaýapkershiligi zor ekenin jetkizdi. Fede­rasııanyń sportshylarǵa qoldaý kór­setý jáne kókpar sportyn damytý ba­ǵytyndaǵy qolǵa alynǵan is-shara­larynan habardar etti.

Tartysqa daıyndyq qyzý

Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynda arqan tartystan dodaǵa qosylatyn ulttyq qurama músheleri qorytyndy jattyǵý jıynyn ótkizip jatyr.

Shýchınsk qalasyndaǵy olımpıadalyq daıarlaý ortalyǵynda ázirlikti kúsheıt­ken qurama músheleri chempıon atanýdan úmitti. Ulttyq quramaǵa qabyldanǵan sportshylar qańtar aıynda ótken el birin­shiliginde irikteldi. Arqan tartys federasııasynyń vıse-prezıdenti Nur­lan Jabaev basty qarsylas sanalatyn komandalardyń ázirligin zerttep, tyńǵylyqty ázirlený qajettigin aıtty.

«Arqan tartystan Anglııa, Pákistan, Qyrǵyzstan quramalary tegeýrindi. De­genmen de óz elimizde ótetin dúbirli do­dada qyzdarymyz da, jigitter de olja salatynyna senemiz», dedi N.Jabaev.

Arqan tartys federasııasynyń bas dırektory Rasýl Tilenov ulttyq qurama músheleri Reseıdiń Ekaterınbýrg, Túmen qalalarynda ótken halyqaralyq týrnırlerge qatysyp, jeńiske jetkenin aıtty. Arqan tartys kenje damyǵan sport túri sanalady. Federasııa bıyl jyl basynda ǵana quryldy.

Kórshiler de osal emes

Astana qalasynda ótetin V Dú­nıe­­júzilik kóshpeliler oıyndaryna kók­par men kókbóri oınyna qaty­satyn Qyrǵyzstannyń ulttyq qura­masy Ys­tyqkól jaǵasynda oqý-jattyǵý jıynyn ótkizip jatyr. Reseı ulttyq qura­masymen birlesken jıynda joldastyq kezdesý ótkizip te úlgerdi. Qyrǵyzstan ult­tyq quramasynyń kapıtany Rýstam Tynalıev jigitterdiń ázirligi joǵary deńgeıde ekenin atap ótti.

«Buǵan deıin kókpardan Dúnıe-júzilik kóshpeliler oıyndaryna, álem chempıo­natyna, ózge de halyqaralyq týrnırlerge qatystym. Qazaqstanda ótetin etno­sport alamanynyń mańyzy zor. Biz kókbóriden de, sheńberge oınalatyn kókpardan da saıysqa túsemiz. Kók­par oıynynyń aıyrmashylyǵy – tek sheńberde ǵana emes, ýaqyty da qysqa: eki taım ǵana. Al kókbórini biz úsh taım oınaımyz. Attarymyzdy da babynda ustap, jigitter fızıkalyq, taktıkalyq ázirlikti pysyqtap jatyr. Babalarymyzdan mıras ulyq ónerdi qurmetteıtin ár qyrǵyz ulany ýlaq (serke) tartýǵa yntasy artyp, dodaǵa kirýge umtylady. Dúıim qyrǵyz hal­qy senim artatyn saıysta jeńiske jetý úshin barymyzdy salamyz», dedi R.Tynalıev.

Al Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryna tuńǵysh ret qatysýǵa múmkindik alǵan ulttyq qurama múshesi О́mirbek Esenuly komandadaǵy tájirıbeli oıynshylardan tálim alyp, dúbirli alamanda baryn salýǵa umtylatynyn aıtty.

«Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyn­darynyń chempıony ataný – zor baqyt, orasan mereı. Bıyl besinshi márte uıym­dastyrylatyn dodada jeńiske jetsek, senim aqtalǵany», deıdi kókparshy.

Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynda kókpar men kókbóri dodasy «Qazanat» ıppodromynda ótedi.