Baiqonyr – Ortalyq Azııadaǵy debıýttik jáne qysqametrli fılmderdi tanystyratyn biregeı halyqaralyq festıval. Almatyda 3-8 qyrkúıek aralyǵyna josparlanǵan halyqaralyq Baiqonyr kınofestıvali toǵyzynshy ret túrli baǵyttaǵy rejısserlerdiń jarqyn týyndylaryn toptastyryp, kópshilikke jańalyǵy mol kıno jármeńkesi ispetti usynyp otyr. Kınogerler arasynda tanymaldyǵy artyp kele jatqan kınofestıvalge qatysýǵa bıyl 670 ótinim kelip túsken. Festıval úsh baǵytty qamtıdy: qysqametrli kórkem fılmderdiń halyqaralyq baıqaýy, kórkem jáne derekti fılmderdiń ulttyq baıqaýy jáne buǵan deıin «oıyn janryndaǵy debıýttik fılmder» baǵdarlamasy retinde ótkizilip kelgen baǵyt bıyl bólek baıqaý retinde qarastyrylady.
Kınosarapshy jáne festıvaldiń baǵdarlama dırektory Erjan Jumabekovtiń aıtýynsha, 20 elden kelip túsken 670 ótinimniń ishinen festıvaldiń baıqaý baǵdarlamasyna qatysatyn 33 fılm iriktelip alynǵan. Baıqaýǵa Qazaqstan, Grýzııa, Ázerbaıjan, Armenııa, О́zbekstan, Tájikstan, Qyrǵyzstan jáne Reseı sekildi elderden kelgen kıno ókilderiniń qarasy mol.
– Qatysýshylar arasynda stýdentter de, belgili jas rejısserler de bar. Fılmderdiń túrli janrdy qamtyǵany qýantady. Áleýmettik dramalarmen qatar, horror, mıýzıkl, trıller janrynda túsirilgen fılmder de bar. Baıqaýǵa qatysatyn fılmder, negizinen, ózin-ózi taný jáne otbasy qundylyqtary taqyryptaryn qamtyǵan, – dedi E.Jumabekov.
Festıval Qazaqstan rejısseri Kenjebek Shaıqaqovtyń «Aıqaı» fılmimen ashyldy. Fılmniń halyqaralyq premerasy jyl basynda Pýsan halyqaralyq kınofestıvalinde ótken bolatyn. Bıylǵy baǵdarlamanyń taǵy bir ereksheligi, tolyqmetrli fılmderdiń debıýttik baıqaýy engizilip otyr. Baıqaý baǵdarlamasyndaǵy fılmderdi kórsetýden basqa festıvalde tanymdyq is-sharalar da ótkiziledi: sheberlik sabaqtary, shyǵarmashylyq kezdesýler jáne jetekshi kınorejısserlerdiń avtorlyq dáristeri, kıno mamandarynyń paneldik sessııasy josparlanǵan.
IX Halyqaralyq kınofestıvaldiń aıasynda AlmaU ýnıversıtetiniń qabyrǵasynda ótken III Halyqaralyq kınotanýshylar men kınosynshylar forýmy mańyzdy is-sharanyń salmaǵyn arttyra túsken aıtýly oqıǵanyń birine aınaldy. Forým kınotaný salasyndaǵy úzdik jumystarǵa arnalǵan Ulttyq syılyqty tabystaý saltanatymen ashyldy.
Alǵashqy sóz tizginin alǵan Kınotanýshylar men kınosynshylar forýmynyń tóraǵasy Erjan Jumabekov uıymdastyrýshylardyń jyl saıyn forýmdy tyń jańalyqtarmen, mańyzdy sharalarmen túrlendirip, formatyna zamanaýı reńk berip otyrǵanyn atap ótti. Osylaısha bıyl alǵash ret forým baǵdarlamasy sheńberinde kınotaný salasyndaǵy úzdik jumystarǵa arnaıy syılyqtar belgilenip, birneshe kınotanýshy kıno ónerin órkendetý isine qosqan úlesi úshin marapattaldy.
– Negizgi maqsat – tasada júrse de, taýdaı jumys atqaryp, alaıda eńbegi elenbeı júrgen kınotanýshylar men kınosynshylarǵa kóptiń nazaryn aýdartý. Bıyl biz osy forým aıasynda sala mamandarynyń eńbegin óz ýaqytynda ádil baǵalaýymyz kerek dep sheshtik. Endi kınotanýshylarǵa arnalǵan jeke dara syılyq bar, – dedi syılyqtyń mańyzyna toqtalǵan E.Jumabekov.
Alǵashqylardyń biri bolyp «Qazaqstan kınosynshylar qaýymdastyǵynyń prezıdenti» Gúlnár Ábikeevaǵa «Kınotaný salasyna qosqan úlesi úshin» syılyǵy tabystaldy. Sondaı-aq, «Kınotaný salasyndaǵy úzdik stýdenttik jumys» – «Baýyryna salý» fılminde bala qııalyndaǵy baqyt bolmysyn taldaǵan Ázıza Qýandyq, «KinoScope» habaryn júrgizip, «Kınotaný salasyndaǵy úzdik telebaǵdarlama» atalymyn jeńip alǵan Ásııa Baǵdáýletqyzy, «The Kazakh Poet, Darezhan Omirbaev» atty ǵylymı zertteý maqalasy «Kınotaný salasyndaǵy úzdik maqala» dep tanylǵan Kamıla Gabdrashıtova bıylǵy Ulttyq kınotaný syılyǵynyń laýreattary atandy.
Forýmnyń alǵashqy kúni ónertaný doktory, kınotanýshy Gúlnár Ábikeevanyń «Nasıostroıtelstvo v Kazahstane ı drýgıh stranah Sentralnoı Azıı: otrajenıe v kınematografe» atty kitabynyń tusaýkeseri ótti. Bul – kitaptyń tolyqtyrylyp, qaıta basylǵan nusqasy jáne ol tuńǵysh ret Kınosynshylar forýmynda tanystyrylyp otyr. Buǵan deıin kitaptyń tusaýkeseri Bishkekte ótken bolatyn.
Kitap tusaýkeserinen keıin kınotanýshy Inna Smaılovanyń «Qazaq kınosynyń jańa tynysy» atty avtorlyq dárisi ótti. Kınosynshy áıel kınorejısserler týyndylarynyń ereksheligine toqtalyp, Aıjan Qasymbek, Ásel Áýshákimova, Málıka Muhamedjan, Shárıpa Orazbaeva, Jannat Alshanova jáne Alına Mustafına syndy aıbyndy rejısserlerdiń kórnekti jumystaryn atap ótti.
Kınotanýshylar forýmy AlmaU ýnıversıtetinde 8 qyrkúıekke deıin jalǵasady. Jalpy, halyqaralyq Baiqonyr kınofestıvali toǵyz jyldan beri memlekettiń qarjylyq qoldaýynsyz uıymdastyrylyp, kınoındýstrııany damytýǵa derbes óz úlesin qosyp keledi. Sonymen qatar, festıval osy ýaqyt aralyǵynda daryndy rejısserlerge qoldaý kórsetip, jergilikti avtorlardyń álemdik kıno qaýymdastyǵyna shyǵýyna múmkindik beretin shyǵarmashylyq alańyna aınaldy. Osy toǵyz jyl ishinde Qazaqstannyń jáne basqa elderdiń 102 qatysýshysy festıval laýreaty atandy. Festıval TMD elderiniń Memleketaralyq gýmanıtarlyq yntymaqtastyǵy qorynyń qoldaýymen ótip keledi.
ALMATY