О́ndiris qýaty ósken saıyn energııaǵa suranys arta bermek. El aýmaǵyndaǵy energııa óndiretin irili-usaq 222 stansanyń qýat kózi qajetti suranysty tolyq qamtýǵa qaýqarsyz. Osylaı degen Almaty qalasy kásipodaqtar ortalyǵynyń músheleri Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan birqatar máseleni talqylap, atom energııa stansasyn salýdyń ózektiligi jaıly óz oılaryn ortaǵa saldy.
Qoǵamda atom elektr stansasyn salý-salmaý turǵysyndaǵy pikir ekige jarylǵany belgili. Joldaýda Prezıdent bul másele el bolyp referendým negizinde aıqyndalatyn eleýli qadam ekenin ataǵan bolatyn. Memleketti turaqty ári qaýipsiz ekologııalyq taza energııa kózimen qamtý ýaqyt suranysynan týyndaǵan qajettilik ekenin alǵa tartqan mamandar eldegi energo nysandardyń 65 paıyzy eskirgenin tilge tıek etti. Ortalyq músheleriniń aıtýynsha, stansa salynbas buryn, bólinetin qarajat pen sý máselesin utymdy sheship alý qajet.
«Halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartyp, ónerkásipti órkendetý úshin AES mańyzy zor. Ǵalymdardyń esepteýinshe, bir atom reaktoryn salý úshin 12 mlrd dollardaı qarjy kerek. Bul – bir. Ekinshi másele – sý. AES-ti Balqash kóli jaǵasyna salsa, utymdy sheshim bolar edi. Energetıkasyz ekonomıkanyń eshbir salasy damymaıdy. Damyǵan elder úzdiksiz qýat beretin tehnologııalardy tıimdi paıdalanyp otyr. Elimizde bul baǵytta tabıǵı resýrs jetkilikti. Energııa tutyný kólemi kún ótken saıyn barlyq aımaqta artyp keledi. Avıasııany damytý máselesi de Joldaýda aıtyldy. Qazaqstan áýe keńistigi arqyly jyl saıyn tasymaldanatyn júk kólemin 4 jyldyń ishinde 300 myń tonnaǵa deıin jetkizý úshin kúsh salýy qajet. El aýmaǵy keń. Tipti keıbir aýdandarda kishigirim áýe aılaǵyn salý artyq etpeıdi. Týrıstik áleýet artady ári turǵyndar úshin jedel járdem kómegine júginý jeńildeıdi», deıdi «Almaty halyqaralyq áýejaıy» jergilikti kásipodaq uıymynyń tóraǵasy Danııar Altybaev.
О́nerkásip órge basý úshin energetıkalyq táýeldilikten arylý kerek degen Almaty qalasy Kásipodaqtar ortalyǵynyń tóraıymy Záýresh О́mirbaeva AES energetıka salasyna senimdilik syılaıdy degen pikirde. Mamandardyń aıtýynsha, atom elektr stansalary álemniń 30-dan astam elinde bar. Olardyń eń qýattylary Ońtústik Koreıa, Fransııa, Japonııa elderinde ornalasqan. Baýyrlas Túrkııa memleketi de bul baǵytta mańyzdy qadamǵa baryp otyr.
«Eldiń jan-jaqty damýynda naqty baǵyttar únemi aıqyndalyp otyrýy tıis. Jyl saıynǵy Joldaý eldegi qalyptasqan máselelerdi sheshýge, strategııalyq mindetterdi oryndaýǵa kóp septigin tıgizedi. Máselen, AES taqyryby jyldar boıy qoǵam arasynda qyzý talqylanyp keldi. Osy taqyrypta 16 tamyz kúni Almatyda jarııa talqylaý da ótti. Jurtshylyq máselege saýatty kózqaraspen úńilse, ońtaıly sheshimge kelemiz degen senim basym», deıdi Záýresh О́mirbaeva.
Eldegi eń úlken megapolıstegi Kásipodaqtar ortalyǵynyń ókilderi referendýmnyń ashyq ári ádil ótetinine senim bildirdi. Sondaı-aq olar azamattardy el ómirinde tikeleı mańyzy bar sheshim qabyldanatyn úderisten shet qalmaýǵa shaqyrdy.
ALMATY