Adal eńbek ádil baǵalanýǵa tıis

Endi solardyń keıbireý­le­rine toqtala ketsek. Prezıdent: «Memleket qar­jysynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýdiń birden-bir joly – kórpege qaraı kósilý. Sondyqtan bıýdjet qarajatyn strategııalyq mańyzy joq, asa shuǵyl emes sharýalarǵa ońdy-soldy shashýdy doǵarý kerek», dedi. Tolyqtaı kelisemiz. Máselen, Almaty qalasynda búp-bútin turǵan asfalt joldardy, jıektastardy (bordıýrler), beton aryqtardy qıratyp, qaıtadan salyp jatady. Jylda kóretinimiz – osy kórinis. Esesine dál qazir Almatynyń irgesinde, qala shekarasynan bir shaqyrym jerdegi Qarasaı aýdany Jańaturmys aýylynda jyldar boıy joldar asfalttalmaı keledi. Aýyl turǵyndary osy­nyń sebebi nede ekenin túsine almaı dal.

Sonymen qatar Memleket basshysynyń «Iri kásip ıeleri osy eldiń azamaty retinde el ıgiligine jaraıtyn mektep, aýrýhana, stadıon, mýzeı jáne basqa da áleýmettik-mádenı nysandar salýǵa qomaqty qarjy bólýge mindetti. Mundaı kásipkerlerdiń esimi jomart jandardyń «altyn tizimine» jazylady. Al odan bas tartqan nemese sózbuıdaǵa salǵan kásip­kerlerge qatysty áńgime bas­qasha bolady» degen sózi de kókeı­ge qondy.

Prezıdent agroónerkásip keshenin damytýǵa baılanys­ty tyń oılaryn aıtty. Máse­len, aýyl sharýashylyǵyn damy­týǵa bólingen sýbsıdııa­ny shyn máninde, dala tósinde eńbektenip jatqandar emes, sheneýniktermen jeń ushy­nan jalǵasqan pysyqaı deldal­dardyń alyp kete­tini týraly estip qala­myz. Osy turǵyda bizdiń kafed­ra­nyń ǵalymdary da aýyl sharýa­shylyǵyn damytýǵa qajetti, mańyzdy ǵylymı joba­larmen aınalysyp jat­qanyn aıtqymyz  keledi. Atap aıtqanda, túrli aýyl sharýa­shy­lyǵy daqyldarynyń, ózge de ósimdikterdiń (mysaly, sekseýil) uryqtaryn polımer úldirmen oraý ar­qyly alǵashqy egilgen kezde olardyń túrli zııan­kesterge, tabıǵı synaqtarǵa tótep berýine qol jetkizýge bo­lady. Áıtpese, búgingi tańda dúken­derde satylatyn kókónis uryqtarynyń barlyǵy der­lik ózge elderden kelgen.

Prezıdenttiń «Aýyl tur­­­­­­­­ǵyn­daryna óz ónimderin óńdeý­­ge jáne satýǵa múmkindik bere­tin ınfraqurylym qurý óte mańyzdy» degen sózi de kóńilden shyqty. О́ıtkeni astyq óndirýshilerdiń kúzde óz ónimderin sata almaıtyny jóninde jıi estımiz. Al dál sol kezde jerde bir kún de jumys istemegen, jeń ushynan jal­ǵa­syp, memleketten shetelge astyq satýǵa lısenzııa alǵan­ pysyqtar astyqty dıqan­dar­dan barynsha arzan baǵaǵa satyp alyp, syrt memleketterge ústeme baǵamen satady eken. Osydan keıin mańdaı teri aqtalmaıtyn qarapaıym eńbek adamynyń jumys isteýge qaıdan zaýqy bolady?

Memleket basshysy munaı-gaz-hımııa salasyn odan ári damytý mańyzdy mindet ekenine toqtaldy. Osy turǵyda, bizdiń kafedrada bıoydyraıtyn polımer úldirler alý úshin ǵylymı izdenister, jumystar jasalyp jatqanyn aıta ketken jón. Iá, Memleket basshysynyń ekonomıka, ekologııalyq ahýal, den­saý­lyq saqtaý, bilim berý salasy, elde zań men tártip­tiń saqtalýyna qatysty má­se­lelerge oraı aıtqan oıla­rynyń barlyǵy da qup­tar­lyq.

Endeshe, biz de óz salamyzda nátıjeli eńbek etip, el damýyna úlesimizdi qosqanymyz abzal.

Perızat ÚRKIMBAEVA,

Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ dosenti