Kezekten tys prezıdent saılaýyndaǵy zańdylyq pen ashyqtyq

Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas pro­kýratýrasy Konstıtýsııaǵa sáıkes bolyp ótken Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zıdentiniń kezekten tys saılaýy barysynda zańdylyqty qamtamasyz etý boıynsha qajetti barlyq sharalardy qabyldady. Saılaý naýqanynda saılaý prose­siniń barlyq qatysýshylarymen zań­na­ma talaptaryn jáne azamattardyń kons­tıtýsııalyq quqyqtaryn múltiksiz saqtaý máseleleri prokýratýra organdary úshin jumystyń basty basymdylyǵy boldy. Bas prokýratýra buqaralyq aqpa­rat quraldary arqyly saılaý pro­sesi­ne qatysýshylarǵa saılaý týraly zańna­manyń normalaryn túsindirýmen jáne olardy buzǵany úshin jaýapkershilik týraly eskertýmen eki ret (2015 jylǵy 26 naýryzda jáne 24 sáýirde) resmı úndeý jasady. Júrgizilgen qadaǵalaý is-sharalaryna sáıkes saılaý komıssııalary nemese memlekettik organdar tarapynan qandaı da bir buzýshylyqtar anyqtalǵan joq. Saılaý naýqanynda prokýratýra organdaryna saılaýmen baılanys­ty nebári 4 ótinish tústi, olardyń 3-eýi zańnamany buzý faktileri týraly aqparat nemese shaǵymdardy qamtymaǵan. Eki ótinishte zańdardyń normalaryn túsindirý suranysy maz­mun­dalǵan, úshin­shisinde prezı­denttikke kandıdattarǵa zańnamada belgilengen keıbir talaptarmen kelispeıtini aıtylǵan. Bul 3 ótinish quzyreti boıynsha Or­talyq saılaý komıssııasyna máni boıynsha qaraý úshin joldandy. Sondaı-aq, saılaý kúni Semeı qala­synyń prokýratýrasyna bir otbasy juby­nyń aryzy kelip tústi, onda olar tur­ǵy­lyqty jeri boıynsha ýchaskeniń saı­laý­shylar tiziminde bolmaýyna shaǵym­danǵan. Degenmen, olardyń tıisti aýmaqta tura­tyndyǵy rastalǵannan keıin olarǵa ózderiniń saılaýǵa qatysýǵa konstı­tý­sııalyq quqyqtaryn júzege asyrý múmkindigi berildi. Daýys berý kúni qandaı da bir eleýli zań buzýshylyqtarsyz, tynysh jaǵdaıda ótkenin atap ótemiz. Daýys berý kúni qarsańyndaǵy ke­zeńde tek qana saılaý aldyndaǵy úgitti ótkizý, sondaı-aq qoǵamdyq pikirge suraý salý nátıjelerin jarııalaý sharttarynyń jekelegen buzýshylyqtary tirkelgen, olar boıynsha aldyn alý sıpatyndaǵy sharalar qoldanyldy. Mysaly, aǵymdaǵy jylǵy 30 naýryzda Almaty qalasynyń prokýratýrasy «Feısbýktegi» ózderiniń paraqshalarynda Qazaqstan Respýblıkasy prezıdenttigine kandıdattardyń ar-namysy men qadir-qasıetine nuqsan keltiretin pikir aıtýǵa jol bergen eki azamatqa zańdy buzýǵa jol berilmeıtini týraly aldyn ala eskertý jarııalady. Saılaý zańnamasy buzý faktileri boıynsha ákimshilik jáne/nemese qylmystyq ister qozǵalǵan joq. Búkil elektoraldyq kezeńde Qazaq­stan Respýblıkasynyń sottaryna saılaý prosesine qatysty 7 aryz tústi, olar­dyń 1-eýi keri qaıtaryldy, 3-eýi boıyn­sha qa­byldaýdan bas tartyldy, 1 aryz qaı­ta­ryl­dy, 1-eýi qaraýsyz qaldyryldy jáne 1 shaǵym boıynsha ákimshilik óndiris toqtatyldy. Máselen, aǵymdaǵy jylǵy 20 sáýir­de S.J. Itegýlov Oral qala­synyń maman­dan­dyrylǵan ákim­shilik sotyna onyń saı­laýshylar tizi­minde joq bolýyna sha­ǵym­dandy jáne kináli tulǵalardy ákim­shilik jaýapkershilikke tartýdy surady. Sot S.J. Itegýlovtyń saılaý­shylar tizimine qosylǵanyn anyq­tady, al sotqa júginýge Call-Orta­lyqtyń operatorynan alynǵan aqpa­ratty qate túsiný faktisi sebep bolǵan. 21 sáýirde ákimshilik óndiris quqyq buzýshylyq oqıǵasynyń bolmaýyna baılanysty toqtatyldy. Keltirilgen derekter, son­daı-aq saılaý zańnamasynyń buzýshy­lyqtary týraly qandaı da bir shaǵymdardyń bolmaýy ótken saılaý prosesiniń barynsha aıqyndyǵyn jáne zańdylyǵyn kórsetedi. Salystyrý úshin aldyńǵy prezı­dent­tik saılaý barysynda (2011 jylǵy sáýir) prokýratýra organdarynda 87 ótinish qaralǵanyn, anyqtalǵan zań buzýshy­lyq­tar bo­ı­ynsha 16 ákimshilik quqyq buzý­shy­lyqtar týraly is qozǵalǵanyn, 2012 jylǵy qańtarda ótken parlamenttik saılaý barysynda prokýratýraǵa 536 aryz túskenin, 76 prokýrorlyq qadaǵalaý aktileri engizilgenin, 45 ákimshilik is qozǵalǵanyn habarlaımyz. Jalpy, elektoraldyq kezeń­degi qadaǵalaý qyzmetiniń nátı­jesi Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­den­tiniń kezekten tys saılaýy Qa­zaqstan Respýblıkasy Konstı­tý­sııasynyń jáne «Qazaqstan Respýb­lıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańy talap­tary­nyń saqtalýymen ótkizildi dep tujyrymdaýǵa múmkindik beredi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy.