Ári arzan ári tıimdi sanalatyn gazdy paıdalaný múmkindigine Ulytaý óńiri keıingi kezderi ǵana qol jetkize bastady. Qazir oblysty gazdandyrýdyń 2030 jylǵa deıingi óńirlik syzba-nusqasy daıyndaldy. Bul jobanyń bereri qandaı?
Syzba-nusqany júzege asyrý ónerkásip pen kommýnaldyq-turmystyq salanyń birqatar obektisin tabıǵı gazǵa aýystyrýǵa, sondaı-aq ony turǵyn úı sektorynda jylytý jáne tamaq daıyndaý úshin paıdalanýǵa múmkindik beredi. Bul jekelegen aýdandar men jalpy oblystaǵy otyn-energetıkalyq teńgerimmen ekologııalyq jaǵdaıdy aıtarlyqtaı jaqsartady. 2030 jylǵa deıin oblystyń 9 eldi mekeni, atap aıtqanda, Jezqazǵan, Sátbaev, Qarajal qalalary men Atasý, Jáırem, Keńgir, Ulytaý, Jezdi, Qarsaqbaı kentteri gazdandyrylýy tıis.
Árbir eldi mekendi gazdandyrýdyń ózindik erekshelikteri bar. Mysaly, Jezqazǵan qalasyn gazdandyrý jobasy 3 kezekten, 7 iske qosý kesheninen turady. Mundaǵy gazdandyrýdyń jalpy uzyndyǵy – 199,8 shaqyrym. 2026 jyldyń sońyna deıin Jezqazǵanda 4 562 úı tabıǵı gazben qamtamasyz etilýi kerek. Búginde Jezqazǵan qalasynda gaz taratý jelilerin salý jumystary jalǵasyp jatyr.
Eki iske qosý keshenin qamtıtyn qurylystyń alǵashqy kezeginiń jumystary aıaqtaldy. Munyń biri Talap aýyly men Bógenbaı batyr shaǵyn aýdanynyń ishki oramyn gazben jabdyqtaýǵa baǵyttalǵan, uzyndyǵy 36,7 shaqyrym jeli salýdy kózdegen. Ekinshisi – 14,1 shaqyrymdyq Qabanbaı batyr shaǵyn aýdanynyń oramishilik jelilerin salýdy qamtamasyz etýge tıisti gaz qubyry edi. Bul jumystar der mezgilinde aıaqtaldy. Sonyń nátıjesinde, halyq gaz qyzmetin paıdalanyp ta otyr.
Qurylystyń ekinshi kezegi úsh iske qosý keshenin qamtıdy. Bulardyń biri Bekbolatsaı men Qostankeldi shaǵyn aýdandarynyń 43,4 shaqyrym oramishilik jelileri 3,4 mlrd teńge somasyna salynyp, paıdalanýǵa berildi. Nátıjesinde, 1 316 úıge gaz taratý jelileri tartyldy. Atalǵan gaz taratý jelileri «QazTranGazAımaq» AQ Qaraǵandy óndiristik fılıalyna senimgerlik basqarýǵa berildi.
Ekinshi iske qosý kesheni negizinde 91-94 oramdardyń 46,2 shaqyrymdyq oramishilik jelileriniń qurylys-montajdaý jumystary júrgizilip jatyr. Bul maqsatta 26,9 mln teńge qarajat qarastyrylǵan. Qurylysty aıaqtaý merzimi jaqyn qaldy. Sátin salsa, Jezqazǵanda taǵy da 1 420 úıge gaz jetkiziletin kún de alys emes. Úshinshi iske qosý kesheni – qalanyń Batys aýdanynda salynyp jatqan, quny 1,9 mlrd teńgeni quraıtyn 14 shaqyrymdyq oramishilik jeliler. Bul qurylystyń da aıaqtalatyn merzimi taqaý. Gaz taratý jelileri jetkizilgen 291 úı aldaǵy jylý berý maýsymyn gazben qarsy alýy ábden múmkin.
2025-2026 jyldary qurylystyń úshinshi kezegi eki iske qosý keshenin qamtıtyn bolady. Iаǵnı Jezqazǵandaǵy 66-84 kvartaldardyń 30,9 shaqyrym jáne 4-6 kvartaldardyń 15,45 shaqyrym oramishilik jelileri aldaǵy eki jylda salynady.
«Oblys boıynsha eń alǵash gaz jelisine qosylǵan Talap aýyly bolatyn. Buryn mundaǵy jeke turǵyn úıler gazǵa qosylǵan bolsa, endi áleýmettik nysandar da gaz qyzmetin paıdalaný múmkindigine ıe bola bastady. Aıtalyq, jýyrda Talap aýylyndaǵy №14 mektep gazǵa qosyldy. Bul – gaz jelisine qosylǵan oblysymyzdaǵy eń alǵashqy áleýmettik nysan. Aýmaǵy 2 383 sharshy metr bolatyn qos qabatty nysanǵa arnalǵan jańa qazandyqtyń iske qosylýy aýyl halqy úshin ǵana emes, jalpy oblys ómirindegi eleýli oqıǵa boldy. О́ıtkeni aýyldaǵy 400-ge jýyq oqýshysy bar jalǵyz mektep qazandyǵy buǵan deıin dızel otyny arqyly jylytylyp kelgen edi.
Bıyl jyl sońyna deıin Jezqazǵanda taǵy da birqatar nysan gazben qamtamasyz etiledi deıdi Ulytaý oblysynyń Energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasy Gazben jabdyqtaý bóliminiń basshysy Asqar Qulataev. Gazdandyrý bastalǵaly oblysta 910 úı gazǵa qosyldy, 1 083 tehnıkalyq shart berildi.
Jańaarqa aýdanynyń Atasý kentin gazben jabdyqtaýdyń taratý jelileri bar gaz qubyry tarmaǵyn jáne «Atasý» avtomattandyrylǵan gaztaratqysh stansasyn salýdyń jobalyq-smetalyq qujattamasy daıyn, memlekettik saraptama qorytyndysy kútilýde. Mundaǵy jumys 3 iske qosý kesheninen turady. 2024-2026 jyldar aralyǵynda munda 4 500 úı tabıǵı gazben qamtamasyz etilmek.
Jezqazǵan janyndaǵy Keńgir aýylyna gaz qubyryn salýdyń jobalyq-smetalyq qujattamasy bıyl daıyndaldy. Osyǵan sáıkes, 442 úıdi jáne 7 áleýmettik nysandy tabıǵı gazben qamtamasyz etý kózdelgen. Sátbaev qalasynda gaz qubyryn salýdyń jobalyq-smetalyq qujattamasy daıyndalyp jatyr. Jospar boıynsha kenshiler qalasynda 2025-2027 jyldar aralyǵynda 4 100 úı tabıǵı gazǵa qosylýǵa tıis. Qarajal qalasy men Jáırem kentin gazdandyrý boıynsha jobasy 3 iske asyrý kesheninen turady.
Qaraǵandy oblysy ákimdigimen «Ulytaý oblysynyń Jáırem kenti men Qarajal qalasyndaǵy gaz qubyry-burý, AGRS – «Jáırem» jáne gazben jabdyqtaý jelilerin salý» jobasy ázirlendi. Qazir memlekettik saraptamadan oń qorytyndy shyqty. Qaraǵandy oblysy ákimdigi tarapynan, Ulytaý oblysynyń ákimdigi tarapyna jobany berý jumystary júrgiziledi. Joba Ulytaý oblysy ákimdiginiń balansyna ótken soń, jumysty bastaý úshin salalyq mınıstrlikke bıýdjettik ótinim jiberiledi. Sonyń nátıjesinde atalǵan eldi mekenderde 2025-2027 jyldar aralyǵynda 2 107 úı gazǵa qosylady.
Aımaqqa gazdyń jetkeni keı jaǵdaıda jylý berýge baılanysty máselelerdi sheshýge de bolatynyn kórsetip otyr. Aıtalyq, oblys ortalyǵynyń Batys aýdanyndaǵy áleýmettik nysandarda jylý tapshylyǵy máselesin sheshý úshin ornatylatyn jańa qazandyq gazben jumys isteıtin bolady. Qazir jańa qazandyqtyń irgetasy quıyldy. Bul kóp ýaqytty qajet etpeıtin shaǵyn qurylys bolǵandyqtan, qarasha aıynda paıdalanýǵa beriledi dep kútilip otyr. Ol sol aýmaqta ornalasqan úlken ǵımarattardaǵy jylý tapshylyǵy máselesin eńserý úshin rezervke qoıylady. Qazandyqtyń qýaty – 10,5 MVt. Naqtylap aıtqanda, jańa qazandyq Batys aýdandaǵy kópsalaly aýrýhana, qarttar úıi, Abaı atyndaǵy mamandandyrylǵan mektep-ınternat pen onyń jataqhanasynda jylý tapshylyǵy oryn alǵanda kómekke keledi.
Oblysty gazdandyrýdyń óńirlik syzba-nusqasyn iske asyrý halyqtyń ómir súrý sapasyn edáýir arttyryp qana qoımaı, búkil óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy úshin qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa tıis. Jezqazǵan – Ulytaý aımaǵyn gazdandyrýǵa baılanysty quıylǵan ınvestısııanyń ıgiligin halyq kórip, sezine bastady. Bastapqyda kópshilik gazǵa úrke qarasa, qazir kerisinshe, «tezirek qosylsa eken» deıtin tilek basym.
Ulytaý oblysy