Memlekettik satyp alý salasynda qolǵa alynǵan reformanyń máni nede? Onda qandaı ózgerister qamtylǵan? Bul másele Atyraýda jergilikti jáne Aqtóbe, Mańǵystaý, Batys Qazaqstan men Túrkistan oblystarynyń isker top ókilderiniń qatysýymen talqylandy.
Qarjy mınıstriniń orynbasary Dáýren Keńbeıildiń aıtýynsha, 2025 jylǵy 1 qańtarda kúshine enetin zańnyń birinshi bólimi satyp alý rásimderin jeńildetip, azaıtýǵa baǵyttalyp otyr. О́zgeriske sáıkes, endi shaǵymdardy qaraý tetigi jańarady. Satyp alý jedel júrgizilip, tapsyrys berýshilerge tıisti ókilettik usynylady. Sondaı-aq satyp alý rásimderiniń uzaqqa sozylýyn boldyrmaý maqsatynda shaǵymdardy satyp alýdy uıymdastyrýshynyń ózi tikeleı qaraıdy.
Zańnyń ekinshi bólimi memleket esebinen satyp alynatyn taýar, jumys pen qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Jobany iske asyrýdyń barlyq kezeńinde bir jetkizýshiniń jaýapkershiligi belgilenedi. Nysandy salý boıynsha júıeli jumystardyń kepili bolyp sanalatyn qurylysty «kiltpen tapsyrý» qaǵıdasyna sáıkes kelisimshart jasasý múmkindigi qarastyrylǵan.
Úshinshi bólimde jetkizýshilerdiń jaýapkershiligin arttyrý kózdelgen. Máselen, memlekettik satyp alý úderisine qoǵamdyq monıtorıng júrgizý tetigi engizildi. Buryn sybaılas jemqorlyq jasaǵan áleýetti ónim berýshi, basshy nemese quryltaıshy memlekettik satyp alý konkýrsyna qatystyrylmaıdy. Memlekettik satyp alýǵa jalaqyǵa qatysty bereshegi bar áleýetti ónim berýshiler de jiberilmeıdi. Tórtinshi bólimde básekelestikti damytýǵa basymdyq berilgen.
«Memlekettik satyp alý týraly jańa zańda aqparattyń ashyqtyǵyna, tapsyrys berýshi men jetkizýshiniń básekelestigi men kásibıligin qamtamasyz etý qaǵıdattaryna basymdyq berildi. Jańa zańnyń máni – tapsyrys berýshiniń bıýdjet qarajatyn saýatty jáne tıimdi paıdalaný arqyly memlekettik qajettilikterdi qamtamasyz etýi. Bul memlekettik satyp alý kózdelgen nátıjeler men maqsattarǵa jetýge yqpal etýge tıis», deıdi D. Keńbeıil.
Sonymen birge jańa Salyq kodeksindegi normalardy talqylady. 2023 jyly elimizdegi ónerkásip óndirisi kóleminiń 24 paıyzy Atyraý oblysyna tıesili bolǵan. Sondaı-aq munaıly óńir ınvestısııa tartý reıtınginde aldyńǵy orynda tur.
«Maqsatymyz – barlyq taraptyń, onyń ishinde memlekettiń, bıznestiń jáne tutastaı qoǵamnyń múddesin eskeretin salyq júıesin qurý. Aldymyzda salanyń ornyqty damýyna yqpal etetin, ınvestısııany yntalandyryp, ınnovasııalyq tehnologııalardy engizetin tıimdi jáne ádil salyq júıesin qurý mindetteri tur», dedi Qarjy mınıstri Mádı Takıev.
Mınıstrdiń aıtýynsha, jańa Salyq kodeksiniń jobasyna salyqtar men bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder sany azaıatyny engizilgen. Mańyzdy fıskaldy qaıtarymsyz tólemderdi alyp tastaý, keıbirin biriktirý josparlanǵan. Júıelik sharalar retinde salyqtyq jeńildikter uǵymyn naqty retteý usynylyp otyr.
«Munaı-gaz jáne taý-ken salalary bıýdjet kirisiniń kóp bóligin qamtamasyz etedi. Salanyń osyndaı mańyzy eskerilip, jańa sharalar bıýdjetke túsetin túsimderdi, sondaı-aq jumys oryndaryn turaqty ustaýǵa múmkindik beredi. Bul jumys istep turǵan nemese jańa ken oryndaryn barlaý áleýeti bar óńirlerdi damytýda mańyzdy», deıdi Ulttyq ekonomıka mınıstriniń orynbasary Azamat Ámrın.
Memlekettik kirister komıteti tóraǵasynyń orynbasary Janybek Nurjanovtyń aıtýynsha, jańa Salyq kodeksinde josparly tekserýlerdi júrgizý tártibi ózgeredi. Endi tekserýdi taǵaıyndaý salyq tóleýshiniń qyzmetin taldaý qorytyndylary negizinde júrgiziledi. Alaıda tekserýler elektrondyq formatqa aýystyrylady.
Atyraý oblysy