Aımaq-atyrapqa aty málim «Otqanjar» sharýa qojalyǵynda qysqa qamdanys qyzǵan shaq. Astyq alqabynan yrystyń ystyq demi seziledi. Jaıylymyna jylqy, qoı órgizgen shopan men jylqyshy kúzdiń qara sýyǵynda da attyń ústinde, is basynda, qaharly maýsymǵa mol jemshóp qoryn jasap alýdyń qamymen júr. Mal súmesine qarap otyrǵan sharýaqor qaýymnyń eńbegi eren, mańdaı teri adal. Sonyń ishinde aǵa shopan Jaqııa Shopabaev pen maıtalman mehanızator Qabıdolla Álmuhammeduly sharýashylyqta asa qadirli, eńbekterimen eńseli.
Otar qoıdyń berekesi
Jaýapty shopan Jaqııa Shopabaev, jıyrma jyl boldy, qyrda qoı baǵyp júr. Jaýapty deıtinimiz, kóktemde táýir shyqqan birinshi tuqymdy, ıaǵnı bir otar jas toqtyny qabyldap alady. Ony keler jyly qozdaıtyn etip beredi. Jıyrma jyl boıǵy kásibi osy. Buǵan deıin Jaqııa Oljabaıuly sharýashylyqta mehanızator bolyp eńbek etken. Jazda traktormen shóp shaýyp, qysta qoıdyń qıyn, aýlanyń qaryn tazalaǵan. Keıin paıdany, qut pen yrysty osy qoıdan eseleımin dep shopandyqqa aýysqan. Baǵymy – tusaq qoı. Toqtynyń sanyn kemitpeı, salmaǵyn ósirip, qysqa aman-esen jetkizý – osy eń-bekkerdiń moınynda.
Sharýashylyq basshylyǵy shopanǵa udaıy senim artady. О́ıtkeni qoıdyń jaı-kúıin jaqsy meńgerip alǵan eńbekkerge bul atakásip qanymen sińgen. Atasy Ashyqbaı óz zamanynyń úzdik shopany bolǵan. Ol kisi qoı baqqan qyrdy el-jurt «Ashyqbaı qystaǵy» dep atap ketken. Atakásipti ákesi Oljabaı ári qaraı jalǵaǵan. Bala kezinen ákesi men atasynyń atyna mingesip, qoı baqqan bala búgingi kúni eńbegimen syıly.
– Jaqııa aǵamyz erteden osy maldyń sońynda. Maldyń babyn beske biledi. Keńes kezinde de shopan bolǵan. Bul kisige ótkizgen toqtylarymyz qara kúzde tompańdap shyǵa keledi. Basqa shopandarǵa da aqyl-keńes aıtyp, bilgenimen bólisip otyrady. Jaqsy suryptalǵan toqtylardy osy shopanǵa tapsyramyz. Sebebi, erteń ónim beretin qoıdyń qońy jaqsy bolýy kerek, – deıdi «Otqanjar» sharýa qojalyǵynyń basshysy Aslan Qanatuly.
Shopannyń órisi «Keńjaryq» bólimshesinde. Otarynda 810 toqty bar. Sharýashylyq basshysy qysqy baǵynǵa eki kómekshi beredi.
– «Mal ósirseń, qoı ósir, ónimi onyń kól-kósir» dep tegin aıtpaǵan babalarymyz. Ǵumyrymyz attyń ústinde ótti. Kóz ashqaly beri qoı ósirip, órisimizdi toltyryp kelemiz. Áli de atpen baǵamyn. Qazir kóbine motosıklmen baǵady ǵoı. Qoıdy olaı baǵý qate. Qoı asyqpaı, bappen jaıylsa ǵana eti maıly, semiz bolady. Osy sharýashylyqta jumys istep kele jatqanymyzǵa kóp ýaqyt ótti. Adal eńbektiń arqasynda abyroıǵa bólendik. Táýbe, turmysymyz jaıly, qazanymyz maıly. Balalardy eshteńeden kem qylmaı ósirip, jetildirdik, – deıdi shopan.
Aǵa shopannyń qoı baǵatyn qos aty bar. Qısyq qasqa men Aqjaldy kezegimen minedi. Al áldi Kúreń atymen qysta shana tartady. Qara kúzdiń sýyǵy uryp tursa da, qoıyn kún shyqpaı óriske shyǵarady. Qazir egin orylǵan jerge baǵyp júr. Bıdaıdyń masaǵy da taptyrmas azyq. «Maıly azyqtyń nári mol», deıdi shopan. Onymen qosa, qoıyn Qulanótpes ózenine jıi toǵytady. Taza ári semiz bolatyn bir sebebi sol.
Jary Jumakúl otbasy, oshaq qasynyń ıesi. Únemi attyń ústinde júretin kúıeýiniń kúreń shaıyn demdep, ystyq asyn ázirlep otyrady. Degenmen as úıdiń aınalasynda ǵana júre bermeıdi, ara-tura qoıdyń aranyna da shyǵyp, qolǵabys qylady. Qoı qurttasady, ony sanasyp, qamasady. Ásilinde, eń úlken kómekshisi.
Eńbek súıgen shańyraqtyń tórt balasy bar. Ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyrǵan erli-zaıyptylar endi kenjeleriniń toıynyń qamyna kirisken. «Balalarymyzdyń toıyn jasadyq, baspanasyn áperdik. Osynyń bári tynymsyz qam-qarekettiń arqasy, eseli eńbektiń bizge bergen syıy», dep táýbe qylady qadirli shopan.
Traktordan tabys tapqan
Shabyndyqtaǵy sharýanyń da qaýyrt shaǵy. Mundaıda maıtalman mehanızatorlardyń eńbegi asa mańyzdy. «MTZ 80-2» markaly kók traktorly Qabıdolla Álmuhammedulynyń tehnıka tizgindegenine jıyrma jyl boldy. Eńbek maıdanyna erte aralasqan ol erterekte qoı, jylqy baqqan. Qazir shabyndyqtan tonna-tonna bolyp kelgen shópti jyp-jınaqy etip maıalaý – Qabıdollanyń mindeti.
– Jastaıymnan qol eńbektiń, tehnıkanyń qyr-syryna qanyq boldym. Áýeli «Otqanjar» sharýa qojalyǵynda mal baqtym. Keıin traktor tizgindedik, shóp shaptyq, ony jınadyq. Qazirgi jumysym – shóp maıalaý. Jaz boıǵy shapqan mal azyǵyn shashpaı-tókpeı jınap, tasyp, maıalap alǵan kúni kóńilimiz kókke kóterilip, bir jasap qalamyz. Tańmen talasyp tehnıka rýline otyrǵannan keshke deıin tynym tappaı sharýa basynda bolamyz. Qystaǵy tirligimiz de osy. Qoıǵa shóp salamyz. Qalyń qardy arshımyz. Qora tazalaımyz. Bir jumys bitse, kelesisi daıyn turady. Osynyń bári tehnıkanyń kúshimen atqarylatyn is, – deıdi mehanızator.
Bıyl shóp túsimi mol. Jer berekesin berdi. Áıtpese, byltyrǵy qurǵaqshylyq kóp sharýanyń qolyn baılady. «Otqanjar» sharýashylyǵy jeti-segiz jyl burynǵy shóp qoryn buzyp, qaıta maıalap, qysta sony azyq qylyp shyqty. Al bıylǵy maýsymda jemshóp jetkilikti. Sol sebepti mundaǵy jumys qaýyrt. Bir bólimshege 2 100 tonna shóp túsiriledi. Búginginiń ózinde 5 maıa orama shóp ázir. Sharýashylyq basshysy Aslan Qanatuly bilikti mehanızatordyń eńbekqorlyǵyn joǵary baǵalady.
– Qabıdolla aǵamyz ujymda asa qadirli, besaspap maman. Qoıdyń da kúıin, jylqynyń da jaıyn biledi. Tehnıkanyń qyr-syryna da asa jetik. Traktorynyń bir jeri syr berse boldy, ony jyldam anyqtap, ózi jóndep, iske qosyp alady. Maı-sýyn aýystyratyn ýaqytyna da uqypty, – deıdi ujym basshysy.
Eseli eńbektiń arqasynda tórt balasyn oqytyp, bir-bir otaý etip shyǵardy. Jary Zýrııat ekeýiniń bes nemeresi bar. Maıtalman mehanızator kók traktorynan túskisi kelmeıdi. О́ıtkeni osymenen kógerip, kóktedik deıdi.
Qaraǵandy oblysy,
Nura aýdany