Bul – qazaqstandyq motor maıy
Halyqaralyq standarttarǵa sáıkes motor maıyn shyǵaratyn Qazaqstandaǵy alǵashqy kásiporyn «HILL Corporation» JShS-i «Ońtústik» ındýstrııalyq aımaǵynda tabyspen jumys jasap keledi. Qazir álemdik naryqta «Mobil», «ESSO», «Shell», «Castrol» maılarynyń bási joǵary. Al, «Hill» shyǵarǵan «Fastroil» motor maıy sapasy jaǵynan olardan esh kem túspeıdi. Baǵasyna kelsek, 10-15 paıyzdaı arzan. Bul maımen avtomobılder 15 myń shaqyrymǵa deıin júretinine zaýyt kepildik beredi. «Hill» korporasııasy elimizdegi údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda 2010 jyly ashylǵan.
Jaqynda korporasııaǵa bardyq, jumysymen tanystyq.
Seriktestik dırektorynyń orynbasary Azamat Tájimbetuly Jolshybekov búgingi jaǵdaıynan habardar etti. О́z elimizden bólek, motor maıy Reseı, Belarýs memleketterine eksporttalyp jatyr. Búginde óz múmkindiginiń 64 paıyzyn ǵana paıdalanyp otyrǵan korporasııa taǵy basqa salalaryn qosqanda úlken tabysqa shyǵady eken. 2016 jyly 100 paıyz bıigin baǵyndyrmaq. 3 mlrd. teńgeden astam ınvestısııa salǵan korporasııanyń negizgi mekemesi Almatyda. «Samuryq-Qazyna» qory arqyly otandyq kásiporyndarmen kelisimshart negizinde jumys jasaıdy.
Memlekettik satyp alý básekelesinde negizinen otandyq ónimge mańyz beriletindikten, «Hill» maıyn «Qazaqstan temir joly», «QazMunaıGaz», «Inter Gaz», «Qazaqmys», «EmbiMunaıGaz» sııaqty ulttyq kompanııalar satyp alady. Iаǵnı, ónimdi ótkizýde memlekettik tetiktiń orny erek. Solaı bolýǵa tıisti de. Obaly káni, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama aıasynda jumys jasaýǵa tyrysatyn kásipkerlerimiz kóbeıip keledi. Biraq, taýaryn buldaýda qosymsha kedergilerge kezdeskendikten shyǵynǵa ushyrap, endi qaıtyp óndiristi kórmeı ketýge bel býatyndar bar. Sondyqtan, olar aıaǵynan turǵansha memlekettik qoldaý kerek-aq.
Zaýyt Inc Exxonmobil, Shell, ChevronTexaco jáne t.b. sekildi munaı ónimderin iri óndirýshiler zaýyttarynyń basym sanyn quryp bergen, osy salanyń kósh basshysy bolyp sanalatyn amerıkalyq FMC Tehnologies Inc fırmasynyń tehnologııasymen jáne quraldarmen jabyqtalǵan. Eń zamanaýı degen jaǵarmaılardyń san alýan túrleriniń óndirisine qajetti prısadkalary men reseptýrasyn eýropalyq hımııalyq ónerkásip kóshbasy – Lýbrızol kompanııasy jetkizip turady. Zaýyttyń qosymsha jabdyqtary da Ispanııanyń, Italııanyń, Chehııanyń, Shvesııanyń, Reseıdiń jáne Taılandtyń álemdik óndirýshilerimen jetkizilgen.
Joba álemdik deńgeıdegi jaǵarmaılardyń tolyq spektrin óndirýdi qarastyrǵan. О́ndiris Qazaqstanda osyndaı ónimniń satý qunyn túsirýge, ımportty almastyrýǵa jáne jaǵarmaılardyń eksportyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Azamat Jolshybekov 2015 jyldardyń orta sheninen Reseı temirjoly kompanııasymen áriptestik baılanys ornaıtyndyǵyn aıtady. Suranys bar, sapa, baǵa olardy qanaǵattandyratyn syńaıly. Zaýytta motor maıynyń eki túri shyǵarylady. «Hill» maıynyń 5 lıtri 2,5 myń teńge bolsa, halyqaralyq standarttarǵa negizdelgen, sapasy da anaǵurlym myqty «Fastroil» maıynyń 5 lıtri 5myń 700 teńgeden satylýda. Sonymen qatar, kompanııa solıdol, lıtol sııaqty óndiriske asa qat maılaýysh ónimderdi de shyǵarmaq. Munda qazir 200-deı adam jumys jasaıdy, aılyǵynyń ortasha quny 80 myń teńgeden joǵary. Jyldyq tabysy 4 mlrd. 800 myń teńgege shyqqan seriktestikten respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetke qomaqty qarjy túsedi.
Qazaqstandaǵy alǵashqy motor maıynyń jaǵdaıy osyndaı. Zaýyt dırektory Nurbol Dútbaev óndiristi tolyq iske qosqanda álemdegi bási bólek motor maılarymen básekege túsýge qabiletimiz tolyq jetedi deıdi.
Qazaq mundaıda «aýzyńa maı, astyńa taı» deıdi ǵoı. Buryn motor maıyn shetelden tasymaldap kelsek, endi bizdiń maıymyzǵa Reseı, Belarýs, Tájikstan sııaqty memleketter qyzyǵýshylyq tanytyp, kelisimsharttar jasasýda. Kóringen taýdyń alystyǵy joq, ar jaǵynda Eýropanyń jazyǵy bar. Otandyq óris osylaı keńeıedi.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.