Otan úshin ot keshken

bozdaqtar men jaýyngerlerdiń eren erligin búgingi urpaqqa úlgi-ónege etýdiń jınaqtalǵan tájirıbeleri óńirde óz qoldaýyn taýyp keledi Men sózimdi Uly Jeńistiń 70 jyldyǵy qarsańynda Res­pýblıkalyq ardagerler keńesiniń bastamasymen uıymdastyrylǵan «Qaıran erler, qaharman ardagerler!» atty festıvaldan bastaǵaly otyrmyn. Olaı bolatyn reti bar. О́ıtkeni, bul shara 13 aýdandy túgel qamtyp, aqtyq máre Pogodın atyndaǵy orys drama teatrynda jalǵasty. Qorytyndy baıqaýǵa soǵys ardagerleri, eńbek maıtalmandary, qoǵamdyq uıym ókilderi, jas­tar, qala jurtshylyǵy qaty­syp, Otandy dáripteý, eldi, jerdi súıý, úlkenge qurmet, ki­shige izet sekildi qazaqstandyq patrıotızmniń aıshyqty úlgileri jan-jaqty nasıhattaldy. Bul baıqaý, bir jaǵynan, óner ujymdarynyń shyǵarmashy­lyq zor qýatyn arttyrýdyń, kásibı sheberligin jetildirýdiń bir kózi retinde de este qaldy. Ár shańyraqqa zor qaıǵy-qasiret ákelgen, ákeni baladan, balany anadan aıyrǵan qandy qasaptyń, qoldaryna qarý alyp, asqan janqııarlyqpen shaı­qasqan sarbazdar men sardar­lardyń bıik tulǵasyn kóz aldy­myzǵa elestetetin sahnalyq qoıy­lymdar usynylyp, maıdan ánde­ri shyrqaldy. Gala-konsert te joǵary deńgeıde ótti. Oblys áki­miniń birinshi orynbasary Sa­par­bek Aıdarov aımaq basshy­sy E.Sultanovtyń ystyq yqylasqa toly quttyq­taýyn jetkizip, fes­tıval jeńim­pazdaryn marapattady. Osyndaıda Prezıdent Jolda­ýyndaǵy «Otandy súıý – babalardan mıras bolǵan uly murany qadirleý, ony kóz­diń qarashyǵyndaı saqtaý, óz úlesińdi qosyp, damytý jáne keıingi urpaqqa amanat etip, tabystaý degen sóz. Bar­sha qazaq­standyqtardyń jumy­synyń túpki máni – osy!» degen ulaǵatty sózderi oıǵa oralady. Iá, Elbasynyń sútteı uıyǵan aýyzbirlikke, bereke-yntymaqqa jeteleıtin syndarly saıasaty arqasynda qazaqstandyqtar ultaralyq jarasymdy sabaq­tastyqty jalǵastyryp, talaı bıik belesterdi baǵyndyryp keledi. Aǵa urpaqtyń tilegi – el tynyshtyǵy, baǵa jetpes bas­ty qundylyǵymyz Táýelsizdik tamyrynyń bekı túsýine óz úlesterin qosý. Búginde oblys turyndarynyń jetiden bir bóligin zeınetkerler qurasa, 23 myńdaıy – múgedekter. Áleýmettik qorǵaý júıesindegi ınternat-úılerde 2 myńǵa jeteǵabyl jalǵyzilikti jandar turady. Olardyń arasynda ot pen oqtyń arasynan aman-esen oralyp, beıbit ómirde eń­bektiń tamasha dástúrlerin qalyptastyrǵan maıdangerler saýsaqpen sanarlyqtaı. Bar-joǵy 300 ǵana. Eń jasy 90-dy alqymdap qalǵanyn eskersek, Nursultan Ábishulynyń jańa jyl qarsańynda elimizdegi barlyq soǵys ardagerlerine óz atynan arnaıy syı-sııapat jasap, jergilikti bılik oryndaryna áleýmettik qoldaý kórsetýdi kúsheıtý jónindegi tapsyrmalary ardaqtylarymyzǵa kór­setilgen memlekettik qamqor­lyqtyń taǵylymdy ónegesi bolyp tabylary daýsyz. Osyǵan oraı oblys ákimi Erik Sultanov birneshe arda­gerdiń otbasynda bolyp, Mem­leket basshysynyń júrek­jardy quttyqtaýyn, tartý-taralǵylaryn jetkizdi. Aldy­men 94 jastaǵy Anna Vasıanovaǵa arnaıy atbasyn buryp, iltıpat kórsetti. Adam janyn shýaqqa bó­leıtin jyly lebizderdi Muqa­taı Aıtbaev, Anatolıı Ger­shý­nov, Qýanyshbaı Baımanov, Bronıslava Golova sekildi 90-nan ozǵan qarııalar da úlken qoshemetpen, tereń tebirenispen qabyl aldy. Mundaı sııapattar aýdandarda da jalǵasyp, Elbasynyń ashyq haty, azyq-túlik salynǵan sebet pen gúl shoǵy 283 qarııaǵa saltanatty túrde tapsyryldy. Byltyr qaıyrymdylyq sharalarynan túsken qarajattan 79 myń zeınetker 140 mıllıon teńge kómek alsa, sýyq okoptarda qar jastanyp, muz tósengen aǵa urpaq ókilderine, Jeńisti jaqyndatýǵa ólsheýsiz úles qosqan tyl eńbekkerlerine mundaı qarjylyq demeý, basqa da qoldaý aksııalary odan ári jalǵasatyn bolady. Uly Otan soǵysy jyldarynda oblystyń 92 myńnan astam turǵyny áskerge alynyp, 34 adam eńbek armııasyna shaqyrylǵan. Soǵystan 45 364 bozdaq oralmaǵan. Iаǵnı, maıdanǵa attanǵan ekeýdiń bire­ýine topyraq jat jerden buıyr­ǵan. 1941 jyldyń jazyn­da Petropavl qalasynda 314-shi atqyshdar dıvızııasy jasaq­talyp, Máskeý, Stalıngrad, Kýrsk ıini baǵyttaryndaǵy joı­qyn joryqtarǵa, Eýropany fashızmnen azat etýge atsalysqan. Soǵys órti sharpyǵan aýmaq­tar­dan 20 zaýyt kóshirilip, qorǵa­nys kásiporyndarynyń keshe­ni toptastyrylǵan. Sharýa­shy­lyq­tar Stalıngrad­tyń, Donesk temirjolynyń, Orel oblysynyń qalpyna keltirilýine mol qarjy aýdarǵan. Ýkraınaǵa myńdaǵan bas mal jóneltilgen. Soltústikqazaqstandyq­tar­dyń janqııarlyq erliginiń bel­gisi retinde 53 jerlesimiz Ke­ńes Oda­ǵynyń Batyry ataǵy­nyń,­ 11-i «Dańq» ordeniniń tolyq­­ ıegeri bolǵan. Bir sózben aıt­qanda, Qyzyljar óńiriniń turǵyn­dary da «Bári jeńis úshin, bári maıdan úshin!» uranyna qyzý ún qosyp, bar kúsh-qýattaryn baqaıshaǵyna deıin qarýlanǵan jaýdy óz uıasynda talqandaýǵa jumyldyrǵanyn maqtanysh sezimmen aıta alamyz. Olaı bolsa, kún ótken saıyn qatary sırep bara jatqan, deni ózdiginen júre almaıtyn halge túsken ár maıdangerdi jeke qamqorlyqqa alyp, qurmet kórsetýden aıbynymyz aspasa, abyroıymyzdyń kemimesi anyq. 2015 jyl TMD aýmaǵynda Uly Otan soǵysy ardagerleriniń jyly retinde jarııalanǵany bel­gili. О́ńir basshysynyń qatysýy­men ótken ardagerler aktıvinde Jeńis kúnine ázirlik barysy talqylanyp, birqatar usynystar oń sheshimin tapty. Al Astana men Máskeýde ótetin Jeńis sherýine 17 ardager qatysatyn bolady. О́tken jyly ár soǵys ardagerine 50 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde bir rettik járdemaqy berilse, bıyl bul soma eki esege ulǵaı­dy. Sonymen birge, TMD aýma­ǵynda bir ret poıyz, bol­masa ushaqpen tegin júrý múmkindigi qarastyrylǵan. Qabyldanǵan is-sharalar jospary sheńberinde 24 tomdyq «Jeńis jaýyngerleri» kitaby daıyndalyp, soǵystan oralǵan 30 myńǵa jýyq jerle­simizdiń aty-jónderi kirgizildi. Oblys ortalyǵyndaǵy «Jeńis saıabaǵynda» arnaıy alleıanyń irgetasy quıylyp, kóktemge salym Keńes Odaǵynyń batyrlary men «Dańq» ordeniniń tolyq ıegerleriniń esimderi men erlikteri jazylǵan aıshyqty panorama boı kóteredi. Tyń eńbekkerlerine de osy úrdiste qoshemet kórsetiledi. Munyń bárin erlikke taǵzymnyń, eldik­tiń belgisiniń naqty sharalary retinde qabyldaǵan jón. Qarastyrylǵan sharýalar aıasynda maıdan dalasynda qaza tapqan jaýyngerlerdiń qurmeti­ne ornatylǵan 500-den astam eskert­kishti jańǵyrtyp, qalpyna keltirýge, abattandyrýǵa aýdan ákimdikteriniń, jeke kásip­ker­lerdiń qarajat bólip otyrǵany quptarlyq. Oblysta birneshe izdes­tirý toptary jumys isteıdi. Olar jyl saıyn soǵys izi saırap jatqan óńirlerde bolyp, jer­lesterimizdiń súıegin tabýda, aty-jónderin anyqtaýda zor ju­mystar atqaryp júr. Bıyl da bel­gilengen baǵdarlama boıyn­sha­ Reseı, Ýkraına, Belarýs jer­­­lerine attanýdy belgilep otyr. Keshegi jaýynger, búgingi ardager aǵa urpaqtyń erligi eshqa­shan eskirmeıdi, umytylmaıdy. Olar­dyń ómir, eńbek joldary ár qazaqstandyqtyń júre­gin­de maqtanysh sezimin oıatyp, kóp­ultty, kópkonfessııaly ynty­maqty shańyraǵymyzdyń irgeta­syn beriktendire túsýge qalt­qy­syz qyzmet ete beretin bolady. Eskendir ELEÝSIZOV, Soltústik Qazaqstan oblystyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy, «Qurmet» ordeniniń ıegeri. PETROPAVL.