Qazaqstan-Reseı – strategııalyq seriktes, senimdi odaqtas

Udaıy baılanys birligimizdi nyǵaıtady

Qazaqstan men Reseı halyqtarynyń shynaıy dostyǵynyń belgisi retinde áýejaıda balalar eki eldiń jalaýyn jelbiretip, qoshemet kórsetti jáne Vladımır Pýtın bastaǵan Reseı delegasııasyna iltıpat bildirip, óleń oqydy. Budan keıin kásibı sýretshi Ásel Sabyrjanqyzy Vladımır Pýtın Astanaǵa ushqan sátte sala bastaǵan kartınasyn tanystyrdy. Ol sondaı-aq memleketter basshylaryna polotnony jazýǵa úles qosýdy usyndy. Kartına Reseı Prezıdentine sapar sońynda syıǵa tartylady.

Odan keıin elimizge memlekettik saparmen kelgen Reseı Federasııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtındi «Aqorda» rezıdensııasynda saltanatty qarsy alý rásimi ótti. Onda Prezıdentter bir-birine resmı delegasııa múshelerin tanys­tyrdy. Qurmet qaraýylynyń bastyǵy raport berip, eki eldiń ánurandary oryndaldy.

Saltanatty rásimnen keıin Qasym-Jomart Toqaev pen Vladımır Pýtın shaǵyn quramda kelissóz júrgizdi.

Memleket basshysy Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrýyn qabyl alǵany úshin Vladımır Pýtınge alǵys aıtty.

– Bul strategııalyq seriktestik pen odaqtastyqqa berik negizdelgen mem­leketaralyq qarym-qatynasy­myz­daǵy óte mańyzdy oqıǵa ekeni sózsiz. Sizdiń Qazaqstan aqparat quraldaryn­da jarııalanǵan búgingi maqalańyz­dy muqııat oqyp shyqtym. Al meniń maqalam Reseı baspasózinde jarııa­landy. Biz bolashaqqa baǵyttalǵan ekijaqty yntymaqtastyqty damytý jónindegi kósheli oılarymyzdy jan-jaqty jetkizdik. О́z maqalamda Qazaqstan osyndaı kúrdeli kezeńde Reseıdiń senimdi strategııalyq serik­tesi ári odaqtasy ekenin jáne aldaǵy ýaqytta da bul baǵyttan aınymaıtynyn atap óttim, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, Qazaqstan men Reseı ekijaqty seriktestiktiń oń qarqynyn saqtap qana qoımaı, ony eseleı túsken.

– Sizdiń búgingi saparyńyzdyń kún tártibi óte aýqymdy. Sapar qarsa­ńyn­da Úkimet músheleri kezdesip, biz tal­qylaıtyn barlyq máseleni pysyq­tady. Búgin óte mańyzdy qujattardy qabyl­daımyz. Bul 20 kelisimnen tura­tyn qujattar bizdiń tatý kórshi­lik jáne seriktestik rýhyndaǵy yntymaq­tastyǵymyzdy odan ári damytýǵa tyń serpin beredi, – dedi Memleket basshysy.

Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın qazaq jerinde kórsetilgen erekshe syı-qurmet úshin Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys aıtty.

– Sizge zor rızashylyǵymdy bildi­remin. Biz – dostas eldermiz. Qarqyndy damyp kele jatqan iskerlik qarym-qatynasty da qoldaımyz. Udaıy baılanystamyz. О́zińizdi jyl sońynda Sankt-Peterbýrgte ótetin TMD aıasyndaǵy beıresmı kezdesýde kútemin. Sondaı-aq Uly Jeńistiń 80 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty is-sharaǵa shaqyramyn. Bul – bizdiń ortaq jeńisimiz, – dedi Vladımır Pýtın.

Reseı Prezıdenti ekijaqty baı­lanystardyń qarqynyn joǵary baǵa­lap, memlekettik saparynyń máni men mańyzyna toqtaldy.

– Búgingi kelissózderdiń qorytyndysy boıynsha birqatar qujat qabyldanady. Olardyń qatarynda Birlesken málimdeme jáne túrli saladaǵy yqpaldastyǵy­myzǵa qatysty qujattar bar. Reseı Qazaqstannyń eń iri saýda-ekonomıka­lyq seriktesiniń biri bolyp qala bere­di. Saýda aınalymy ósti, byltyr onyń kólemi 28,5 mlrd dollardy qura­dy. Qazaqstan ekonomıkasyna quıyl­ǵan ınvestısııa 13 mlrd dollarǵa jetti. Árıne, biz azamattyq qoǵam, bilim, ǵylym jáne mádenıet baǵytynda damyp kele jatqan gýmanıtarlyq baılanys­tarymyzdy baǵalaımyz. Bul turǵyda Reseı­de bilim alatyn sheteldik stýdent­ter­diń basym bóligin qazaqstandyq jas­tar quraıtynyn aıtsaq jetkilikti. Aımaqaralyq yntymaqtastyq ta tabys­ty órbip keledi. Búgin Ýfada kezekti is-shara ótip jatyr. Sizge Reseı-Qazaqstan yntymaqtastyǵyn damytýǵa erekshe nazar aýdarǵanyńyz úshin alǵys aıtamyn. Biz Qazaqstan Prezıdentiniń osynaý mańyzdy jumystarǵa árdaıym yqylas qoıyp otyratynyn jaqsy sezinemiz. Qazaqstandy adal dosymyz jáne jaqyn odaqtasymyz dep tanımyz, – dedi Reseı Prezıdenti.

Kelissóz barysynda memleket basshylary ónerkásip kooperasııasy, energetıka, munaı-gaz ónerkásibi, energııa resýrstarynyń tasymaly, mashına jasaý, kólik-logıstıka, qarjy, ekologııa, sý saıasaty, bilim berý, ǵylym jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalar­daǵy yqpaldastyqty damytý keleshegin talqylady.

 

Basty mindet – dınamıkany báseńdetpeý

Memleket basshysy Reseı Prezı­dentimen keńeıtilgen quramda kelissóz júrgizdi.

Qasym-Jomart Toqaev shaǵyn quramda ótken kelissóz qorytyndysyna oń baǵa berip, onyń barysynda ekijaqty kún tártibine qatysty barlyq ózekti másele talqylanǵanyn jetkizdi.

– О́zara yntymaqtastyq boıynsha ortaq uıǵarymǵa keldik. Úkimetterge tıisti tapsyrmalar berildi. Aldymyzda aýqymdy jumys kútip tur. Eki eldiń qarym-qatynasy zor qarqynmen damyp keledi. Bizdiń mindetimiz – osy dınamıkany báseńdetpeı, elderimiz arasyndaǵy saýda-sattyqtyń tabysty órkendeýine, ınvestısııalyq ynty­maqtastyqtyń tereńdeýine, sondaı-aq bilim men gýmanıtarlyq salalardaǵy baılanystardyń nyǵaıýyna qolaıly jaǵdaı jasaý, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men Reseıdiń saýda-ekonomıkalyq baılanystarynyń qazirgi jaı-kúıine nazar aýdardy. Prezıdenttiń aıtýynsha, ózara saýda-sattyq úzdiksiz damýda, taıaý ýaqytta ekijaqty taýar aınalymyn 30 mlrd dollarǵa deıin jetkizýge mol múmkindik bar. Investısııa salasynda da oń úrdis baıqalady.

– Búginde jalpy ınvestısııa kólemi 18,3 mlrd dollar bolatyn 93 birlesken joba júzege asty. Sonyń nátıjesinde Qazaq­standa 22 myńnan asa jańa jumys orny ashyldy. Aldaǵy ýaqytta shamamen quny 29,5 mlrd dollar bolatyn jáne 20 myńnan asa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beretin 49 jobany qolǵa alýdy josparlap otyrmyz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

О́z kezeginde Vladımır Pýtın Máskeý men Astana arasyndaǵy yqpaldastyq barlyq baǵyt boıynsha belsendi órbip kele jatqanyn málimdedi.

– Qazaqstan – bizdiń strategııalyq seriktesimiz jáne senimdi odaqtasymyz. Shaǵyn quramdaǵy kelissóz barysynda ekijaqty baılanystar aıasynda týyndaıtyn problemalarǵa nazar aýdardyq. Eń bastysy, barlyq saýaldyń jaýabyn tabýǵa ortaq umtylys bar. Men eki el arasynda sheshilmeıtin túıtkil joq ekenin jaqsy bilemin. Al mundaı nıettestik úlken jetistikterge ulasady. Sizdiń basshylyǵyńyzben Qazaqstan tolaıym tabystarǵa qol jetkizdi. Biz buǵan qýanyshtymyz. О́ıtkeni ekijaqty yntymaqtastyqtyń aýqymy artyp keledi. Qazirgideı qıyndyqtarǵa qara­mas­tan, yqpaldastyǵymyz keńeıýde ári qos tarapqa da tıimdi, – dedi Reseı Prezıdenti.

Kelissóz barysynda saýda-ekonomıka, kólik-logıstıka, otyn-energetıka, ǵyly­mı-tehnıkalyq jáne mádenı-gý­manı­tarlyq salalardaǵy yntymaqtas­tyqtyń keń aýqymdy máseleleri talqylandy.

 

Yqpaldastyqtyń  negizgi baǵyttary

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Reseı Prezıdenti Vladı­mır Pýtın beınebaılanys arqyly Qazaq­stan-Reseı HH О́ńiraralyq yntymaqtas­tyq forýmynyń plenarlyq otyrysyna qatysyp, sóz sóıledi.

Qazaqstan Prezıdenti jıyn qatysý­shy­laryna iltıpat bildire otyryp, 20 jyl ishinde atalǵan forýmnyń eki el arasyn­daǵy strategııalyq seriktestikti nyǵaı­tatyn tıimdi alańǵa aınalǵanyn atap ótti.

– Saýda-ekonomıka, ınvestısııa, ónerkásiptik kooperasııa salalaryndaǵy yntymaqtastyq turaqty ósip kele jatyr. Shyn máninde, taýar aınalymy arta tústi. Byltyr onyń kólemi 27 mlrd dollarǵa jetti. Bul rette syrtqy saýdamyzdyń 20 paıyzǵa jýyǵy Reseıdiń úlesine tıe­si­li. Reseıden keletin tikeleı ınvestı­sııa­nyń jalpy kólemi 25 mlrd dollar­ǵa jýyqtady. Jyl saıynǵy ınvestısııa mólsheri de aıtarlyqtaı artty: byltyrǵy qorytyndy boıynsha eki ese, ıaǵnı 3 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıdy. Qazaqstanda 23 myń reseılik jáne birlesken kompanııa tabysty jumys istep jatyr. Bul elimizdegi sheteldikterdiń qatysy bar kásiporyndardyń jartysyna jýyǵyn quraıdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy eki eldiń túrli saladaǵy yqpaldastyǵynyń negizgi baǵyttaryna toqtaldy. Prezıdenttiń pikirinshe, Qazaqstan men Reseıdiń otyn-energetıka salasyndaǵy yntymaq­tastyǵy múldem jańa deńgeıge kóterildi.

– «Lýkoıl» kompanııasymen birge «Qalamqas teńiz», «Hazar» iri ken oryndaryn ıgerýge kiristik. Bul jobaǵa quıylatyn ınvestısııa kólemi 6 mlrd dollardan asady. Budan bólek, reseılik áriptester munaı-gaz hımııasy jobalaryn júzege asyrýǵa belsendi atsalysyp keledi. 2022 jyly «Sıbýr» kompanııasymen birge Ortalyq Azııadaǵy eń iri polıpropılen óndirisin iske qostyq. Zaýyt jylyna 500 myń tonna ónim óndiredi. Búginde bul kásiporyn Qazaqstan óńdeýshilerin shıkizatpen qamtamasyz etip qana qoımaı, óz ónimderin Reseı, Qytaı, Túrkııa jáne basqa da elderge eksporttaıdy. Bıyl qyrkúıek aıynda jylyna 1,2 mln tonna polıetılen óndiretin zaýyt qurylysy bastaldy. «Tatneft» kompanııasymen birlesip, qýaty jylyna 340 myń tonna býtadıen shyǵarýǵa jetetin joba iske asyrylyp jatyr. Gaz salasynda da aıtarlyqtaı tabysqa qol jetkizildi. Reseı gazy Qazaqstan aýmaǵy arqyly О́zbekstanǵa alǵash ret tasymaldana bastady. «Gazprom» kompanııasymen Qyrǵyzstanǵa kógildir otyn tasymaldaý týraly kelisimge qol qoıyldy. Sonymen qatar Reseıden Qazaqstanǵa gaz jetkizý máselesi pysyqtalyp jatyr, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy bir jyl buryn Qazaqstan men Reseıdiń energetıkalyq júıeleriniń qosarlas jumys isteýin qamtamasyz etý jónindegi is-sharalar týraly úkimetaralyq kelisimge qol qoıyl­ǵanyn eske saldy. Prezıdenttiń pikirinshe, ony iske asyrý taraptardyń energetıka sektoryndaǵy seriktestigin nyǵaıtýǵa múmkindik beredi.

– Kókshetaý, Semeı men О́skemen qala­­laryndaǵy jylý elektr stansa­lary­nyń qurylysy boıynsha naqty keli­sim jasaldy. Seriktestigimiz jańar­ty­la­tyn qýat kózderi salasynda da belsen­di damyp keledi. Reseı tarapynyń qatysýy­men elimizde jalpy qýaty 370 MVt bolatyn jobalar paıdalanýǵa berildi. Qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtar aıasynda jaqyn arada 1 GVt ekologııalyq taza qýat kózin iske qosý josparlanǵan, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent bıyl О́ndiristik kooperasııa salasyndaǵy birlesken is-qımyl baǵdarlamasynyń qabyldanǵanyna bes jyl tolǵanyn aıtty. Atalǵan baǵdarlama aıasynda jalpy ınvestısııa kólemi 18,5 mlrd dollarǵa jýyqtaıtyn 93 birles­ken joba júzege asyryldy. Sonyń nátıjesinde, 22 myńnan asa jumys orny paıda boldy.

– Bıyl «Tatneft» kompanııasynyń qatysýymen Saran qalasynda jylyna 3,5 mln shına shyǵaratyn zaýyt ashyldy. «KamAZ» kompanııasymen seriktestik negizinde mashına jasaýǵa arnalǵan qural-jabdyqtardyń jergilikti óndirisi qolǵa alyndy. Qazan aıynda Qostanaıda jylyna 40 myń tonnaǵa deıin shoıyn quımasyn shyǵaratyn aýqymdy joba iske qosyldy. Kelesi jyly kóliktiń qoz­ǵalt­qysh beltemiriniń qosalqy ból­shekterin shyǵaratyn zaýytty ashý josparlanǵan. Qazirgi kezde jalpy ınves­tısııa kólemi 29,5 mlrd dollardan astam 49 joba iske asy­rylyp jatyr. Bul 20 myń adamdy ju­myspen qamtı­dy. Sonymen qatar Jam­byl oblysyn­da «EvroHım» jáne «Ýral­hım» kompanııa­lary mıneraldy ty­ńaıt­qyshtar óndiretin aýqymdy joba­larǵa kiristi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent Qazaqstan men Reseı agro­ónerkásip salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn keńeıtýge áleýetti ekenin aıtty.

– Osy jyly dıqandarymyz qam­bany astyqqa toltyryp, 27 mln tonnaǵa jýyq ónim jınady. Bul rekordtyq kórsetkish elimizdegi tyń jerlerdi ıgerýdiń bastalǵanyna 70 jyl tolýymen tuspa-tus keldi. Budan bólek, biz negizgi azyq-túlik taýarlary boıynsha ımportqa táýeldilikti tómendetý úshin birqatar iri jobany bastadyq. Taıaý jyldary sút óndirý kólemin 600 myń tonnaǵa jetkizetin 116 taýarly sút fermasy salynady. Sondaı-aq jylyna 220 myń tonna qus etin óndiretin 29 fabrıkany, 850 mln dana jumyrtqa shyǵaratyn 11 qus fabrıkasyn paıdalanýǵa berýdi kózdep otyrmyz. Elderimizdiń agroónerkásip salasyndaǵy eksporttyq áleýeti orasan zor. Bizge EAEO-nyń ishki naryǵynda bir-birimizben básekeles bolmaǵan jón. Bul ıntegrasııaǵa keri áserin tıgizedi. Kerisinshe, aýylsharýashylyq ónimderin úshinshi elderdiń naryqtaryna eksporttaıtyn negizgi habqa aınalýymyz qajet, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev búkil Eýrazııa keńistigindegi kólik-logıstıka quryly­myn nyǵaıtýdy taǵy bir basym baǵyt retinde atady. Munyń Qazaqstan men Reseı úshin strategııalyq máni zor. Elimiz 2030 jylǵa deıin 11 myń shaqyrym joldy jóndep, 5 myń shaqyrymnan asatyn jańa temirjol salýdy josparlap otyr.

– Elden tysqary jerlerde zamanaýı mýl­tı­modaldi ortalyqtar men «qurǵaq por­ttar» jelisin qurýǵa basymdyq bere­miz. Mundaı sátti seriktestiktiń bir mysaly – Reseı Federasııasynyń aýmaǵynda ornalasqan Selıatıno stansasyndaǵy jańa kólik-logıstıka ortalyǵynyń qury­lysy. Qytaıdyń Sıan qalasynda jýyrda ǵana salynǵan qazaqstandyq termınal tranzıt dáliziniń ekinshi qıyrynan júk jóneltedi. Osylaısha, Qytaı – Qazaqstan – Reseı baǵytyndaǵy júk tasymaly júıesiniń negizgi tirek beketteri paıda bolady, – dedi Memleket basshysy.

Sonymen qatar Prezıdent týrızm sektoryn damytý máselesin qozǵady. Qazirgi ýaqytta Qazaqstan 86 memleket­tiń azamatyna vızasyz rejim usyna­dy jáne álemniń 31 elimen tikeleı áýe qatynasyn ornatqan. Budan bólek, basty demalys aımaqtaryna kólik qatynasyn jaqsartýǵa arnalǵan dáıekti sharalar qabyldanyp jatyr.

Qasym-Jomart Toqaev saýda-ekono­mıkalyq yntymaqtastyqty keńeıtýge baǵyt­talǵan birlesken kúsh-jiger tarap­tardyń qazirgi syn-qaterlerge beıim­delip, eki el ekonomıkasynyń ornyq­ty ósimine berik negiz qalaıtynyn jetkizdi.

– Kópqyrly yqpaldastyǵymyzdyń joǵary deńgeıin saqtaý qajet. Qazaqstan men Reseı kásipkerlerine qolaıly jaǵdaı jasaý úshin shekaralyq rásimderdi jeńil­detý jáne saýda-logıstıkalyq keder­giler­di joıý jumystaryn jalǵas­tyr­ǵan jón. Forým aıasynda qol qoıylǵan kelisimder, sonymen qatar aıtylǵan naqty bastamalar óńiraralyq kooperasııanyń áleýetin ashyp qana qoımaı, eki el ekonomıkasynyń damýyna tyń serpin beretinine senimdimin, – dedi Memleket basshysy.

HH О́ńiraralyq yntymaqtastyq forýmynyń plenarlyq otyrysynda Reseı Federasııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın, Reseı Federasııasy Úkimeti Tóraǵasynyń orynbasary Dmıtrıı Patrýshev, Qazaqstan Respýb­lıkasy Premer-mınıstriniń orynbasary – Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti apparatynyń jetekshisi Ǵalymjan Qoıshybaev sóz sóıledi.

 

Ombyda QazUÝ-dyń fılıaly ashyldy

Qasym-Jomart Toqaev pen Vladımır Pýtın F.M.Dostoevskıı atyndaǵy Omby memlekettik ýnıversıtetiniń bazasynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnı­ver­sıteti fılıalyn resmı túrde ashý rásimine beınebaılanys arqyly qatysty.

Saltanatty is-sharaǵa Qazaqstannyń Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek pen Reseıdiń Joǵary bilim jáne ǵylym mınıstriniń orynbasary Konstantın Mogılevskıı qatysyp, eki el arasyndaǵy ǵylym jáne joǵary bilim salasyndaǵy yntymaqtastyq jóninde baıandama jasady.

Munan soń memleketter basshylary ýnıversıtet fılıalyn ashýǵa ruqsat berdi.

Sondaı-aq jıynǵa QazUÝ basqarma tóraǵasy – rektory Janseıit Túımebaev pen OmMÝ rektory Sergeı Zamıatın qatysty.

Reseıde tuńǵysh ret ashylǵan Qazaq­stan joǵary oqý ornynyń fılıalyna talapkerlerdi qabyldaý 2025 jyldyń qyrkúıek aıyna josparlan­ǵan. Qazaqstan men Reseı úkimetteri stýdentterdi oqytý úshin arnaıy 200 grant bóldi.

QazUÝ-dyń Ombydaǵy fılıaly «Halyqaralyq quqyq», «Qazaq fılologııasy» jáne «Keden isi» sııaqty bilim berý baǵdarlamalary boıynsha bakalavrlar men magıstrlardy daıarlaıdy. Bolashaqta qos dıplomdy bilim berý baǵdarlamasy júzege asyrylmaq.

Fılıaldaǵy oqý úderisin ulttyq ýnıversıtettiń oqytýshy-professor quramy qazaq, orys, aǵylshyn tilderinde júrgizedi. Aldaǵy ýaqytta sheteldik ǵalymdardy tartý kózdelip otyr.

Qazirgi ýaqytta fılıalda oqý-ádistemelik qyzmetke arnalǵan 10 kabınet jasaqtalǵan. Atap aıtqanda, stýdentter Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy keden isi, Abaı atyndaǵy qazaq tili jáne Názir Tórequlov atyndaǵy halyqaralyq quqyq kabınetterinde dáris tyńdaıdy. Budan bólek, basshylyq pen professor-oqytýshylar quramy úshin 5 kabınet, 7 oqý aýdıtorııasy jáne kovorkıng ortalyǵy qarastyrylǵan.

 

Ekijaqty qarym-qatynas qarqyndy damyp keledi

Qasym-Jomart Toqaev pen Vladımır Pýtın buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderine birlesken málimdeme jasady.

Memleket basshysy Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınniń memlekettik saparyn eki el qarym-qatynasynyń damýyndaǵy mańyzdy kezeńge jol ashatyn tarıhı oqıǵa dep atady.

– Reseı – Qazaqstannyń strategııalyq seriktesi ári senimdi odaqtasy. Bizdi myz­ǵymas dostyq baılanystar, ǵasyrlarǵa ulasqan tatý kórshilik qatynas jáne ortaq tarıh biriktiredi. Memleketterimiz osynaý máńgilik qundylyqtarǵa arqa súıeı otyryp, keleshekti kózdegen mazmundy yqpaldastyqty jolǵa qoıdy. Búginde Qazaqstan men Reseıdiń yntymaqtastyǵy barlyq salany qamtyp, buryn-sońdy bolmaǵan jańa deńgeıge kóterildi. Saıası dıalog nyǵaıyp, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq baılanys­tar jandana tústi. Búgingi shaǵyn jáne keńeıtilgen quramda ótken kezdesýler men kelissózder ashyq, iskerlik sıpaty­men erekshelendi ári shyn máninde nátı­jeli boldy, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Vladımır Pýtınmen egjeı-tegjeıli kelissózder barysynda ekijaqty kún tártibindegi ózekti máseleler keńinen talqylanyp, Qazaqstan men Reseıdiń strategııalyq seriktestiginiń perspektıvti baǵyttary belgilengenin jetkizdi.

– Kúrdeli geosaıası ahýalǵa qaramastan, eki­jaq­ty qarym-qatynasymyz qar­qyn­dy damyp keledi degen ortaq uıǵa­rym jasadyq. Kelissózder barysynda ekonomıka máselesine basa mán beril­di. Strategııalyq salalardaǵy ynty­maq­tastyqty tereńdetý jáne ózara taýar aınalymyn odan ári arttyrý negizgi mindet retinde aıqyndaldy. Osy maq­satta birqatar úkimetaralyq qujat qabyldan­dy. Olardyń qatarynda 2021–2025 jyldar­ǵa arnalǵan Keshendi ekonomı­kalyq yntymaqtastyq baǵdar­la­masy, 2024–2026 jyldarǵa arnalǵan Birlesken is-qımyl jospary bar. Sonymen qatar О́ńiraralyq yntymaq­tastyq forýmy aıasynda eki eldiń aımaq­tary arasyndaǵy jáne shekara mańyndaǵy yntymaqtastyǵy jóninde jańartylǵan úkimetaralyq baǵdarlamaǵa qol qoıyldy, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, Reseı – Qazaqstannyń eń basty saýda seriktesteriniń biri jáne ekonomıkamyzǵa qarjy quıǵan úsh jetekshi ınvestordyń qataryna kiredi. Bul rette Qasym-Jomart Toqaev ekijaqty qatynastar tarıhynda Qazaqstan da tuńǵysh ret Reseıdiń bes iri saýda seriktesiniń sanatyna qosylǵanyn málimdedi. Bul eki eldiń yntymaqtastyq áleýeti joǵary ári berik ekenin ańǵartady.

– Osy oń dınamıka saqtalsa, bir-eki jylda ózara saýda-sattyq 30 mıllıard­tyq mejege jetetinine senimdimin. Qazaqstan ekonomıkasyna Reseıden kelgen tikeleı ınvestısııa kólemi 24 mlrd dollardan asty. Keıingi eki jyldyń ózinde 4,5 mlrd dollardan asa qarjy quıyldy. Qazaqstan da Reseı ekonomıkasyna qomaqty qarjy saldy. Búginde onyń kólemi 8,5 mlrd dollarǵa jetti. Budan bólek, Qazaqstanda reseılikterdiń qatysy bar 24 myńǵa jýyq kompanııa jumys isteıdi. Bul – elimizdegi shetel kapı­talynyń úlesi bar jalpy kásiporyn sanynyń jartysyna jýyǵy. Atalǵan kórsetkishter strategııalyq qatynas­tar­dy odan ári nyǵaıtýǵa qos tarap ta asa múd­deli jáne bir-birine senimi joǵary ekenin rastaıdy, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev ónerkásiptik kooperasııada aıtarlyqtaı tabysqa qol jetkizilgenine nazar aýdardy. Jalpy somasy 18 mlrd dollardan asatyn 93 birlesken joba iske qosyldy. Qazirgi kezde jalpy ınvestısııa kólemi shamamen 30 mlrd dollardy quraıtyn taǵy da 49 joba júzege asyrylyp jatyr.

– Qazaqstannyń birqatar aımaǵyna kógildir otyn jetkizý, Reseı energııa resýrstarynyń ońtústik jáne shyǵys baǵyttaǵy tasymal kólemin ulǵaıtý, elimizdegi iri energetıkalyq nysandardy salý jáne jańǵyrtý jumystaryn aýqymdy bastamalar retinde qarastyrýǵa bolady. Aldymyzda negizgi kúrejoldardy damytý arqyly tranzıt áleýetin barynsha paıdalaný mindeti tur. Sonymen qatar biz jańa jobalardy júzege asyrý pers­pektıvasyn, ásirese, Mońǵolııaǵa deıin avtokólik jolyn salý jáne Transaýǵan kólik dálizin belsendi qoldaný másele­lerin talqyladyq. «Soltústik – Ońtústik» baǵytyndaǵy atalǵan barlyq bastamany iske asyrý dostas halyqtardyń túpkilikti múddesine tolyq saı keletinine kámil senemin, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent ekonomıkalyq kún tártibinde Qazaqstan men Reseıdiń О́ńiraralyq yntymaqtastyq forýmy aıryqsha orynǵa ıe ekenine erekshe toqtaldy. Bul oraıda Memleket basshysy aldaǵy ýaqytta Aqtaýda Reseı Federa­sııasynyń Bas konsýldyǵyn ashýdyń mańyzy zor ekenin atap ótti.

 

Mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy yntymaqtastyqtyń mańyzy zor

Memleketter basshylary ǵylymı jáne mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy yntymaqtastyqqa úlken mán beredi. Osy rette Qasym-Jomart Toqaev kelesi kók­temde Astanada «Qazaqstan men Reseı­diń máńgilik dostyǵy» alleıasyn ashý jó­ninde sheshim qabyldaǵanyn aıtty. Bul qala turǵyndary men qonaqtary seıil quratyn kórikti orynǵa aınalady. Son­daı-aq ol Astanada qyrkúıek aıynda ót­ken V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary­na belsendi qatysqany úshin Reseı tarapyna rızashylyǵyn bil­dir­di. Qazaqstan Prezı­denti 2026 jyly elimizde sporttyń dástúr­li túrleri men kıbersportty ushtas­ty­ratyn Úshinshi «Bolashaq oıyndary» uıym­das­tyry­latynyn málimdedi. Bul bire­geı saıystyń áýelgi bastamashysy – Reseı.

– Bıyl tamyz aıynda ótken Astana­nyń Máskeýdegi mádenıet kúnderi kópshi­lik­­tiń zor yqylasyna bólengenin atap ótkim keledi. Qazan qalasynda qazaq­tyń uly aqyny, oıshyl Abaı Qunan­baı­ulynyń eskertkish bıýsti ashyldy. Bul – aıtýly oqıǵa. Budan bólek, Más­keýdegi Úlken teatr sahnasynda qazaq ulttyq klassıkasy­nyń jaýha­ry – «Abaı» operasy qoıyldy. Taıaý jyl­dary áıgili Tretıakov galereıa­synda jáne Ermıtajda Qazaqstannyń mádenı-tarı­hı jádi­gerlerin pash etetin kórmeler uıym­das­tyrylady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy bilim berý sala­syndaǵy yntymaqtastyq máselesine aıryqsha toqtaldy. Búginde Reseıde 60 myńnan asa qazaqstandyq stýdent oqıdy. Bul reseılik bilim berý standarttaryna suranystyń kóptigin, eki eldiń jan-jaqty bilim jáne tájirıbe almasýǵa múddeli ekenin kórsetedi.

– Buǵan deıin qol jetkizilgen ýaǵda­­las­tyqtarǵa sáıkes Qazaqstanda Reseı­diń jetekshi tehnıkalyq bilim berý meke­meleriniń 7 fılıaly ashyldy. Kóp uzamaı Astanada Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń fılıaly esigin aıqara ashady. Al búgin Omby qalasynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń fılıaly óz jumysyn bastady. Bul – Qazaqstan joǵary oqý ornynyń Reseıdegi alǵashqy ókildigi. Sonymen qatar Reseıdiń shekara mańy aımaqtarynda qazaq mektepterin salý, sáıkesinshe Qazaqstan aýmaǵynda (dálirek aıtsaq Jambyl, Qyzylorda jáne Túrkistan oblystarynda) reseı­lik mektepterdi ashý máselesi qarasty­rylyp jatyr. Bul eki eldiń bilim berý salasyndaǵy baılanystaryn nyǵaıtyp, óskeleń urpaq úshin jańa múmkindikterge jol ashady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy orys tili qos halyqtyń yntymaǵyn jarastyratyn mańyzdy faktor ekenin atap ótti.

– Elimizdegi mektep oqýshylary­nyń úshten biri orys tilinde bilim alady. Biz bul máselege erekshe mańyz beremiz. Halyqaralyq orys tili uıymyn qurýdy dál osy sebepti usyndym. Kelis­sózderde kóterilgen taǵy bir mańyzdy taqyryp – eki eldiń aýmaǵynda ómir súrip jatqan qandastarymyzdy qol­daý. Bul rette «Otandastar» qory men «Rossotrýdnıchestvo» arasynda ynty­maqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıýdyń mańyzy zor bolar edi. Mun­daı ýaǵdalastyqtar halyqtarymyzdyń óz­ara túsinistigin tereńdetýde erekshe ról atqarady, jurtshylyq arasynda keńi­nen qoldaý tabady, – dedi Memleket basshysy.

 

Eki el arasynda túıtkildi másele joq

Prezıdentter eki eldiń kópjaqty formattaǵy yqpaldastyǵyn egjeı-teg­jeıli talqylap, óńirlik jáne jahan­­­dyq saıasattyń anaǵurlym ózekti máseleleri jóninde pikir almasqan.

– TMD, EAEQ, ShYU, UQShU, AО́SShK jáne basqa da mańyzdy óńirlik birles­tik­ter aıasyndaǵy yntymaqtastyq máse­le­sin­de ózara túsinistik qalyptasqa­nyn atap ótkim keledi. Elderimiz yqpaldas­tyq ornatpaǵan baǵyt joq deýge bolady. Eń bastysy, Qazaqstan men Reseı arasynda eshqandaı túıtkildi másele joq. Biz árdaıym eki memlekettiń múddesin barynsha eskeretin baıypty sheshim qabyldaımyz. Oraıly sátti paıdalana otyryp, halyqtarymyzdyń dostyq qatynastaryn nyǵaıtýǵa udaıy nazar aýdarǵany úshin qurmetti Reseı Prezıdentine alǵys aıtamyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy taraptardy kelesi jyly birlese atqaratyn kóptegen jumys kútip turǵanyn, 2025 jyl mol múmkindikke bastaý bolatynyn aıtty.

– Birshama ortaq jobany júzege asyrý mindeti tur. Munyń paıdasyn azamattarymyz da, eki eldiń kásipkerleri de sezinetinine senimdimin. Kelesi jyly qańtar aıynda mańyzdy memleketaralyq qujattardyń biri – Qazaqstan-Reseı memlekettik shekarasy týraly shartqa qol qoıylǵanyna 20 jyl tolady. 2025 jyly basqa da mereıtoılar bar: Uly Jeńistiń 80 jyldyǵy jáne «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynyń 70 jyldyǵy. Osy aıtýly datalarǵa oraı eki elde merekelik is-sharalar ótkizýge kelistik. Kórip otyrǵandaryńyzdaı, ekijaqty kún tártibi naqty bastamalarmen jáne jańa mazmundy jobalarmen udaıy tolyǵyp otyr, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev sózin qorytyn­dylaı kele, búgingi is-sharalardyń oń nátıjesi eki eldiń odaqtastyq qarym-qatynasyn múldem jańa deńgeıge kóteretinine senim bildirdi.

О́z kezeginde Vladımır Pýtın Qasym-Jomart Toqaevqa arnaıy shaqyrǵany jáne qazaq jerinde kórsetken syı-qurmeti úshin alǵys aıtyp, saparynyń qorytyndysyna oń baǵa berdi.

– Biz saıası, ekonomıkalyq, gýmanıtar­lyq salalardaǵy ekijaqty yqpaldas­tyqty egjeı-tegjeıli talqyladyq. Halyqaralyq jáne óńirlik ózekti máseleler boıynsha pikir almastyq. Jańa ǵana qabyldanǵan Birlesken málimdemede eki eldiń strategııa­lyq seriktestigin tereńdetýge qatysty asqaq mindetter qoıdyq. Olardyń júzege asýyna úkimetaralyq jáne vedomstvoaralyq deńgeıde qol qoıylǵan, energetıka, kólik, densaýlyq saqtaý, ádilet sııaqty túrli baǵyttardy qamtıtyn qujattar da septigin tıgizedi, – dedi Reseı Prezıdenti.

Vladımır Pýtınniń aıtýynsha, sapar barysynda júrgizilgen kelissózder Reseı men Qazaqstannyń kópjaqty yntymaqtastyǵyn odan ári damytýǵa naqty yqpal etedi.

 

Taraptardyń birlesken málimdemesi

Kelissózder qorytyndysy boıynsha Qasym-Jomart Toqaev pen Vladımır Pýtın Jańa jahandyq tártip jaǵdaıynda strategııalyq áriptestikti tereńdetý týraly birlesken málimdeme qabyldady.

Sonymen qatar prezıdentterdiń qatysýymen eki el delegasııalarynyń músheleri tómendegideı qujattarmen almasty:

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy 2024–2028 jyldarǵa arnal­ǵan óńiraralyq jáne shekara mańy yn­tymaqtastyǵy baǵdarlamasy; Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy 2024–2028 jyldarǵa arnalǵan óńiraralyq jáne shekara mańy yntymaqtastyǵy baǵdarlamasyn júzege asyrý jónindegi is-sharalar jospary; Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy temirjol kóligin jáne ınf­raqurylymyn, avtomobıl joldaryn, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy memlekettik shekara arqyly avtomobıl jáne temirjol ótkizý pýnktterin damytý salasyndaǵy ózara is-qımyldy uıymdastyrý týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan-Reseı memlekettik shekarasy arqyly «Syrym» (Qazaqstan Respýblıkasy) jáne «Mashtakovo» (Reseı Federasııasy) ótkizý pýnktteri arasyndaǵy Talovaıa ózeni arqyly ótetin avtomobıl kópirin jáne oǵan kirer joldardy rekonstrýksııalaý, kúrdeli jóndeý, aǵymdaǵy jóndeý jáne kútip ustaý tártibi týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Kólik mınıstrligi men Reseı Federasııasynyń Kólik mınıstrligi arasyndaǵy teńiz kemeleri ekıpajy músheleriniń dıplomdaryn ózara taný týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy densaýlyq saqtaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy dúnıejúzilik nómirleýdiń 7-shi aımaǵyn nómirleýdi paıdalaný týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy «Chelıabınsk mem­lekettik ýnıversıteti» federaldy memlekettik bıýdjettik joǵary bilim berý mekemesiniń Qostanaı fılıalynyń qyzmeti týraly kelisim; 2010 jyldyń 9 jeltoqsanyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy­na munaı jáne munaı ónimderin jet­kizý salasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimniń qoldanysyn uzartý jáne oǵan ózgeris engizý týraly hattama; Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrligi men Reseı Federasııa­sy Tergeý komıtetiniń arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi men Reseı Federasııa­synyń Ádilet mınıstrligi arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi men Reseı Federasııasynyń Ádilet mınıstrligi arasyndaǵy kommer­sııalyq emes uıymdardyń qyzmetin quqyq­tyq retteý salasyndaǵy yntymaq­tastyq týraly ózara túsinistik jónindegi memorandým; Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi men Reseı Federa­sııasynyń Ádilet mınıstrligi arasyn­daǵy 2025–2026 jyldarǵa arnalǵan yntymaqtastyq baǵdarlamasy; Qazaqstan Respýblıkasynyń О́ner­kásip jáne qurylys mınıstrligi men Reseı Federasııasynyń Qurylys jáne tur­ǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq mı­nıstr­ligi arasyndaǵy qurylys jáne tur­ǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq sala­laryn­daǵy yntymaqtastyq týraly memorandým; «Qazaqstan temir joly» UK» AQ men «Rossııskıe jeleznye dorogı» AAQ arasyndaǵy strategııalyq yntymaq­tastyq týraly kelisim; «Qazaqstan temir joly» UK» AQ, Xi’an Free Trade Port Construction and Operation Co. Ltd jáne «Slavtrans-Servıs» AQ arasyndaǵy jobany iske asyrý týraly kelisim; «Qazaqstan temir joly» UK» AQ men «FınInvest» JShQ arasyndaǵy nıettestik týraly memorandým; «Samuryq-Energo» AQ men «Fırma ORGRES» AAQ arasyndaǵy ekinshi Ekibastuz GRES-iniń №3 jáne №4 energııa bloktarynda tıimdi tehnologııalardy paıdalana otyryp, lastaýshy zattardyń shyǵaryndylaryn azaıtý máselesi boıynsha yntymaqtastyq týraly kelisim.