• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tanym 04 Jeltoqsan, 2024

Kafkanyń «Dostyǵy»

61 ret
kórsetildi

Aınala sup-sur. Dala beıjaı, qaraǵaı turpaty qala­myn qolǵa alyp oılanyp otyrǵan kisideı. «Mensiz de myna ǵalamat jyraý-dúnıe, ózinen ózi jyrlanyp jat­qan sııaqty» degen Muqaǵalı qandaı áýlıe edi.

Adam sanasy alyp bir qoıma desek, sol qoımaǵa kir­megen qanshama ǵylym-bilim shoǵyry bar deseńshi. Muhıt qasynda turyp, bir tamshy sýyn qumyrasyna quıyp máz bolǵan jolaýshy sekildi bizdiń tirlik. Al ómir boıy ózin izdeý­den jalyqpaǵan degdar Kafkanyń «Dostyq» áńgimesi adam sanasynyń jalqaýlyǵyn mysqylǵa aınaldyrady. «Biz bes dos edik, bir kúni bárimiz úı­den shyqtyq, aldymen birin­shisi shyǵyp esik aldynda turdy. Sosyn jeńil shar sekildi birimiz qarǵyp shyqtyq, aldyńǵysynyń qasyna baryp ol turdy. Sosyn úshinshisi, tórtinshisi, besinshisi. Aqyry bárimiz retke keldik.» Áńgimede atalǵan bes adam ymyralasyp ómir súrip jatady. Alaıda bir kúni altynshy adam bularǵa qosylmaq nıetin tanytady. «Sodan beri bárimiz birge ómir keship júr edik, altynshysy kelip kılikpegende tatý-tátti-aq edik. Ol bizge eshnárse de jasamaıdy, biraq ózinen-ózi aýyrlyq týdyrady, zııan shektiredi. Eger onymen syry­myzdy bóliskimiz kelmese, bizge sebepsiz nege baılanady? Ony anyq bilmeımiz de, ózimizge qabyldaǵymyz da kelmeıdi».

Ǵylymnan biletinimizdeı, dene múshelerimiz túgel bas­qarylǵanymen, mı ózinshe ómir súrýge beıim. Tipti keıde ózdi-ózinen sarsańǵa salynyp nemese jańa dúnıelerdi qabyl­daýǵa jalqaýlyq tanytady. Áldebir dosymyz aıt­qandaı, jańa kitap oqý ústinde adamnyń uıqysy kelýi, jańa til úırenýge kiriskende esi­neýdiń kóbeıýi, syltaý izdeýge tyrysý, bári de mıdyń asqan jalqaýlyǵyna dálel. Jalpy, eki qolǵa bir kúrek alýǵa, qap arqalap qara jumys isteýge adam erinbeýi múmkin, biraq mı erinshektigin jeńetinder, ony ǵylymǵa jektiretinder sırek. Kafka dúnıeni tanymaı beıǵam ómir súrgen mıllıondaǵan erinshek sanalardy mysqylǵa alyp, eskishildikti synaıdy. «Beseýimiz, rasynda, bir-birimizdi tanyp bilmedik, bilmesek te óz-ózimizge jetip artylamyz, bir-birimizge shydas beremiz, al altynshy adam bizge artyqtyq etedi, ári oǵan tóze almas ta edik. Úzdiksiz birge jú­rýimizde jalpy qandaı mán bar desek, munda taǵy oı joq, biraq báribir birge bolamyz, ómir tájirbıemizdi negizge ala otyryp, ortamyzǵa jańa adamdy qosýdy qalamaımyz. Mu­nyń bárin altynshyǵa qalaı uqtyr­saq eken, uzaq túsindirme ju­mysy ortamyzǵa jaısyzdyq ákeleri daýsyz».

Jańa nárse qashan da áýeli qarsylyqqa ushyraıdy. Nege desek, uıqyqumar sanalarǵa ár jańalyq bóten bolyp seziledi, tipti yzasyn týǵyzady. Al qaı sala da evolıýsııasyz alǵa qaryshtamaıtyny anyq. Qoǵam jańarmaı turmaıdy. Kafka aıtqandaı, «qansha ret kelse de shyntaǵymyzben keri ıteremiz, biraq qansha keri ıtersek te, ol bizge qaıtyp kele beredi».