• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Aımaqtar 05 Jeltoqsan, 2024

О́ndiris jospary oıdaǵydaı oryndaldy

83 ret
kórsetildi

Elimizde Atyraý oblysy ınvestısııa tartýdan kósh bastap tur. Bıyl óńirde negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestı­sııa kóle­mi – 1,7 trln teńge. She­teldik tikeleı ınvestı­sııa – 1,1 mlrd dollar. Qazir Teńiz ken ornynda «Ke­leshek keńeıý» jobasy aıaq­­talmaq. Sol sebepti jo­baǵa tartylǵan ınvestısııa bıyl 840 mlrd teńgege jetti. Dese de, ózge salany damytýǵa quıylǵan ınvestısııa kólemi de jyl saıyn artyp keledi. Bul týraly Atyraý oblysynyń ákimi Serik Shápkenov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte málimdedi.

О́ńirde shaǵyn jáne orta bız­nesti qoldaý jalǵasyp jatyr. «Bıznestiń jol kartasy – 2025» baǵdarlamasy aıasyn­da 10 aıda 12,3 mlrd teńge bó­linip, 1000-ǵa jýyq ShOB sýbek­tisi qoldaý taýyp, 529 jańa jumys orny quryldy. Onyń qatarynda, nesıe somasy 31,4 mlrd teńgeni quraıtyn 634 ká­sipkerdiń paıyzdyq mól­sher­lemesi sýbsıdııalanyp, 318 ká­sipkerdiń jobasy 10,2 mlrd teńgege kepildendirildi.

Memleket basshysynyń ba­­tys­ta munaı-gaz-hımııa óner­­kásibi klasterin damytý jó­nindegi tapsyrmasy aıasynda jy­lyna 1,25 mln tonna polıetı­len óndire­tin «Sıllleno» zaýyty men jylyna 1 mlrd tekshe metr gaz óndi­re­tin Eskenedegi zaýyt­tyń qury­lysy júrgizilip jatyr. Aldaǵy ýaqytta býta­dıen, sın­tetıkalyq kaýchýk shy­ǵa­ratyn «Býtadıen» zaýyty gaz bólý kesheniniń qurylysy bas­talady.

Oblysta agroónerkásip kesheni salasynda da oń dınamıka baıqalady. Bıyl iri qara mal basy kóbeıip, sany 223,8 myńnan asty. Úı qustarynyń sany da 2 ese ósti. Osy jyly aýyl sharýashylyǵy salasyn damytý baǵytynda 3 ınvestısııalyq joba iske qosylyp, 90 jumys orny quryldy. Al keler jyly quny 26,2 mlrd teńge bolatyn 4 jobany iske asyrý josparlanyp, 187 jumys orny paıda bolady degen úmit bar.

Memleket basshysy tapsyrmasymen bastaý alǵan «Aýyl amanaty» jobasy da óńirde júıeli túrde iske asyrylyp jatyr. Bul úshin bıýdjetten 761 mln teńge qaralyp, 83 joba qoldaý tapty. Sondaı-aq, óńirde 49 myńnan asa azamat jumyspen qamtý sharalaryna tartyldy. On aıda 31 374 jumys orny ashylsa, onyń 21 myńnan astamy – turaqty.

Oblystyń aǵymdaǵy jyldyń 10 aıyndaǵy áleýmettik-eko­nomıkalyq damý qorytyn­dysyna baılanysty baspasóz brıfınginde Serik Shápkenov áleýmettik salany damytý­ǵa qatysty atqarylǵan jumys­qa keńinen toqtaldy. «Bıyl Atyraýda 7 jaıly mek­tep­tiń qurylysy júrip jatyr. Keler jyly 6, arǵy jyly 3 mektep paıdalanýǵa beriledi. Bıyl 4200 oryndyq 3 mektep ashyldy. Aldaǵy eki jylda 27 mekteptiń qurylysy aıaqtalady. Nátıjesinde, óńirdegi 9 úsh aýy­symdyq 4 apatty mekteptiń má­selesi túbegeıli sheshiledi», dedi óńir basshysy.

Bıyl «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda 4 medısınalyq ǵımarat paıdalanýǵa berildi. Jyl aıaǵyna deıin 12, keler jyly 2-eýiniń qurylysy aıaqtalady. Budan bólek, bıyl jergilikti bıýdjet esebinen 7 nysan turǵyzyldy.

О́ńirde jıi talqyǵa túsetin taqyryptyń biri – dáriger tapshylyǵy. Aımaqqa ózge óńirden bilikti jáne oqýyn endi aıaqtaǵan jas mamandardy tartýǵa bir rettik ústemaqy taǵaıyndaldy. Onyń kólemi ótken jylmen salystyrǵanda 2 esege kóterilgen.

Sonymen, aýyldyq jerge baryp jumys isteýge kelis­ken dárigerge 10 mln, aýdan ortalyǵynda qyzmet etemin degenderge 8,5 mln teńge, al oblys ortalyǵynda eńbek etkisi kelgenderge 5 mln teńge kómek kórsetildi. Nátıjesinde, osy jyly 140 dáriger jumysqa qabyldandy.

О́ńirde sportpen shuǵyl­dana­tyn balalar sany artyp keledi. Aımaqta balalardy sportqa baý­lý jumystary qarqyndy júr­gizilýde. Qazir óńirde sport­tyq 17 seksııaǵa 22 myńnan asa bala qatysady. Bul ótken jylmen salystyrǵanda  75,7%-ǵa ósti. Keler jyldan bastap salany sıfrlandyrý josparlandy.

Jalpy, Atyraý oblysyn­da tas joldyń uzyndyǵy 1927 sha­qyrymdy quraıdy. Byl­tyr óńirdegi joldyń qanaǵat­tanarlyq deńgeıi 76 paıyzdy qurasa, búginde bul kórsetkish 78%-ǵa jetti. Bıyl 312,8 shaqy­rymǵa jol tóseldi.

Kóktemdegi sý tasqynyna qa­ramastan, halyqty sapaly aýyzsýmen qamtý baǵytynda bas­talǵan jumys júıeli júr­gi­zildi. Oblysta aýyzsýmen qam­tý jáne sý burý júıesin jaq­sartý baǵytynda aýqymdy ister qolǵa alyndy. Jalpy, óńir hal­qynyń 99,8%-y taza aýyz­sý­men qamtylǵan. Bıyl Qy­­zyl­qoǵa aýdanynyń Qońy­raý­ly, Aqqora aýyldary men Ma­ham­­bet aýdanynyń Bala Oraz el­di mekenine 18,9 shaqyrym sý quby­ry júrgizilip, 600 turǵynǵa taza aýyzsý jetkizildi. Budan bólek, Mahambet, Isataı, Qur­manǵazy aýdanynda 16 sý tazartý stansasy qaıta jańǵyrtylyp jatyr.

Sonymen qatar Atyraý qa­lasynda táýligine 50 myń tekshe metr sý tazalaıtyn №5 súzgi stansasyn jańǵyrtý aıaqtalyp keledi. Keler jyly táýligine 60 myń tekshe metr sý tazalaıtyn №6 súzgi stansa­synyń qurylysy bastalady. Bul strategııalyq mańyzdy nysandar arqyly aldaǵy bes jylda sý tapshylyǵy máselesi tolyq sheshiledi.

Isataı aýdany Aqqystaý aýy­lynda kárizdik tazartý ǵıma­ratynyń qurylysy júr­gizilip jatyr. Al Qulsary qalasynda 13 káriz sorǵy stansasy kúrdeli jóndeýden ótti. Odan bólek, 1950 jyldan beri jóndeý kórmegen 40 shaqyrym káriz jelisi jań­ǵyrtylýda, onyń 17 shaqy­rymynda jumys aıaqtaldy.

Al Atyraý qalasynda 1945 jyldan beri jóndelmegen káriz stansalaryn jańǵyrtý men kúr­deli jóndeý jumysy bas­tal­dy. 9 káriz sorǵy stansasy jańar­tylyp, jyl sońyna deıin 5-eýindegi jumys máresine jetedi. Oǵan qosa 36 stansany rekonstrýksııalaý úshin jobalyq smetalyq qujat daıyndalyp jatyr.

Jyl basynan beri óńirde ECh-4 mekemesine qarasty 160,9 shaqyrym elektr jelisi aýys­tyrylyp, 54 000 tutynýshyǵa jaryq turaqty túrde berile bas­tady. Oǵan qosa, «Atyraý Ja­ryq» AQ ınvestısııalyq jobasy aıasynda 742 shaqyrym elektr jelisi jóndeldi.

Aımaq turǵyndarynyń gazben qamtý kórsetkishi – 99,8 pa­ıyz. Uzyndyǵy 122 shaqyrymdy quraıtyn gaz jelisi júrgizilip, 6 eldi mekenniń halqy kógildir otynmen qamtyldy. О́ńirde uzyndyǵy 46,8 shaqyrym ma­gıstraldyq gaz qubyrynyń 21 shaqyrymy tartyldy. Ju­mys keler jyly aıaqtalady. Nátıjesinde, 160 myńnan astam adamdy quraıtyn qala men qala mańyndaǵy eldi mekender, kásipkerlik sýbektiler turaqty gaz jylýyn paıdalanatyn bolady.

Bıyl oblystyq ekologııa departamenti óńirdegi eko­logııalyq zańnamanyń saqta­lýyn baqylaý úshin 27 tekserý júrgizip, 149 ákimshilik is qoz­ǵady. Ekologııalyq talaptardy buzǵan mekemelerge barlyǵy 32 mlrd teńge kóleminde aıyppul salyndy. Atmosferalyq aýaǵa ta­raıtyn gazdyń, basqa da zııan­dy mólsherin azaıtý maqsa­tynda bıyl 419,5 ga orman alqabyna 965,7 myń dana jas kóshet egildi. Sondaı-aq qala men eldi mekender ishindegi 52,3 ga jerge 78,9 myń tal egildi. Osyndaı ıgi sha­ralardyń arqa­synda, aımaqta aýaǵa shyǵa­ry­latyn emıssııa kólemi de azaıyp keledi.

Aımaq basshysy Serik Sháp­kenov kóktemdegi sý tas­qyny kezinde atqarylǵan jumystarǵa arnaıy toqtaldy. Bul rette Jaıyq jaǵalaýyna 590 shaqy­rym bóget salynypty. 30 shaqy­rym ka­nal tazartylyp, qajet jeri tıis­ti deńgeıde qaıta qa­zylǵan.

Jaıyqtyń Kaspııge quıar saǵasynda sýdyń ótýin jaqsartý úshin 10 shaqyrym ózen tabany tereńdetildi. Oǵan 4 myńǵa jýyq tehnıka jumyldyrylyp, 25 myńnan asa azamat osy eldik iste eńbek etti. Onyń 1 myńnan astamy – ásker sapyndaǵy jaýyn­gerler.

Oblysta turǵyzylǵan bó­get­ter men gıdroqury­lystardy kútip ustaýǵa «Ta­bıǵat» mekemesi quryldy. Tasqynnyń aldyn alý baǵy­tynda Jylyoı aýdanynda da birqatar jumys atqarylyp jatyr. Naqtyraq aıtqanda, Qur­saı ózegi men Jem ózeniniń 95 shaqyrymynda sý tabanyn tereńdetý jumysy júrgizildi. Búginge deıin 43 shaqyrymy tazalanyp, tereńdetilip bolǵan.

Jylyoı aýdanynda Qulsary qalasyn, Shaqpartoǵaı, Tur­ǵyzba jáne Aqkıiztoǵaı aýyldaryn qorǵaıtyn bógetter salynady. Uzyndyǵy 6,6 shaqyrym bolatyn Kúrjem arnasyn, Qamyskól men basqa kólderdi tazalaý isi jos­parlanyp otyr. Arnalardaǵy sý ótkizetin qurylǵylar tolyq derlik rekonstrýksııalanady.

Qańtardan bastap Atyraý oblysynyń jedel shtaby óz jumysyn qaıta bastaıdy, ol sý tasqynynyń aldyn alý boıyn­­sha barlyq sharalardy úıles­tirýmen aınalysady. 

Sońǵy jańalyqtar