Memleket basshysy Q.Toqaev munaıly óńirge kelgen saparynda elektr jaryǵynyń jıi sónetinine nazar aýdaryp, «Atyraý jaryq» AQ-nyń jumysyn synǵa alǵan bolatyn. «Atyraý oblysyndaǵy taǵy bir ózekti másele – elektr jelisiniń tozýy. Onyń 40 paıyzǵa jýyǵy eskirgen. Sońǵy jyldary aımaqta elektr qýaty júıesi durys istemeıtin boldy. О́ńirdegi energııa tapshylyǵy – shamamen 200 megavatt. Oblysta óziniń elektr stansasyn paıdalanyp otyrǵan kásiporyndar bar. Biraq olardyń múmkindigi sheksiz emes. О́nerkásip oryndary damyp, halyq sany kóbeıgen saıyn qýat kózine degen suranys artady. Atyraý oblysynyń elektr energııasy júıesin túgel jańǵyrtý jumystaryn bastaý qajet», dedi Prezıdent.
Bul tapsyrma berilgeli beri de 3 jyl ótti. Osy kezeńde turǵyndar júıkesine tıgen elektr jelisindegi túıtkildi oń sheshý barysynda ne isteldi? «Atyraý jaryq» AQ prezıdentiniń orynbasary Qýanyshbek Jumıevtiń aıtýynsha, ótken jyly Atyraý qalasyndaǵy qosalqy stansada elektr symdaryn, Jylyoı aýdanyndaǵy eki elektrbekettiń nysandaryn aýystyrý kózdelgen. Alaıda kóktemgi tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty qurylys ýaqytsha toqtatylǵan.
«Sý tasqynynyń beti qaıtqan soń jumys qaıta jandandy. Maýsym aıynda Atyraý qalasyndaǵy Aqjar eldi mekeni men «Almagúl» shaǵyn aýdanyndaǵy qosalqy stansalar, Jylyoı aýdanynyń Jańaqaraton kentindegi energetıkalyq nysannyń qurylǵysy aýystyryldy. Endi oblystyq ákimdikpen aradaǵy kelisimshartqa baılanysty apattyq jaǵdaıdaǵy 1409 baǵanany jańartý qolǵa alynyp jatyr», dedi Q.Jumıev.
Qalalyq elektr júıeleriniń bas ınjeneri Nurjan Jumabaevtyń pikirine súıensek, shahardaǵy «Nursaıa», «Jeruıyq» shaǵyn aýdandarynda elektr jelisiniń jıi isten shyǵatyny baıqalady. Bul keleńsizdikti joıý maqsatynda 32 shaqyrym elektr jelisin jańartý josparlanǵan. Osy kezge deıin «Nursaıa» shaǵyn aýdanyndaǵy 20 shaqyrymdy quraıtyn jerasty elektr jelisi jańartylǵan.
«Qazir atalǵan shaǵyn aýdandaǵy 60-qa jýyq kópqabatty úı men «Tulpar», «Bolashaq», «Suńqar» turǵyn úı keshenderiniń jerasty kabeli aýystyryldy. Sońǵy jyldary «Nursaıa» shaǵyn aýdany turǵyndarynan jaryq máselesine qatysty shaǵym kóp túsedi. Oǵan sebep, 16 jyl buryn qoldanysqa berilgen turǵyn úılerdiń elektr kabeli eskirgen. Osyǵan baılanysty avarııalyq jaǵdaıda kabelge jalǵanatyn mýftalar shamadan tys kóbeıgen. Naqtyraq aıtqanda, jerasty elektr kabeline jalǵanǵan mýfta sany normatıvten asyp ketip otyr. Sonyń saldarynan elektr energııasy nasharlap, turǵyndardyń shaǵymdanýyna ákelip soqtyrdy. Bul máseleniń sebebin zerdeleı kele, jerasty elektr jelisin polıetılenmen qaptalǵan ózin-ózi oqshaýlaǵysh zamanýı kabelge aýystyrdyq», dep málimdedi N.Jumabaev.
Nátıjesinde, qazir «Nursaıa» shaǵyn aýdany turǵyndarynan 109 baılanys ortalyǵyna jaryq máselesine qatysty túsetin shaǵym sany 4 esege azaıyp otyr. Aıtalyq, mamyr-qyrkúıek aılarynyń aralyǵynda atalǵan ortalyqqa 2169 shaǵym túsken. Al sońǵy 3 aıdaǵy shaǵym sany – 559.
Elektr jelisi tek Atyraý qalasynda ǵana emes, aýdandarda da tozǵan. Atyraý oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy ınjenerlik ınfraqurylymdy damytý bóliminiń bas mamany Ádilet Baqtyǵalıevtiń aıtýynsha, Isataı aýdanynda ornalasqan Toman aýlyndaǵy elektr jelisi tozǵany anyqtalypty. Mundaı túıtkil aýyl turǵyndarynyń renishin týdyrǵan.
«Bul másele oń sheshimin tapty deýge bolady. Qazir aýyldaǵy elektr jelisi qaıta jańǵyrtylyp, H.Erǵalıev aýlyndaǵy №83 «Novobogat» 110/10 kVt qosalqy transformatorynan 30 shaqyrym elektr jelisi tartylyp jatyr. «Aıkom Ltd» JShS qosalqy stansaǵa uıashyq qoıylyp, elektr jabdyqtaryn ornatýdy júrgizip jatyr. Turǵyndarǵa ýaqytsha kerneý osy aıdyń aıaǵynda paıdalanýǵa beriledi. Bul jumysty tolyqtaı iske qosý jyl sońyna josparlanyp otyr», dedi Á.Baqtyǵalıev.
Atyraý oblysynyń energetıkalyq kesheni baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, «Atyraý jaryq» AQ 32 transformatordy jańasyna aýystyrǵan. Máselen, Jylyoı men Maqat aýdanynyń árqaısysynda osyndaı 6 transformator ornatylǵan. Atyraý qalasy men Qyzylqoǵa aýdanyna – 4, Mahambet, Isataı, Inder, Qurmanǵazy aýdandaryna 3 transformatordan bólingen.
«2024-2029 jyldar aralyǵynda «Yntalandyrý» jobasyna sáıkes turǵyndardy sapaly, ári turaqty elektr energııasymen qamtamasyz etý josparlanǵan edi. Osyǵan oraı elektr energııasyn jetkizýshi kásiporyn balansyndaǵy 742,058 shaqyrym áýe, 1,745 shaqyrym kabel jelisine, 14 qosalqy stansaǵa, 76 tranformatorǵa kúrdeli jóndeý júrgizildi. Buǵan qosa, elektr taratatyn beketter de jóndeldi. Endi aldaǵy jyly 473,271 shaqyrymǵa jýyq áýe, 1,215 shaqyrym kabel jelisine, 9 qosalqy stansa men 66 transformatorǵa, taratýshy beketterge kúrdeli jóndeý júrgizý josparlanyp otyr», dep habarlady keshenniń baspasóz hatshysy Elvıra Rahymjanqyzy.
Atyraý qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne turǵyn úı ınspeksııasy bóliminiń sektor meńgerýshisi Oljas Hasanovtyń aıtýynsha, bólim balansynda 548 transformator bar. Bıyl elektr kerneýin retteıtin 30 transformator jańartylǵan.
«Transformatorlardy jyl saıyn jańartý kezeń-kezeńimen júrgizilip keledi. Elektr energııasymen jabdyqtaýshy kásiporynmen ekijaqty kelisim aıasynda uzyndyǵy 32 shaqyrym jerasty jelisi aýystyrylýǵa tıis. Osy kezge deıin josparlanǵan jumystyń 70 paıyzy atqaryldy. Endi «Juldyz», «Juldyz-3», «Vodnıkov» shaǵyn aýdandary men B.Amanshın, B.Qulmanov kóshelerindegi, Q.Sátbaev dańǵylyndaǵy elektr jelisin aýystyramyz», deıdi O.Hasanov.
Munaıly óńirdiń Reseı Federasııasymen shekarada ornalasqan Qurmanǵazy aýdanyndaǵy aýyldarda da elektr jelisin jańartý qolǵa alynyp otyr. Aýdan ákimdiginiń baspasóz qyzmeti usynǵan aqparatqa qaraǵanda, 17 aýyldyq okrýgte 1445 jaryq shamy, 1100 baǵana men 3 transformator ornatylǵan. Elektr energııasyna jetkizetin 26400 metr elektr jelisi aýystyrylǵan.
«Bıyl «О́ńirlerdi damytý» baǵdarlamasy aıasynda Súıindik, Jańatalap, Safon, Maqash, Kóptoǵaı, Bókeı han aýyldary tolyqtaı jaryqtandyryldy. Turǵyndar sany kóp Aqkól aýlynda 54 shaqyrym elektr jelisi tartylyp, kóshelerge jaryq shamy ornatyldy. Bul aýyldaǵy qosalqy stansanyń qurylysy da jaqynda aıaqtalady. Qazir aýylda 605 elektr baǵanasy ornatylyp, 23 shaqyrym kabel, áýe jelisi tartyldy», dedi aýdan ákiminiń baspasóz hatshysy Gúlhat Hamza.
Inder aýdanynda da osyndaı ıgi ister qolǵa alynyp jatyr. Aýdan ákimdiginiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, 7 aýyldyq okrýgte 54 baǵana men 995 zamanaýı led shamy ornatylypty. Jańadan 2 myń metr elektr jelisi júrgizilgen. Nátıjesinde, О́rlik, Bódene, Kóktoǵaı aýyldarynda, Eltaı aýyldyq okrýgine qarasty Aqqala, Jarsýat okrýgindegi Qurylys, Qyzyljar, Aqtan eldi mekeninde kóshe jaryǵy máselesi tolyqtaı sheshimin tapqan. Endi bıyl Kóktoǵaı aýlyndaǵy 14 kóshege zamanaýı aqyldy shamdar ornatýdy josparlanyp otyr. Jarsýat aýlyna led shamdary, Inderbor kentine 20-ǵa jýyq baǵana ornatylady.
Atyraý oblysy