Bıyl bilim salasyn ne kútip tur?

Balabaqshalar lısenzııalanady

«Bilimdi ult» ulttyq jobasyndaǵy birinshi mindet – mektepke deıingi tárbıe men oqytýdyń qoljetimdiligi men sapasyn qamtamasyz etý. Osy mindetti oryndaý úshin «qarajat balaǵa» qaǵı­daty boıynsha vaýcherlik qarjylandyrý jolymen memlekettik tapsyrysty ornalastyrý arqyly mektepke deıingi uıymdar jelisin damytý jónindegi jumys jalǵasady. Nátıjesinde, bıyl 2 jas­tan 6 jasqa deıingi balalardy mektepke deıingi bilimmen qamtýdy 95%-ǵa, 3 jas­tan 6 jasqa deıingi balalardy mektepke deıingi bilimmen qamtýdy 100%-ǵa jetkizý josparlanǵan.

Oqý-aǵartý mınıstrliginiń deregine súıensek, osy jyly birqatar meje belgi­lengen. Atap aıtqanda, barlyq óńirde «Aqsha – balaǵa» qaǵıdatymen joldamalardy esepke alýdyń, berýdiń, kezekke qoıýdyń biryńǵaı bazasyn engizý, mektepke deıingi uıymdarǵa barmaıtyn balalardyń ata-analaryna arnalǵan konsýltasııalyq pýnktter jelisin 388 birlikke deıin keńeıtý, 260 memlekettik balabaqshany jańartý, «Tilge boılaý» qazaq tiline ený jobasymen 500 myń balany qamtý, sonymen qatar balabaqshalardyń qyzmetin lısenzııalaýdy engizý kózdelgen.

1300 aýyl mektebi jańarady

Sapaly bilim berýge baǵyt­tal­ǵan «Bilimdi ult» ult­tyq jo­­basynyń ekinshi mindeti – orta bilimniń sapasyn arttyrý. Atap aıtqanda, óńirler, qala­lyq jáne aýyldyq mektep­ter arasyndaǵy oqytý sapa­sy­­nyń alshaqtyǵyn azaıtýǵa (PISA) negiz­delgen. Ulttyq joba aıasynda oqýshylardyń bilim sapasyndaǵy alshaqtyqty azaıtý boıynsha keshendi sharalar qabyldanbaq.

Úshinshi mindet – mektepterdi jaıly, qaýipsiz jáne zamanaýı bilim berý ortasymen qam­ta­masyz etý. Oqýshy oryn­dary­nyń tapshylyǵyn qysqartý úshin bıyl 1000 mektep salý jos­par­lan­ǵan. Nátıjesinde, úsh aýysymdy mektepterdi joıý jáne apatty mektepter úlesin 0,1%-ǵa deıin qysqartý kózdelgen. Atalǵan ulttyq joba negizinde osy jyly shaǵyn qalalarda, aýdan ortalyqtarynda, aýyldarda 5000 mektep jańǵyrtylyp, balalardy oqytý úshin qaýipsiz jáne qolaıly jaǵdaılar jasaý qarastyrylǵan.

Mınıstrliktiń bizge bergen aqparatyna qaraǵanda, joǵa­ry­daǵy mindetterge qosa 2025 jyly 329 myń oqýshyǵa jańa oryn ashý, erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalardy ar­naıy psıhologııalyq-pedago­gıkalyq qoldaýmen jáne erte túzetýmen 100% qamtý, mektepterde ınternet jyldamdyǵyn 100%-ǵa arttyrý, qosymsha bilim­men qamtýdy 90-ǵa deıin ul­ǵaıtý, 1000 zamanaýı fızıka, hımııa, bıologııa, robottehnıka, STEAM pándik kabınetterin satyp alý josparlanǵan. Son­daı-aq 1300 aýyl mektebin ja­ńar­tý jobasy da bıyl bas­talady.

Jumysshy mamandyqtary jyly

Qoljetimdi, sapaly tehnıka­lyq jáne kásiptik bilimmen qam­ta­masyz etý «Bilimdi ult» ulttyq jobasynyń tórtinshi mindeti sanalady. Osy jyly jastardyń 100%-y qajetti ma­mandyqtar boıynsha tegin tehnıkalyq jáne kásiptik bilim­men qamta­ma­syz etiledi. Bul 9 synypty bitirýshilerge qatysty bol­maq. Búginde teh­­nıkalyq jáne kásiptik bilimmen qamtý kór­set­kishi 90%-dy quraıdy. Osy oqý jylynda memlekettik tap­syrysqa 143 myń stýdent qabyl­dandy. Qamtýdy ulǵaıtý nátı­je­sinde NEET sanatyndaǵy jas­tar úlesin tómendetý jospar­­lanǵan.

Bilim júıesiniń bul baǵy­tyn­da bıyl aıtýly jyl bolatyn sekildi. Sebebi buǵan deıin de aıtylǵandaı, bıyl Pre­zıdenttiń bastamasymen Jumysshy mamandyqtary jyly bolyp jarııalandy. Osyǵan oraı mınıstrlik osy jyly teh­nıkalyq jáne kásiptik bi­limge qarastyrylatyn maq­sat­ty tapsyrysty 10 myń orynǵa ulǵaıtpaq. Qazir 30 myń stýdent túlekterdiń tájirı­be jınaý men jumysqa ornalasýyn uıymdastyratyn kásip­oryn­dardyń ótinimderi bo­­ıyn­sha oqıdy. Bıyl olardyń jalpy sany 40 myń adamǵa deıin artady. Sonymen qatar Úki­­­­met memlekettik bilim berý tapsy­ry­synyń qunyn 2 esege arttyrýdy, shaǵyn bıznes qarajaty esebinen 120 kolledjdiń mate­rıal­dyq-tehnıkalyq bazasyn jaraqtandyrý jáne nyǵaıtýdy, kolledj bazasynda 50 shaǵyn kásiporyn ashýdy josparlap otyr. Qazir kolledjderde stýdentter praktıkadan ótetin 40 shaǵyn kásiporyn jumys isteıdi. Kelesi jyly taǵy 10 shaǵyn ká­sip­oryn ashylady.

Negizi Jumysshy maman­dyq­tary jylyndaǵy min­detter mejesi munymen bitpek emes. О́ıtkeni jumysshy mamandardy kolledj­der daıyn­daı­tyn­dyq­tan, dál osy tehnıkalyq jáne kásiptik bilim salasyna salmaq túskeli tur. Oqý-aǵartý mı­nıstrligi jumysshy maman­dyq­tarynyń bedelin arttyrýdy, «Adal azamat – adal eńbek – adal tabys» qaǵıdaty boıynsha eńbekqorlyq pen kásibılikti dáripteýdi maqsat etip otyr. Bul rette belsendi kásiptik baǵdar berý jumysyn, jumysshy kadr­lardy daıarlaý isin jetildirý, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim­niń tartymdylyǵyn arttyrý, jumys berýshilerdiń jumysshy kadrlardy daıarlaýǵa jáne qol­daýǵa qatysýyn keńeıtý, ju­mys­shy kásipteriniń ımıdjin ilgeri­letý, jumysshylardyń quqyq­taryn qorǵaýdy kúsheı­tý, jumysshy jastardyń áleý­mettik belsendiligin arttyrý mindeti tur. Bul bastamalar eńbekke degen qurmetti qalyp­tas­tyrýǵa, joǵary bilikti kadr­lar daıarlaýǵa, el ekonomıkasyn damytýdaǵy jumysshy ma­man­­dyqtarynyń rólin nyǵaı­týǵa baǵyttalmaq.