Soǵystyń sońǵy soldaty

Maıdanger ata sulyq jatyr. О́ńsiz, til­siz qalpynda. Qan­qa­sap maıdanda soǵysyp, odan keıingi kúırep qalǵan halyq sharýa­shylyǵyn qalpyna kel­ti­rý tusynda jan aıamaı eń­bek etý ońaı sharýa emes qoı. Qyzy Elena Kazımırovna «mazasyn almańyzdar» dep shyr-shyr etedi. Amal joq, kóne qujat­tar­dy, ilkidegi jazbalardy aqtaryp, ómir deregin izdestirdik.

Soǵys bastalǵanda Sol­tústik Qazaqstan oblysyna qarasty Taıynsha aýylynda áke-sheshe­simen birge turypty. Zulmat soǵystyń zardabyn maıdan shebine barmaı-aq sezingen. Qabyr­ǵasy qatyp, býyny bekip úlger­megen órimdeı jas aldymen tyldaǵy maıdannyń aýyrt­palyǵyn arqalaǵan. «Bári de maıdan úshin!» degen uranmen qarýlanǵan barsha el kún-tún demeı ujymshar jumysyna jegilgen. Bozbala Kazımır Beımart ta kóppen birge zil­maýyr júkti arqalaǵan. On segiz jasqa tolǵan soń maıdanǵa attandyrylǵan. Birden ajal ańsaǵan oq jańbyrsha jýyp turǵan aldyńǵy shepten tabyl­ǵan. Áskerı daıyndyǵy kem, áli myltyqtyń tútinin ıiskep úlgermegen saryaýyz balapan ispetti órimdeı jastar ajal apanyna toǵytylǵan kezde bulardyń vzvody tegis qaza bolsa kerek. «Kebin kıgen kelmeıdi, kebenek kıgen keledi» degendeı, kórer jaryǵy, tatar dámi taýsylmaǵan bolýy kerek, jalǵyz ózi tiri qalypty. Ýaqyt tabymen sarǵaıǵan esteliginen oqyp kórdik. Arda­ger bylaı jazypty. «Biz vagonnan túsisimen ıt tumsy­ǵy ótpeıtin qalyń ormanǵa bettedik. Komandırlerimiz bizdi jol-jóne­keı bólip jatty. Al men pýle­metshiniń qasynan tabyldym. Maı­danǵa barar aldynda Semeıde bir aı pýlemetshilerdiń oqýyn oqy­dym ǵoı. Vzvod komandıri únemi qasymyzda boldy. Álden ýaqytta qarsha jaýǵan oqtyń astyn­da qaldyq. Barlyq vzvod qaza tapty. Jalǵyz-aq men tiri qal­dym».

Maıdanger budan ári bi­rinshi Prıbaltıka maıdanynda bas­qynshy jaýmen shaıqasqan. Ásirese Kenısberg tóńiregindegi qyrǵyn urysqa qatysqan. Jaýdyń tankisimen jekpe-jek qalǵan Kazımır Borısovıch qaısarlyq­tyń úlgisin kórsetken. Maıdan dalasynda eki ret jaralanypty. Jarylǵan snarıad­tyń jaryqshaǵy jaýyngerdi julyn­daı ushyrǵanymen, emdelip, qaı­tadan qatarǵa qo­sylǵan. Maı­dan dalasyn­da­ǵy erligi úshin birinshi dáre­jeli «Otan soǵysy» ordenimen, «Erligi úshin» medalimen mara­pattalǵan.

Maıdannan soń Ýkraına­nyń temirjol salasynda ma­shı­nıstiń kómekshisi bolyp birer jyl eńbek etken. Keıin týǵan topyraǵy Qazaqstanǵa oralǵan. Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerýge qatysqan. Zeı­­net demalysyna shyqqan­sha eńbekten qol úzbegen. Taǵy da aq qaǵazǵa túsirgen soǵys­tyń sońǵy soldatynyń jazbalaryna úńildik. «Syzdy okopta saqyl­daǵan sary aıaz súıegimizge deıin jetip jatqanda, beıbit aspan­nyń tańy jadyraı bir jyly­tady-aý degen úmit medet bolatyn».

Búgingi jurt ajaldy, azap­ty shaqtaǵy qorǵasyn oq qarsha bora­ǵanda syzdy okopty pana­la­ǵan bozdaqtardyń aıaýly armanyn umytpasa eken.

Kókshetaý