• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Jádiger 06 Aqpan, 2025

Toıǵan baqsynyń qobyzy

73 ret
kórsetildi

Qostanaı qalasynyń turǵyny Asqar Toıǵanovtyń úıinde osydan 300 jyl buryn qashalǵan qobyz saqtaýly tur. Boıynda birneshe ǵasyrdyń úni tunyp jatqan qyl qobyz qaraǵaıdan bútindeı shabylyp jasalǵan. Moıny men shanaǵy tutasqan tusy men basy jez taspamen qaptalǵan.

Bertinde jergilikti qol­óner sheberi Mu­hamedqalı Raha­lıev­­tiń qolynan ótken qo­byz­dyń bet terisi qaıta qap­talyp, basyna «Nurpeıis (Toıǵan) atadan qalǵan qobyz. Muragerlerge amanat. HVIII ǵ.» degen jazý japsyrylypty.

Kóne aspapty óńirde dás­túrli ónerdi nasıhattap júrgen ánshi, qobyzshy Qy­dyrbek Qıyshanuly ustap kórgen eken: «Eki qulaǵy qa­jala-qajala juqaryp qal­­ǵandyqtan, ońaılyqpen kúı­ge kele qoımady. Ysqysy tozǵan. Tıegin juqartý kerek, ol kádimgi faneradan ja­­sa­lyp­ty. Áý basta ol da aǵash­tan jonylǵan bolý kerek. Tıegi neǵurlym juqa bolsa, as­paptyń úni de zoraıyp shy­ǵady. Aspapty ustaǵannan-aq denem titirkenip sala berdi. Áldebir sıqyr qobyzdy zar­latýǵa yryq bermedi de, úni shyqpaı qoıdy. Buǵan deıin Naýyrzym aýdanynyń Me­reke aýlyndaǵy Jetibaı áýlıeniń qobyzyn shalǵan kezde, kerisinshe, jeńildep qa­lyp edim, mynaý zildi bolyp shyqty. Degenmen aspapty áli de biraz sóıletý kerek», deıdi ónerpaz.

Ǵasyrlar qoınaýynan jet­­ken eski qobyzdyń ıesi kezinde el arasynda Toı­ǵan baq­­sy atanyp ketken Nurpeıis Jylgeldiuly eken. Ol kisi jaı­ly derek joqtyń qasy. Bel­gilisi, Toıǵan baqsynyń ákesi Jylgeldi HVIII ǵasyrdyń basynda Áıet ózeniniń boıyna Syr óńirinen qonys aýdaryp kel­gen.

«Bul qobyzdy Jylgeldi atamyz sol Syr elinen alyp kelipti. Soǵan qaraǵanda, aspaptyń tarıhy úsh ǵasyrdan asyp ketedi. Nurpeıis atamyz kıeli aspaptyń kómegimen óz zamanynda jurtty túrli aýrý-syrqattan emdegen. Ol kisi qobyz, qylysh, qamshy ustapty. Osy úsheýimen adam emdegen. Qobyz biz­diń áý­­letimizde, qamshy ja­maǵaıyn týystarda, al qy­­lyshtyń qaıda ekeni bel­gisiz. Naǵashylarymyz osy qa­lada turady. Ol úıden qam­shy­ny kórdik, biraq naǵashy­la­rym babamnyń dúnıesin qaıtaryp bergisi joq. Toıǵan baqsy kezinde ataqty Maral ıshanǵa shákirt bolyp, batasyn alǵan eken. Sol kezdegi Or­dabaı qonysy, qazirgi Qos­tanaıǵa juma namazyna qatysyp, Maral ıshanmen ıyq tirestirip sapta turý úshin sonaý 130 shaqyrym jerden jaıaý-jalpy kelgen kezi de bolypty. Sonaý Shıli aýlynan Qostanaıǵa jetýdiń ózi qazir de ońaı emes», deıdi baqsynyń ur­paǵy Asqar Toı­ǵanov.

 

Qostanaı oblysy