Yrys tunǵan dalany súıip, bar qajyr-qaıratyn aqyq dán aıalaýǵa jumsap kele jatqan áýlette adal eńbektiń sabaqtastyǵy úzilmeı, qaıta ýaqyt ótken saıyn bekip, tolysa túsken. «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» degendeı, tereńnen tamyr tartqan tárbıe óz arnasymen aǵyp, jemisin berip keledi.
Jer jaryqtyq qansha jomart degenimizben, ózimen birge barsha beınetti ala shyǵatyn kók óskinge mańdaı teri tambasa, kóktemeýi de múmkin. Ol úshin tabany tastan taımaǵan tarlanbozdaı, kúndi túnge, túndi kúnge ulastyryp, qajyrly eńbek etý kerek.
Saıyn dalada aqbas tolqyndaı samal jelmen terbelgen astyqty alqaptyń kóz qýantyp, kóńil toǵaıtyp ósýi jer jaıyn jaqsy biletin jampozdyń jansebil eńbeginiń arqasy. Sálimovter áýleti aýyl sharýashylyǵyndaǵy dástúrli eńbek sabaqtastyǵyn úzbeı jalǵap, osy iske bar ǵumyrlaryn arnap, tabandy eńbek etýmen qatar, jas tolqyndy ózderiniń is-áreketterimen jaqsylyqqa baýlyp, jasampazdyqqa tárbıelep, baı tájirıbelerin úıretip, dem berip otyr.
Turǵymbaı aqsaqaldyń paıymdaýynsha, jastardyń jer qadirin bilýi ábden kerek qasıet. Soltústiktiń qubylmaly aýa raıynyń jaıyn tamyrshydaı tap basa alatyn sezimtaldyq ta kerek. Keı-keıde ótken ómir joldaryn kóńil tórinde tarazylap bezbendese, týǵan jerge degen perzenttik mahabbat tym erte oıanǵan eken. Sál ǵana ásirelep aıtqanda, kózin ashqannan kórgeni adal eńbek pen aıdyny kómkerilgen el turmysy. Ol ýaqytta aýyldyń eńbektegen baladan eńkeıgen kárisine deıin jatpaı-turmaı qımyldap, adal da arly eńbekteriniń arqasynda jer emshegin emetin. Shoq juldyzdaı shaǵyn aýylda jumys qaınap jatatyn. Qabyrǵasy qatyp, býyny bekisimen aldyńǵy tolqyn aǵalarǵa qolǵanat bola júrip, eńbek atty qudirettiń tańdaıdan dámi ketpeıtin yryzdyǵyn tata bastady.
Orta mektepti aıaqtaǵan soń sol tustaǵy Selınograd qalasyndaǵy avtokólik tehnıkýmyna oqýǵa tústi. 1975 jyly oıdaǵydaı aıaqtap shyqty. Eń bastysy, aýyl sharýashylyǵynyń kádesine jaraıtyn mamandyqty ıgerdi.
– Mamandyq tańdaǵanda oıym onǵa bólinip, aldy-artyma qaraılaǵan joqpyn, – deıdi aqsaqal. – Bala jasymnan tabıǵat aıasynda bolǵandy unatatyn edim. Tehnıkanyń tilin meńgerýge degen qulshynys eki bastan. Mehanızator bolyp eńbek etken kezde tek qana tehnıka tizgindeýmen qatar, bilim men tájirıbemdi tolyqtyrýǵa tyrystym. Sheberlik tynymsyz eńbekpen joldas. Sondyqtan ǵumyryńnyń ár kúnin tekke ótkizbeı, tıimdi paıdalanǵan abzal.
Eńbek jolyn mehanızator bolyp bastaǵan Turǵymbaı Qastaıuly 1996 jyly «Qonyspaı» sharýa qojalyǵyn qurdy. Bul qojalyq Aqkól aýdanyndaǵy ózi tektes sharýashylyq qurylymdarynyń aldyńǵy leginde. Ujym egin sharýashylyǵymen aınalysady. Bilim men tájirıbege ıek artqandyqtan, qurǵaqshylyq jyldardyń ózinde qambalary tolmaı qalǵan kezi joq. Gektar berekesi 15-17 sentnerden aınalyp otyrdy.
Tabany kúrekteı qyryq jyl boıy egin sharýashylyǵymen aınalysyp kele jatqandyqtan, dalanyń darqandyǵyn arttyrýdyń qyr-syryn da bir kisideı meńgergen. Zymyraǵan ýaqyttyń bir orynda tabandap turyp almaıtyny tárizdi, aýyl sharýashylyǵynyń ahýaly da ózgerip otyrmaq. Jańa tehnologııalar, ilkimdi ádister, oıǵa alǵan sharýany oralymdy atqarýǵa múmkindik beretin qýatty tehnıkalar qatarǵa qosylyp jatyr. Turǵymbaı Qastaıuly ózi ǵana emes, ujymdaǵy jumysshylardyń da bilimin jetildirýge yntaly. Sonda ǵana bir qoldyń salasyndaı birikken alapat kúsh-qýat taý qoparyp, tas jarmaq. Ujym jumysshylaryn aýyl sharýashylyǵyna qatysty semınarlar men kýrstarǵa jiberýi de erteńin oılaǵandyqtan.
Eńbek jolyndaǵy eleýli isin eksheseńiz, Turǵymbaı Qastaıulynyń saýatty ári talapshyl basshy ekendigin ańǵarasyz. Tókken ter, shekken beınetiniń jemisin de kórip keledi. Birqatar memlekettik nagradamen marapattalǵan. Sonyń bári – adal eńbeginiń arqasy.
Turǵymbaı Qastaıuly uzaq jyldan beri aýyl sharýashylyǵynyń zildeı aýyr salmaǵyn kóterýge atsalysyp kele jatqan azamat deıdi aýyldastary. Bir jaqsysy, adal eńbektiń týyn tikken shyraıly shańyraqta ósip-jetilgen perzentteri de áke jolyn qýyp, týǵan jerdiń tósin túletýge atsalysyp júr.
– Uldarymnyń at jalyn tartyp mingennen keıin áke salǵan soqpaqqa túsip, eńbek álippesin bastaǵanyna qýanyshtymyn, – deıdi otaǵasy. – Biz bir alqaptyń tósinde birlese eńbek etemiz, bilim men tájirıbemizdi bólisemiz. Arman-muratymyz da bir. Osynyń ózi ósken uıadaǵy ónegeniń arqasy.
Tabysty otbasy jergilikti jerdegi yntymaqtyń óristeýine de zor úles qosyp keledi. Ulttyq óner men mádenıetti damytýǵa úzbeı atsalysady. Aýyldyń ajaryn keltiretinder de osylar. Jaqsy isti kórgen jas býyn erteń Sálimovter áýleti tárizdi eńbekke bet buratyny sózsiz.
Aqmola oblysy,
Aqkól aýdany