«MÁMS qarjysy qaıda ketip jatyr?», «Jyl boıy emhanaǵa barmasaq, aýdarǵan jarnanyń basyn qosyp, qaıtaryp alýǵa bola ma?». Keıingi kezeńde qoǵamda mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesine qatysty osy eki saýal jıi qoıylady. «Saqtandyrylǵan» mártebesi bola tura, jeke emhanalarǵa qaralatyndar bar. Sol turǵyda tirkelgen emhanadan tıisti em-shara almaǵan turǵyndardyń syn-pikiri de orynsyz emes.
Jyl basynda Ulttyq statıstıka bıýrosy elde halyq sany 20 286 084 adamǵa jetkenin habarlady. Aıdyń sońyndaǵy esep boıynsha MÁMS júıesinde saqtandyrylǵan azamattar – 16 861 641, saqtandyrylmaǵandar – 3 403 679 adam. Halyq sanyna shaqqanda saqtandyrylǵandardyń úlesi 83,1%-dy quraıdy. Búginde qormen jumys isteýge nıet bildirgen medısınalyq uıymdardyń sany ósken. Onyń ishinde 1 970 uıymnyń 60%-dan astamy – jeke klınıka. Medısınalyq saqtandyrý júıesi engizilgeli alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek qyzmetteri, KT, MRT sııaqty qymbat dıagnostıkalyq qyzmetter, PET zertteýler, stomatologııalyq kómek sany ósken.
Qor stasıonarlyq medısınalyq kómek kórsetetin mekemelerdi taldaý nátıjesinde 492 medısınalyq uıymdy «jasyl», 924 uıymdy «sary», 551 uıymdy «qyzyl» aımaqta dep bólgen. Qyzyl aımaqtaǵy uıymdarda «jalǵan jazba» syndy, ózge de buzýshylyqtardyń táýekeli joǵary. Qordyń negizgi resýrstary dál osy medısınalyq uıymdarǵa, buzýshylyqtarǵa jıi jol beretinderge baǵyttalady. «Jalǵan jazba» anyqtalǵan jaǵdaıda tıisti sharalar qabyldanady. Ereje-talaptardy jıi buzǵan uıymdarmen sharttar toqtatylady. Keıbir jaǵdaılarda qaıtalanǵan buzýshylyqtar úshin materıaldar ýákiletti organdarǵa, quqyq qorǵaý organdaryna jiberilýi ábden múmkin. Qysqasy, medısınalyq uıymdar burynǵydaı «jalǵan jazbaǵa» ońaı jol berip, táýekelge bara almaıdy. Qordyń keıingi jyldary «baqylaýshy uıym emespiz» dep jaltarmaı, medısınalyq kómektiń sapasyn arttyrýǵa shyndap kóńil bólip jatqany osydan-aq baıqalady. MÁMS júıesindegi tólemderge, qarjylandyrýǵa qatysty suraqtardy qordyń basqarma tóraǵasynyń orynbasary Indıra Sarkenovaǵa qoıyp, az-kem áńgimege tarttyq.
«Keıbir azamattar MÁMS tólemderi qorǵa túsedi, ol qarajatty óz qalaýymmen jumsaı alamyn dep oılaıdy. Sondaı-aq jyl sońyna deıin tólegen jarnasyn paıdalanbasa, emhanaǵa barmasa keler jyly barlyǵy «kúıip» ketedi dep biledi. Bul jańsaq pikir. Sebebi MÁMS júıesiniń otandyq modelinde barlyq qarajat Ulttyq banktegi biryńǵaı arnaıy shotqa túsedi. Sol shottan qarajat tóleýshiniń sanatyna, tólegen jarnalardyń mólsherine, belgili bir ýaqytqa qaramastan, MÁMS aıasynda kórsetilgen medısınalyq kómek úshin tólenedi. Derbes tóleýshiler aı saıyn 4 250 teńge jarna, ıaǵnı bir jylǵa 51 myń teńge tóleıdi. Eger ár azamattyń jeke shoty bolsa, bul somamen baǵasy qymbat analızderdi tapsyra nemese operasııalar jasata almas edi. Mysaly, bir azamat tize býynyn aýystyratyn operasııa jasatty delik, keıin oǵan birneshe ret ońaltýdan ótý kerek. Ol óz qarjysyna emdelse, shamamen 4 mln teńge tóleıdi. Mártebesi saqtandyrylǵan bolǵandyqtan, artyq qarjy tólemeı, barlyq qyzmetti MÁMS esebinen alady. Ár saqtandyrylǵan azamat tirkelgen jerindegi medısınalyq uıymǵa júginip, medısınalyq qyzmetterdiń qunyna qaramastan, konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmetterden bastap hırýrgııalyq aralasýǵa deıin tolyq kólemde qyzmet ala alady», deıdi I.Sarkenova.
MÁMS jınaqtaýshy emes, yntymaqtastyq qaǵıdatymen jumys isteıdi. Qorǵa kim kóp aqsha aýdardy nemese az qarajat saldy demeı, barshaǵa birdeı medısınalyq kómek kórsetedi. Kim-kimniń de quny qymbat medısınalyq qyzmetterdi paıdalanyp, kúrdeli operasııalardy jasatýǵa múmkindigi bar. Eger saqtandyrylǵan azamat bul jarnany paıdalanbasa, qarajat medısınalyq qyzmetke muqtaj adamdarǵa jumsalady. Demek búgin siz aýdaryp otyrǵan jarna ózgelerdiń ómirin saqtap qalsa, erteń dál osyndaı qaǵıdamen sizge kómegi tıedi.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Ádiletti Qazaqstan: zań jáne tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Joldaýynda aıshyqtalǵan tapsyrmalardy iske asyrý aıasynda tıisti zań jobasy ázirlengen. Qujat qabyldansa, áýeli bazalyq memlekettik medısınalyq kómek biryńǵaı paketke biriktiriledi. Bıýdjet múmkindikteri men mindettemeleri turǵysynan teńgerimdi bolady. Onkologııalyq skrınıngterge el azamattary túgel tegin joldama alady. Áleýmettik mańyzy bar aýrýlarǵa kúdik týyndaǵan jaǵdaıda júrgiziletin tekserýler de, saqtandyrý mártebesine qaramastan, tegin bolady. Daǵdarysqa, shuǵyl áleýmettik jaǵdaıǵa tap bolǵan adamdar men resmı tirkelgen jumyssyzdar úshin MÁMS jarnalaryn jergilikti atqarýshy organdar tóleıdi dep josparlyp otyr. Bul – osal toptaǵy azamattardyń qajetti medısınalyq qyzmetterge qoljetimdigin qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Prezıdent tapsyrmasymen el turǵyndarynyń áleýmettik jaǵdaıyna, múmkindigine oraılastyrylǵan zań bıyldan qalmaı qabyldanýǵa tıis.
Aýyldyń jaıyn aıtpaǵanda, qalanyń ózinde MÁMS-ke qarajat tólep otyrǵan turǵyndar kezek kútýden jalyǵyp nemese qyzmet sapasyna kóńili tolmaı jeke emhanalarǵa júginýge májbúr. Osylaısha, qorǵa ne sebepti qarjy aýdaryp otyrǵanyn túsinip bolmaıdy. Qor mamandary mundaı jaǵdaıda qol qýsyryp qarap otyrmaı, zań aıasynda áreket etýge keńes beredi.
«Medısınalyq uıymdar – Qormen medısınalyq qyzmetterdi kórsetýge shart jasasqan soń, olar jaýapkershilik alady. Eger medısınalyq mekemede qajet dáriger bolmasa nemese qandaı da bir medısınalyq qyzmetterdi kórsete almasa, birlesip oryndaýshylarǵa (aldyn ala shart jasasqan basqa medısınalyq mekemege) joldama berilý kerek. Bul jerde pasıent óz quqyǵyn jaqsy bilip, qormen jumys istemeıtin aqyly klınıkalarǵa barmaýǵa tıis. Osy taqylettes jaǵdaı bolǵanda, tirkelgen emhanasynda jumys isteıtin «Pasıentterdi qoldaý» qyzmetine júgingen jón. Ondaǵy mamandar ótinish-shaǵymdardy qarap, pasıentterdiń medısınalyq qyzmetterdi alý úderisinde týyndaǵan jaǵdaılardy retteýmen aınalysady. Ol jerden mardymdy jaýap bolmasa, Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń Qoldau 24/7 mobıldi qosymshasy, msqory.kz resmı saıty, Telegram-daǵy @SaqtandyrýBot sondaı-aq 1414 baılanys ortalyǵyna habarlasyp ótinish-shaǵym qaldyrý kerek», dep túsindirdi I.Sarkenova.
Búginde MÁMS qarajaty esebinen myńdaǵan operasııa jasalady. Qor ujymy sol operasııalardyń ishinde eń kúrdeli 10 operasııany aı saıyn kópshilikke jarııalap otyrady. Mysaly, qańtar aıynda Almatyda neırohırýrgter mı isigi bar 9 jastaǵy balany aman alyp qaldy. Pavlodar dárigerleri omyrtqadaǵy isikti «sementtep» bekitti. Osy qalada bir jarym jasar qyzdyń júregine operasııa jasaldy. Eldiń ár aımaǵynda dárigerler MÁMS esebinen sırek kezdesetin isiktiń nebir túrlerin sátti alyp tastady. Onyń barlyǵyn bir maqalada tizip shyǵý múmkin emes. «Qarajat qaıda ketip jatyr?» degen suraqtyń taǵy bir jaýaby osy. Árıne, qordyń qarajatyn tıimdi basqarýǵa, sıfrlandyrýǵa, medısınalyq qyzmet sapasyn ilgeriletýge qatysty áli de bir arnaǵa túspegen máseleler bar. Onyń negizgilerin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Joldaýda aıtty. Tapsyrmalardy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men Áleýmettik medsınalyq saqtandyrý qory bıyldan qaldyrmaı oryndasa, medısınalyq kómek qoljetimdi bolsa, sapasy artsa, halyqtyń densaýlyq saqtaý salasyna degen kózqarasy da túzeledi.