Salyq kodeksi aıasynda júzege asýy múmkin jańashyldyqtyń biri – qosylǵan qun salyǵy (QQS) boıynsha esepke qoıýdyń shegin qazirgi 78 mln teńgeden 15 mln teńgege deıin tómendetý. Úkimet ókilderiniń paıymdaýynsha, bul bızneske de, memleketke de paıdaly bolmaq. Ári qaraı mınıstrler bylaı deıdi: elimizde tirkelgen 2 mln 300 myń salyq tóleýshiniń 137 myńnan astamy ǵana QQS tóleýge mindetti. Endi sonyń 88 myńy ǵana QQS tóleýde adaldyq tanytady eken. Az ba? Iá, sonshalyqty kóp emes. Bul qanshama qarjynyń qazynaǵa quıylmaı jatqanyn aıǵaqtaıdy. Munyń birden-bir sebebi joǵarǵy shek deıdi shendiler.
«Sol sebepti biz QQS boıynsha shekti tómendetýdi usynyp otyrmyz. Bul shekte shaǵyn jáne orta bıznestiń (ShOB) 80 paıyzy jumys isteıdi, sondyqtan ShOB sýbektileriniń kóbine bul onsha áser etpeıdi. EEDU elderinde shek budan da tómen, keıbir jetekshi ekonomıkasy bar elderde tipti nólge teńestirilgen», deıdi Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın.
Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri Azamat Ámirınniń túsindirýinshe, tabysy 500 mln men 1 mlrd teńge aralyǵyndaǵy kásipker QQS tólemeý úshin 78 mln teńgege deıingi aralyqta bıznesin bólshektep tastaıdy.
«Tabysy 500 mln teńge bolsa, demek oǵan 12-15 kompanııa tirkeýge týra keledi. Ondaı jaǵdaıda QQS tóleýden qutylady. Áıtpese, de-fakto – salyq tóleýge tıis orta bıznes. Memleket jyl saıyn bıznestiń bólshektenýi saldarynan 800 mlrd teńge kólemindegi tabys salyǵyn joǵaltady. QQS-ty esepke qoıý boıynsha shektiń tómendetilýi jáne B2C-degi jeńildetilgen arnaıy rejim sııaqty tetikter – kásipkerlikpen emes, kóleńkeli ekonomıkamen kúres. Salyq tóleıtinder salyq tólemeıtindermen ádil básekege túse almaıdy», deıdi vıse-mınıstr.
QQS mólsherlemesiniń 12 paıyzdan joǵary kóterilýin qoldamaǵandardyń birazy QQS sheginiń tómendeýin de qalamaıdy. Bul rette olar baǵa qymbattaıdy; kóptegen kásipkerge býhgalter, zańger qajet bola bastaıdy – bul da basy artyq shyǵyn; shaǵyn kásiporyndardyń kóbi jabylyp qalady dep úreılenedi.
Májilis depýtaty Edil Jańbyrshınniń aıtýynsha, shekti 15 mln-ǵa deıin tómendetý máseleni sheshpeıdi. Bıznesti bólshekteý odan ári jalǵasa beredi.
«78 mln teńgeniń 15-ke emes, 40 mln-ǵa túsireıik. 3 jylǵa. Ashyqtyq rejimine óte me, ótpeı me, qarap kóreıik. 40 mln teńgeni 12 aıǵa bólińizder, qansha bolady? 2 mln teńge árkimniń qaltasynda júr, sonyń bári QQS tóleýi kerek pe? Eń abzaly – 40 mln teńge. Bári durys bolsa 3 jyldan soń taǵy da tómendetýge bolady. Bolmasa sol 40 mln kúıinde tura beredi. Sosyn Almas Chýkın myrza durys aıtty, korporatıvti tabys salyǵyn aldyn ala alyp qoıasyńdar. Al bıznestiń kelesi jyly qansha tabys tabaryn eshkim de aıta almaıdy. Osyndaı quraldarmen bıznesti qysyp jatyrsyńdar. Jalpy, salyq reformasynan bıznesti yntalandyratyn eshteńe kórip turǵan joqpyn», dedi depýtat Parlamentte ótken talqylaýda.
«Aqjol» partııasynyń tóraǵasy Azat Perýashev te QQS shegi 40 mln-nan joǵary shekte bolýy kerek degen pikir bildirdi.
«Adamdar bıznesten ortasha jalaqy deńgeıinde tabys tabýy úshin aınalymy 15 mln emes, 45-75 mln teńge bolýy kerek. Áıtpese, olar kásipker emes, áreń degende jan baǵyp júrgender bolyp shyǵady. Mundaı tásil kún-tún demeı jumys istep júrgenderge obal jasaıdy. Olar dál olaı zaýytta da, keńsede de isteı alar edi ǵoı», deıdi depýtat.
Bıznesmen Erlan Ospanov máselege basqa qyrynan qarap kórgen durys degen pikirde.
«Qazir QQS tóleýshiler sany 100 myńǵa jýyqtaıdy. Endi shekti tómendetý nátıjesinde olardyń sany 300 myńǵa deıin tolyǵady. Bul 300 myń qazir baǵaǵa 12 paıyzdy qosyp jatqan joq. Al shekti tómendetkennen keıin olar baǵaǵa QQS qunyn qosýǵa májbúr bolady. Qazir olardyń (QQS tólemeıtinderdiń) baǵasy áldeqaıda básekege qabiletti. Nátıjesinde, naryqtyń barlyq qatysýshylary arasyndaǵy baǵa teńesedi. Buǵan QQS tólep otyrǵan qazirgi 100 myń sýbekt tek qýanady. О́zderiniń usaq básekelesteriniń biryńǵaı erejemen oınaıtynyn qup kóredi. Sonymen qatar salyq júktemesinen bólek salyqtyq ákimshilendirý de bar. Shekti tómendetpes buryn sıfrlandyryp, baqylaýdy retke keltirý kerek», deıdi kásipker.
Sarapshy, «iKapitalist» platformasynyń negizin salýshy Nurbek Raev QQS sheginiń tómendeýiniń bızneske tıimdi tusy týraly aıtty.
«Mundaı talapqa tek myqty orta nemese iri kompanııalar ǵana shydas bere alady, demek, Úkimettiń nazary bıznesti kúsheıtýge baǵyttalǵan. Munyń izin ala kezekti reforma – kásibin birneshe JShS men JK-ǵa bólip tastap, QQS shegine deıin saýda jasaýǵa mamandanǵan bıznestiń bólshektený úrdisin joıý tur. Shekti tómendetý bıznesti keńeıtýge yntalandyrady. Reseıde mundaı shara birneshe jyl buryn júrgizildi. Biraq ol jaqta bul shara áldeqaıda qatań júrgizilip, kúshtik qurylym da tartyldy. Jalpy, QQS boıynsha shekti tómendetý – bıznesti reıderlik shemalarsyz úlkeıtýdiń óte órkenıetti tásili, ıaǵnı sybaılas jemqorlyq komponenti bolmaıdy», deıdi sarapshy.