Byltyrdan beri AQSh pen Eýropalyq odaq elderi qytaılyq marketpleısterge, atap aıtqanda «Temu» men «Shein»-ge qarsy belsendi túrde kúres bastady. AQSh-ta bıyl 4 aqpannan bastap baj salyǵy boıynsha jańa erejeler men shekteýler – Qytaıdan ákelinetin taýarlarǵa 10% mólsherinde qosymsha salyqtar engizildi. Sonymen qatar 800 dollardan arzan taýarlardy bajsyz ákelýge múmkindik beretin «De minimis» jeńildiginiń de kúshi joıyldy. Sarapshylardyń aıtýynsha, buǵan deıin «De minimis» múmkindiginiń kúshimen kez kelgen tarıf pen kedendik tekserýden bosatylǵan «Temu» men «Shein»-ge bul úlken soqqy boldy.
2023 jylǵy maýsymda jarııalanǵan AQSh Kongresi komıtetiniń málimeti boıynsha, «Temu» men «Shein» úlesi «De minimis» qaǵıdasyna sáıkes AQSh-qa kúndelikti jiberiletin barlyq jóneltilimniń jalpy sanynyń 30%-dan astamyn qurady. Jańa erejeler engizilgennen keıin «Temu» marketpleısi birqatar shara qabyldady: AQSh-taǵy qoımalarda turǵan taýarlardy qoldana bastady, sonymen qatar AQSh-taǵy jergilikti satýshylardy tarta bastady (bulaı buryn da jasalǵan).
AQSh-ta jańa tarıfter kúshine ene bastaǵan kezde (aqpannyń alǵashqy aptasynda) «Shein»-niń kúndelikti satylymy birden 41%-ǵa tómendegen. Al «Temu»-dyń kúndelikti satylymy 32%-ǵa azaıǵan.
«De minimis» jeńildiginiń kúshi joıylǵannan keıin birden logıstıkalyq tizbekterde eleýli problema týyndaı bastady. Poshta qyzmetteri buǵan daıyn bolmaǵan edi. Mıllıondaǵan, tipti mıllıardtaǵan taýararalyq jóneltý pýnktterinde turyp qaldy. Osydan keıin Donald Tramp AQSh-tyń Saýda mınıstrligine barlyq qıyndyqtar men nıýanstardy sheshýge múmkindik berip, bajsyz «De minimis» rejiminiń kúshin joıýdy ýaqytsha toqtatty. Bul kúreste AQSh jalǵyz emes. Eýropalyq odaqta birneshe aıdan beri qytaılyq marketpleısterden ákelinetin taýarlardyń sapasy, sondaı-aq olardyń kúmándi qaýipsizdigi jóninde máseleler kóterilip keledi. Endi kedendik jarnalarǵa qatysty másele de belsendi túrde qarastyrylyp jatyr», dep jazady «Ranking».
Budan bylaı Eýropalyq komıssııa EO-ǵa múshe 27 memlekettiń ulttyq keden organdarymen birlesip, naryqty qadaǵalaý men testileýdi kúsheıtpek. Sóıtip, ınternette satylatyn qaýipti ónimder máselesin sheshýge nazar aýdarmaq. Komıssııa onlaın satyp alynatyn arzan taýarlar sanynyń ósýi keden organdaryna qysymdy kúsheıtetinin aıtyp, EO zań shyǵarýshylaryn – Eýroparlament músheleri men qatysýshy memleketterdi quny 150 eýrodan tómen ımportty baj salyǵynan bosatýdyń kúshin joıýǵa shaqyrdy. Sondaı-aq EO-ǵa jyl saıyn ákelinetin mıllıardtaǵan arzan ónimderdiń kópshiligi odaq zańdaryna sáıkes kelmeıtini, al erejelerdi saqtaıtyn eýropalyq kompanııalar qaýipti nemese jalǵan ónimderdi satatyn básekelesterinen jeńilip jatqany taǵy da atap ótildi.
Byltyr Eýroodaq elderine kelip túsken quny 150 eýrodan aspaıtyn sálemdemelerdiń 91%-dan astamy Qytaıdan kelgen jáne olardyń negizgi úlesi «Temu» men «Shein»-ge tıesili.
Bizdiń elde de «Temu» men «Pinduoduo» taýarlaryna suranys óte joǵary. Sarapshylardyń baǵalaýynsha, mundaı marketpleıster otandyq shaǵyn jáne orta bıznes keleshegine qaýip tóndiredi. Birinshiden, olardyń baǵasy qoljetimdi, tez jetkiziledi, onymen qosa bizdiń elde tirkelmegen, sol sebepti eshqandaı salyq ta, baj da tólemeıdi.
Degenmen Úkimet mundaı kompanııalardyń jumysyn retteýge tyrysyp jatyr. Bıyl aqpanda «Temu», «Pinduoduo», «Alibaba Group» kompanııalaryn qosa alǵanda, 101 onlaın saýda platformasy salyq esebine qoıylypty. Alaıda bizde bajsyz ákelý shegi bar bolǵandyqtan olar kedendik bajdy tólemeýge quqyly. Qazir onyń shegi – 500 eýro jáne (nemese) 25 kılodan aspaıtyn salmaqty quraıdy. Bul árıne, áli de bolsa otandyq bıznesti sheteldik marketpleıster aldynda osal ete túsedi. Al Batys tájirıbesin engizemiz be, joq pa, ol ýaqyt enshisindegi másele.