Soltústik Qazaqstan oblysynda byltyr birinshi ret qazaq áıeli aýdan basqarýǵa taǵaıyndaldy. Ol – Aqqaıyń aýdanynyń ákimi Janar Poselkeqyzy Qusaıynova.
Janar Qusaıynova – Shal aqyn aýdanynyń Afanasevka aýylynyń týmasy. Otbasyndaǵy alty balanyń úlkeni Janar jastaıynan eńbekqor, kishi inileri men sińlilerine qamqor, olardyń sabaqtaryna kómektesip, ata-anasynyń kómekshisi bolyp ósedi. Ákesi Poselkeniń jumystan qajymaı, tań atpaı úıden ketip, túnde bir-aq oralatyn eńbekqorlyǵy qatty áser etedi.
Kezinde osy tóńirekte Eńbek, Aqsý, Jańasý degen qazaq aýyldary bolǵan. Soltústik óńirdegi basqa qazaq aýyldary sııaqty, bularǵa da jol salynbaǵan, sý tartylmaǵan, turǵyn úılerdiń sapasy tómen. Sondyqtan olardy jergilikti bılik bolashaǵy joq aýyldardyń qataryna qosyp qoıǵan. Degenmen bul aýyldardyń tarıhy tereńde. Basqa tarıhyn bylaı qoıǵanda, munda dúldúl aqyn, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Kákimbek Salyqov týǵan. Sol kisiniń yqpaly, álde basqa sebebi boldy ma, áıteýir 1979 jyly osy úsh aýyldan kileń qazaq turatyn «Eńbek» keńshary qurylady. Jan-jaqta júrgen osy aýyldardan shyqqan mamandar shaqyrylyp, «týǵan aýyldarymyzdy kórkeıteıik» degen uran da tastalǵan. Oblys ortalyǵyndaǵy Qattaı Kenshinbaev degen belgili adam basqaratyn odaqtyq «Soıýzselınvod» tresi keńshardy qamqorlyǵyna alyp, onyń barlyq qajettiligin óteıdi. Trest aýyldarǵa tamasha turǵyn úıler, mektep, saýda, mádenıet ortalyǵyn, sport alańdaryn turǵyzyp beredi. Úsh aýylǵa da jol salyp, taza aýyzsý jetkizedi. Sóıtip, keshegi depressıvti degen qazaq aýyldary jaınap sala beredi.
Janardyń ákesi de «Afanasev» keńsharyndaǵy zootehnık qyzmetin tastap, «aýyldarymyzdy kórkeıteıik» degen urandy qoldap, týǵan jeri «Jańasý» aýylyna kóship kelip, osynda bólimshe basqarýshysy bolyp qyzmetke turady. Bólimshe basqarýshysynyń jumysy keńes jyldarynda shetsiz-sheksiz jaýapkershilikten turatyn tynymsyz eńbek edi. Ol aýyldyń barlyq ekonomıkalyq, áleýmettik, mádenı-turmystyq, densaýlyq, tipti bilim men qoǵamdyq tártibine deıin baqylap, barlyq isterine jaýap beretin. Balalary ákesin túski asqa kelgende, úıde bolsa ǵana kórip qalatyn, áıtpese aptalap kóre almaǵan kezderi de bolǵan. Janar ákesine jany ashyp, oǵan bir kómegin tıgizýdi ishinen únemi oılap júretin. Keıde tipti esep-qısap qaǵazdaryn da qarasyp, olardy túsinýge, esepterin shyǵarýǵa tyrysatyn. Analary Maǵrıpa da balalar men úı sharýasynyń tynymsyz tirliginen, ákesin kútip, onyń as-sýyn jasaýdan qoly tımeıtin. Osyndaı otbasynan shyqqan balalar tegis eńbekqor bolyp ósip, keıin bári de bir-bir salanyń mamany atandy.
Janar «Afanasevka» selosynda turǵanda orys mektebiniń esigin ashqandyqtan, oqýyn jaqyn mańdaǵy Novopokrovkaǵa baryp jalǵastyrýǵa májbúr bolady. Jasynan eńbekqorlyq pen jaýapkershilikti boıyna sińirgen jas mektepti jaqsy bitiredi. Sol jyly ákesiniń aqylymen Almatyǵa baryp, Halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń býhgalterlik esep jáne sharýashylyq jumysyn taldaý mamandyǵyn daıyndaıtyn fakýltetke qujat tapsyrady. Bir kezderi elimizdegi eń úzdik ekonomıkalyq joǵary oqý orny sanalatyn bul biregeı ınstıtýtqa túsý asa qıyn bolatyn. Janar talmaı talaptanyp, daıyndalyp, emtıhandy oıdaǵydaı tapsyryp, oqýǵa túsedi.
Mektepte alǵan bilimi nyǵyz, eńbekqorlyǵy eren, minezi salmaqty qyz oqý ornyn jaqsyǵa bitirip, 1988 jyly týǵan jerine oralady. Birden Tımırıazev aýdandyq bilim bóliminiń bas býhgalteri qyzmetine bekitilip, jas maman bul qyzmetti az ýaqytta shyrq úıirip alyp ketedi. Birneshe jyldan keıin kórshi Shal aqyn aýdanyndaǵy zeınetaqy qoryn basqarýǵa shaqyrylady. Aýdan ákimi Janar Poselkeqyzynyń iskerligin, alymdylyǵyn, bilimdiligin, adamdarmen jumys isteı alatyn qoǵamdyq belsendiligin baǵalap, ony aýdan ákiminiń ekonomıkalyq máseleler jónindegi orynbasary etip taǵaıyndaıdy. Osy qyzmette júrip
aýdan ekonomıkasynyń qyr-syryn tanyp, birshama jyl abyroıly qyzmet atqardy. Bilimin de úzdiksiz jetildirip, M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan ýnıversıtetin syrttaı oqyp, quqyqtaný mamandyǵyn alady.
Odan ári J.Qusaıynova Maǵjan Jumabaev aýdany ákiminiń orynbasary, oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, oblys ákiminiń memlekettik satyp alý basqarmasynyń basshysy sııaqty qyzmetterden ótip, biligin shyńdap, tájirıbesin molaıtady. Byltyrǵy tamyz aıynda oblys ákimi ony Prezıdent Ákimshiligi men aýdandyq máslıhattyń kelisimimen aýdan ákimi etip taǵaıyndady.
Aýdan úlken joldyń ústinde, ınfraqurylymy damyǵan, ekonomıkasy turaqty bolsa da, byltyr áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jóninen onynshy orynǵa quldyraǵan edi. Janar Poselkeqyzyna bul birden zor synaq boldy. Alaıda mol tájirıbeli maman myzǵymady. «Qutty qonaq kelse, qoı egiz tabady» degendeı, byltyrǵy jyldyń qorytyndysynda aýdan astyq orýdan oblysta birinshi orynǵa shyǵyp, 410 myń tonna astyq bastyrdy.
«Alda ulan-ǵaıyr mindet tur. Aýdan ekonomıkasy men áleýmettik máselelerin sheshýde «Daıyndyq Agro», «Zenchenko ı K», «Oblystyq tájirıbe stansasy», «Gerdt V.V.» ShQ sııaqty ozyq sharýashylyqtarǵa súıenemiz. Olardyń tájirıbesin basqalarǵa taratýǵa tyrysamyz. Bıyl egis alqabyn 2,7 myń gektarǵa ulǵaıtyp, barlyǵy 217 myń ga jerge astyq seppekpiz. Birneshe sharýashylyqtyń bordaqylaý alańdaryn ashýyna da qolushyn berdik. Kóptegen áleýmettik máselelerdi sheshýdi de belgilep qoıdyq. Qysqasy, aýdan ákiminiń jumysy eshqashan bitpeıdi. Tek jaýapkershilikten qashpaı, olardy batyl qolǵa ala bilý kerek», deıdi J.Qusaıynova. Isker jan moınyna alǵan mindetterin tyńǵylyqty da tııanaqty atqararyna senim mol.
Bos ýaqytynda ákim qolyndaǵy nemeresi Saraǵa kóńil bólýdi, qazaq ánderin tyńdaýdy, dene shıratý amaldaryn jasap, fıtneske barǵandy jaqsy kóredi eken. «Kitap, gazet qarap, kúndelikti jańalyqtardy da qur jibermeýge tyrysamyn», deıdi ol.
Soltústik Qazaqstan oblysy,
Aqqaıyń aýdany