Taqyr dalanyń tamyryna qan júgirtip, jaıqaltyp egin egip, shalǵaıdaǵy Altynsarın aýylynyń ajaryn kirgizip otyrǵan dańqty dıqan, Qazaqstannyń Eńbek Eri Borıs Knıazevtiń esimi búginde erekshe qurmetpen atalady.
Borıs Pavlovıch irgesin qalaǵan «Altynsarın» sharýashylyǵy búginde 120 myń gektar alqapqa dándi, maıly daqyl egip, 5 myńnan astam mal ósiredi. Alpaýyt seriktestikte 700-den astam adam eńbek etip jatyr.
«Sharýashylyqta jumys isteıtin 730 adamnyń árqaısysynyń otbasy, bala-shaǵasy bar. Osynyń bárin eskersek, 4 myńǵa jýyq adamnyń taǵdyry bizdiń seriktestikpen sabaqtas dep aıtýǵa bolady. Men sol adamdardyń eńbegin aqtap, turmysynyń túzý bolýyn oılaýym kerek», deıdi sharýashylyq basshysy.
«Altynsarın» seriktestigi kóp jyldan beri aýyl turǵyndarynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa da eren kúsh jumsap, aıadaı ǵana aýyldyń berekeli tirshiligine uıytqy bolyp keledi. Atalǵan seriktestik óz jumyskerleriniń jyl saıynǵy jemshóp, otyn-sýyn tegin túsirip beredi. Aýyldaǵy turǵyn úı máselesi de oń sheshim taýyp, jylyna kem degende birneshe jas otbasyna baspana beriledi. Altynsarın aýylynda ótken jyly boı kótergen 6 úıdiń árqaısysy 25 mln teńge turady. Árqaısysynyń aýdany 124 sharshy metr bolatyn jańa úıdiń birinde Naıl men Lıana Baıazıtovter turyp jatyr. Jas otbasy eki bala tárbıelep otyr. Naıl «Altynsarın» seriktestigine qarasty 1-brıgadanyń mehanızatory bolyp jumys isteıdi. Lıana – geografııa pániniń muǵalimi.
«Turmysymyz jaqsy. О́tken jyly seriktestik basshysy tegin baspana berdi. Úsh bólmeli keń úıimiz – osy. Gaz, sý kelip tur», deıdi Lıana.
Mektebi joq aýyldyń keleshegi bolmaıdy. Sondyqtan Borıs Knıazev aldymen mektep pen balabaqshany qolǵa aldy. Keńes ýaqyty kezinen júdep turǵan mektepti, «Qarlyǵash» balabaqshasyn kúrdeli jóndeýden ótkizdi. Aýyl klýbyn da qaıta jańǵyrtyp, jastardyń rýhanı ortalyǵyn ashty. Klýbqa arnaıy mamandardy shaqyrtyp, kórkemónerpazdar ansambliniń, túrli baǵyttaǵy sport úıirmeleriniń iske qosylýyna muryndyq boldy.
Altynsarın aýylynyń búgingi kelbetin kórgen adam qalaǵa bergisiz eken dep tańdaı qaǵatyny anyq. Jazda túp-túzý tal-teregi, ásem gúlzarlary erekshe kóz tartatyn aýyl ortalyǵynda birneshe sýburqaq atqylap turady. Jazǵy demalysqa shyqqan balalardyń aýyldyń qaq ortasyndaǵy basseınge túsip, jasyl gazon tóselgen stadıonda dop qýyp júrgeni. Sharýashylyq óz qarjysyna eńseli sport keshenin de salyp qoıǵan.
«Sharýashylyqtyń negizgi mindeti – egin egý, astyq óndirý. Degenmen halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyna da jaýapty ekenimizdi umytpaýymyz kerek. Sport keshenine sharýashylyq 100 mıllıon teńgege jýyq qarjy jumsady. Bul az qarajat pa? Esesine qazir keshen aýyldastardyń ıgiligine, jastardyń, balalardyń súıikti ornyna aınaldy. Ishinde sebezgi deısiz be, trenajer deısiz be – sportqa kerektiń bári bar. Voleıbol, basketbol, kúres zaldarynda jarys qyzyp jatady. Tipti komandalarǵa buryn syrtqa shyǵa qoımaıtyn úı sharýasyndaǵy áıelderdi de qosyp alǵan. Qyzyqtyń bári sonda», deıdi Borıs Pavlovıch.
Basqasyn aıtpaǵanda, Altynsarın aýylynda kóne mashına-traktorlardyń mýzeıi bar. О́tken ǵasyrdyń ortasynda qurylǵan Altynsarın atyndaǵy keńshar, odan bergi ýaqytta sharýashylyq paıdalanǵan tehnıkanyń neshe túrin osy mýzeıden tabasyz. Mýzeıde eginshilik tarıhyna qatysty 50 shaqty eski tehnıka tur. Jádiger tehnıkalardyń eń kónesi – astyqty óńirde Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan burynǵy kezeńde júrgen mashınalar. Sonymen qatar Qamysty óńiriniń qıly tarıhyna, soǵys, tyń kóterý, Táýelsizdiktiń bastaý kezeńderine qatysty, jergilikti ár alýan ulttyń dástúr-salty, eńbek maıtalmandary, aýyly úlgi tutqan adamdar týraly derekter mol. Mýzeı jádigerleriniń bári tek osy aýyldan jınalǵan.
Borıs Knıazevtiń óńir rýhanııatynyń janashyry ekenin de aıtpaı ketýge bolmas. Kásipker uly aǵartýshy Ybyraı Altynsarın Torǵaıda ashqan tuńǵysh mekteptiń 150 jyldyq merekesine oraı bilim uıasyna 2 mıllıon teńge turatyn teleskop syılady.
«Sharýashylyqty qaıta tirketkende ataýyn ózgertpeı, sol kúıde qaldyrdym. Altynsarın atynda aýdan, mektep, ınstıtýt, kóshe taǵy basqalary bolǵan soń, «Altynsarıno» dep ataǵandy jón kórdim. Men Ybyraı esimin erekshe qurmetteımin. Altynsarınniń halqy úshin istegen eńbeginiń barlyǵyna qanyqtym, qaıran qaldym. Ybyraı 19-20 jasynda mektep ashyp, alfavıt tizip, kitap jazdy. Bul onyń jasy úshin óte úlken is edi. Ybyraı aǵartýshynyń osydan bir jarym ǵasyr buryn bastaǵan isi búgin de mańyzyn joıǵan joq. Altynsarınniń kórgen beıneti de az bolmaǵan. Ol tek qazaq balalaryn ǵana emes, orys balalary úshin de mektep ashty. Uly adamdar barlyǵyna ortaq bolady», deıdi Borıs Pavlovıch.
Qostanaı oblysy