Tolaǵaı – Qalba taýy jotasyndaǵy oqshaý turǵan erekshe shoqy. Bıiktigi – 985 metr. Ańyz boıynsha qýańshylyq kezinde jerge jańbyr jaýdyramyn dep, Tolaǵaı batyr Tarbaǵataı taýyn kóterip ákelgen.
Tolaǵaı taýy týraly kezinde aqyn Ábdilda Tájibaev dastan jazyp, ol kópshilikke keń taralǵan. Buǵan qosa orys ǵalymdary G.Potanın, O.Sıvers Kókpektidegi Tolaǵaı taýlary týraly jazba derekter qaldyrǵan. Kóp estigen ańyz shoqyny ótkende Kókpektige barǵan saparymyzda kórýdiń sáti tústi. Taý Kókpekti aýylynan 18 shaqyrym soltústik-batysta eken.
«Tolaǵaı» sózi túrik-mońǵol tilinde basty bildiredi. Al akademık Rábıǵa Syzdyq tolaǵaı etnonımine «jeke turǵan tóbesi taqyr taý» degen anyqtama beredi. Ekeýiniń maǵynasy bir. Onyń jarqyn kýási – qazaq jyr-dastandarynda jıi ushyrasady. «Er Qosaı» eposynda «Er-toqymyn jastanyp, Qý tolaǵaı bastanyp» dese, Mahambet «Qý tolaǵaı bastanbaı, Erlerdiń isi biter me?» deıdi.
Tolaǵaı batyr qýańshylyq bolǵan jerge taý kóterip keletin ańyz motıvi qazaqtyń biraz jerinde kezdesedi. Máselen, «Tolaǵaı taýy» dep atalatyn taý Jańaarqa jerinde (áıgili kompozıtor Ilııa Jaqanovtyń «Tolaǵaı» áni osy taýǵa arnalǵan) jáne Jambyl oblysynda bar. Alaıda negizgi ápsana elimizdiń shyǵys óńirinde jaqsy saqtalǵany baıqalady.
Tolaǵaı taýy – Kókpekti aýdanynyń kıeli jerleriniń biri. Qazir de ony kórgisi keletinder kóp. Ańyzǵa arqaý bolǵan Tolaǵaı – taý týrızmine taptyrmas oryn.
Abaı oblysy