Qazaqstanda dene shynyqtyrý sabaqtarynan bastap halyqaralyq deńgeıdegi sportshylardy daıarlaýǵa deıin teń qoljetimdilikti qurý boıynsha sport salasyn damytýda dáıekti jumys júrgizilip jatyr. Buqaralyq jáne ulttyq sport túrlerin nasıhattaý, ınfraqurylymdy jańǵyrtý jáne jattyqtyrýshylar quramyn qoldaý basymdyqqa ıe bolyp qala beredi, dep habarlaıdy Egemen.kz sala mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Memleket basshysy sport týraly sóılegen sózinde: «Barshańyzǵa málim, men buqaralyq sportty damytýǵa erekshe mán berip otyrmyn. Jastarymyz deni saý, myqty azamat bolyp ósýi kerek. Sondyqtan ult saýlyǵyn saqtaý úshin buqaralyq sporttyń mańyzy aıryqsha. Jaqynda men Olımpıadaǵa qatysýshylarmen kezdestim, sporttaǵy naqty mindetter men basymdyqtarǵa toqtaldym.
Shyn máninde, bul saladaǵy zańnamany jańartatyn kez keldi dep oılaımyn. Zańǵa engiziletin ózgertýler buqaralyq sport pen balalar sportyn damytýǵa zor serpin beredi. Sondaı-aq bolashaq jeńimpazdar shoǵyryn daıarlaýǵa jol ashady. Depýtattar osy mańyzdy zań jobasyna aıryqsha mán bergeni jón dep sanaımyn», degen bolatyn.
Búgingi tańda sportpen jáne dene shynyqtyrýmen 8 mıllıonnan astam Qazaqstan azamaty shuǵyldanady. Bul el halqynyń 41,4% quraıdy. Memleket bul kórsetkishti 2029 jylǵa qaraı 50% - ǵa jetkizýdi kózdeıdi. Qazirdiń ózinde turaqty shuǵyldanýshy balalar men jasóspirimderdiń úlesi 30% - dan asady. Memlekettik sporttyq tapsyrys baǵdarlamasynyń aýqymy keńeıip jatyr: 4 jastan 17 jasqa deıingi 240 myńnan astam bala 7 myńnan astam sport seksııalaryna tegin barady.
Jyl saıyn mıllıonǵa jýyq adamdy qamtıtyn 25 myńnan astam sporttyq is-shara uıymdastyrylady.
Ulttyq mádenı qundylyǵymyzdyń biri retinde ulttyq sport túrlerine erekshe nazar aýdarylady. 2024 jyldyń esebi boıynsha 670 myńǵa jýyq adam júıeli túrde aınalysady. Elimiz boıynsha 16 555 úıirme, 15 balalar-jasóspirimder mektebi, 17 klýb pen mamandandyrylǵan ortalyq jumys istep jatyr. Eń tanymal túrleri – qazaq kúresi, kókpar jáne toǵyzqumalaq. Qazaqstan Astanada ótken 5-shi Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndarynda 112 medal (43 altyn, 32 kúmis, 37 qola) enshilep, aıqyn kóshbasshysy ekenin kórsetti.
Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda Májilis pen Senattyń maquldaýynan ótken «Dene shynyqtyrý jáne sport týraly» jańa zań jobasy ázirlendi.
Qazirgi ýaqytta qujat Prezıdentke qol qoıýǵa jiberildi. Zań jobasy kelesi júıeli ózgerister engizýdi kózdeıdi:
-kásibı oıyn sport klýbtaryn ustaýǵa bólinetin bıýdjet qarajatyna lımıt bekitý;
-QR azamattyǵyn almaǵan sportshylardy bıýdjet esebinen qarjylandyrýǵa tyıym salý;
-«sporttyń basym túrleri» uǵymyn naqtylaý, sondaı-aq olardyń óńirlik tizbesin bekitý;
-akkredıttelgen sport federasııasyna dinı ekstremızm men terrorızmniń aldyn alý úshin sharalar qabyldaýdy mindetteý;
-sport federasııalaryn akkredıtteý talaptaryn belgileý;
-«múgedektigi bar sportshyny súıemeldeýshi» uǵymyn engizý;
-memlekettik dene shynyqtyrý jáne sport uıymdarynyń basshylaryn rotasııalaý.
-sport salasyna vertıkaldy basqarý júıesin engizý máselesi.
Sonymen qatar, vertıkaldy basqarý júıesine kóshý júzege asyrylady. Mınıstrliktiń qurylymyna 33 joǵary sport sheberligi mektebi, 19 olımpıadalyq rezervti daıyndaý ortalyǵy, 14 ınternat-kolledj beriledi. Mınıstrlik tarapynan 8 respýblıkalyq federasııanyń prezıdenti men 11 óńirdiń sport basqarmalarynda jańa basshylar kelisildi. Ákimdikterdiń tıimdiligin baǵalaý úshin KPI júıesi ázirlenip jatyr.
Dene shynyqtyrý men sportty damytýdyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasyna sáıkes Qazaqstanda 25 myńnan astam sport nysany tirkelgen. 2024 jyly elimiz boıynsha 90 sporttyq nysan salyndy. Onyń 29-y qalalarda, 61-i aýyldyq jerlerde. Aýqymdy ınfraqurylymdyq jobalar boıynsha Túrkistanda eskek esý kanaly, О́skemende ústel tennısi akademııasy, Shyǵys Qazaqstan oblysynda jabyq stadıon men ońaltý ortalyǵy, Shýchınsk qalasynda shańǵy bazasynyń úshinshi kezeńiniń qurylysy júrip jatyr. 2025 jyldyń sońyna qaraı Ulttyq dene shynyqtyrý jáne sport ýnıversıtetin ashý josparlanǵan.
Fýtbol ınfraqurylymyn jańǵyrtý jańa baǵyt aldy. Atap aıtar bolsaq, Qyzylorda, Oral, Túrkistan, Jetisý jáne basqa óńirlerde stadıondardyń qurylysy men rekonstrýksııalaý jumysy júrgizilip jatyr. Al Astana, Shymkent, Aqtaý, О́skemen jáne Semeı qalalarynda jańa jobalar pysyqtalyp jatyr. Sondaı-aq, ÝEFA standarttaryna saı keletin alty stadıondy salý josparǵa endi. Sonymen qatar balalar sport alańdarynyń qurylysy bastalyp, basym bóligi aýyldyq jerlerge bólindi.
Kadr máselesin sheshý barlyq bastamalardy tabysty iske asyrýdyń negizgi baǵyty bolyp qala beredi. Jattyqtyrýshylardy qaıta daıarlaý jumystary júrgizý, lısenzııalaý júıesi engizý, tálimgerlik ınstıtýty damytý boıynsha qarqyndy jumystar atqarylyp jatyr. Jattyqtyrýshylardyń mártebesi pedagog qyzmetkerlerdiń mártebesine teńestirilip, áleýmettik kepildikter men jalaqyny kóterý sharalary qarastyryldy. Zań jobasyndaǵy túzetýlerdiń ekinshi paketi balalar men jasóspirimder sport mektepteri jattyqtyrýshylarynyń ortasha eńbekaqysyn 30% - ǵa arttyrýdy kózdeıdi.
Sporttyq ataqtar men razrıadtardy berý boıynsha jańartylǵan normalar men talaptardyń jobasy ázirlendi. Olımpıadalyq emes pánderdi qosa alǵanda sporttyń 163 túri eskere otyryp, ataq alý sharttary qaıta qaraldy. Oǵan jattyqtyrýshylardyń qatysýyn rastaý jónindegi normalar qosyldy. Respýblıkalyq jáne halyqaralyq týrnırlerge arnalǵan krıterııler ózektendirildi.
Salany sıfrlandyrý mańyzdy baǵytqa aınaldy. 2025 jyldyń sońyna deıin sportshylardyń, jattyqtyrýshylardyń, tóreshiler men ádiskerlerdiń biryńǵaı tizilimin, sporttyq is-sharalardyń elektrondyq kúntizbesin jáne sporttyq ınfraqurylym obektileriniń tizimin qamtıtyn e-sport sıfrlyq platformasy engiziletin bolady. Bul júıeni engizý sport saıasatyndaǵy barlyq elementterdiń ashyqtyǵyn, qamtý aýqymyn baqylaý men tıimdiligin qamtamasyz etedi.
Qazaqstan halyqaralyq arenada qol jetkizgen joǵary nátıjelerin arttyryp jatyr. 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha ulttyq komandalar 1 206 medalǵa qol jetkizdi. Onyń 1 086-sy (399 altyn, 341 kúmis jáne 346 qola) olımpıadalyq jáne olımpıadalyq emes sport túrlerine tıesili. Parasport boıynsha qorjyndaǵy medal sany – 120. Paralımpıadalyq dıssıplınalardan 56 medal (16 altyn, 20 kúmis, 20 qola), sýrdlımpıadalyq jáne paralımpıadalyq emes sport túrlerinen 64 medal (30 altyn, 17 kúmis, 17 qola) enshiledi.
Barlyq qabyldanyp jatqan is-sharalardyń maqsaty – chempıondardyń jańa býynyn tárbıeleý men ult densaýlyǵyn nyǵaıtýda qabileti turaqty, tıimdi jáne barshaǵa qoljetimdi sport júıesin qurý.