Otandy qorǵaý – ortaq paryz

Osyǵan baılanysty keńes dáýirindegi ásker, avıasııa jáne áskerı-teńiz kúshterine kómek kórsetý jónindegi erikti qoǵamy (DOSAAF) táýelsizdiktiń alǵashqy jyl­darynda «Otan» respýblıkalyq qoǵamdyq uıymyna aınaldy. Ýaqyt óte kele zaman talabyna saı memlekettiń qorǵanys qabiletin jáne aýmaqtyq tutastyǵyn qamtamasyz etý jolynda ol birshama damý kezeńinen ótti. Qazaqstan Úkimetiniń 2000 jylǵy 15 mamyrdaǵy qaýlysymen «Qorǵanys mınıstrliginiń Áskerı-tehnıkalyq mektebi» respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásiporny bolyp qaıta qu­ryldy. Qazirgi ýaqytta kásiporynnyń fılıaldary Aqtóbe, Almaty, Atyraý, Qaraǵandy, Kókshetaý, Qyzylorda, Pavlodar, Semeı, Taldyqorǵan, Taraz, Oral, Shymkent qalalarynda or­nalasqan.

2000 jyldan bastap Qarýly kúshter úshin 11 mamandyq boıynsha 31 myńnan asa áskerı-tehnıkalyq maman daıarlandy. Onyń ishinde tank pen MT-LB (kóp maqsattaǵy jeńil brondalǵan súıretkish) mehanık-júrgizýshileri, bronetransportıorlerdiń, aýyr júk avto­mobılderiniń júrgizýshileri jáne kran júrgizýshileri, desanttyq-shabýyl áskerleriniń mamandary, shaǵyn jáne orta qýatty radıostansanyń radıo­telegrafısteri bar.

«Áskerı qyzmet jáne áskerı qyzmet­shilerdiń mártebesi týraly» 2012 jyl­ǵy 16 aqpandaǵy Zańymen Áskerı-teh­nıkalyq mektepke áskerı-tehnıkalyq jáne ózge de mamandyqtar boıynsha áskerge shaqyrylýshylardy, áskerı min­dettilerdi daıarlaýdy, qaıta daıarlaýdy júzege asyratyn mamandandyrylǵan uıym mártebesi berildi. Osyǵan sáıkes qazirgi ýaqytta azamattardy oqytý eki negizgi baǵyt boıynsha júrgiziledi.

Birinshi baǵyt – Qarýly kúshterge shaqyrylýǵa jatatyn 17,5 pen 26 jas aralyǵyndaǵy áskerge shaqyrylý­shy­lardy oqytý. Oqý merzimi – 3 aı. Kásip­orynnyń 8 fılıalynda (Almaty, Qara­ǵandy, Pavlodar, Taldyqorǵan, Taraz, Oral, О́skemen jáne Shymkent) oqýdan ótedi.

Ekinshi baǵyt – azamattardy ás­kerı da­ıyndalǵan rezervti daıarlaý baǵdarlamasy boıynsha oqytý. Oqý merzimi – 40-42 kún. Jyl saıyn orta eseppen 24 jastan asqan, buryn áskerde qyzmet etpegen, biraq Qarýly kúshterdiń jumyldyrý rezervi úshin densaýlyq jaǵdaıy boıynsha jaramdy nemese densaýlyǵy shekteýli áskerı mindettilerdi 4-ten 5 myńǵa deıin da­ıyndaımyz. Oqytý memlekettik qyzmet kórsetý bolyp sanalady. quny – 305 myń teńgeni quraıdy.

Ekinshi baǵyt boıynsha jumyldyrý rezervin tolyqtyrý úshin 29 áskerı-eseptik mamandyq boıynsha 60 myńǵa jýyq áskerı mindetti daıarlandy. Atap aıt­saq, jaýyngerlik laýazymdar: at­qysh­tar, atqysh-sanıtarlar, mer­gender, granatometshiler jáne olar­dyń kómekshileri, AGS-17, SPG-9 jáne artıllerııanyń eseptop nómirleri; ja­ýyngerlik qamtamasyz etý: barlaýshy, hımık-barlaýshy (radıasııalyq, hımııalyq barlaý mamany, ÝQT radıotelegrafıst-mamany (qýaty az qysqa tolqyndy radıostansa) mamany, zenıtshi-atqysh, ZÝ-23-2 zenıttik qondyrǵysynyń eseptop nómiri; jaýyn­gerlik qyzmet kórsetý: aspaz, nan pisi­rýshi (naýbaıshy), kıim-keshek (azyq-túlik qoımasynyń) qoımashysy, avtomobıl (brondy tank) tehnıkasyn jóndeý jónindegi slesar-mehanık, akkýmýlıatorshy, gazdy-elektrli dánekerleýshi jáne basqalar.

Áskerge shaqyrylýshylar men áskerı mindettilerdi daıarlaýǵa kúsh sala otyryp, biz osy ýaqyt ishinde jas­tardy áskerı-patrıottyq tárbıeleý, áskerı-qoldanbaly jáne tehnıkalyq sport túrlerin damytý, sondaı-aq teh­nıkalyq shyǵar­mashylyq boıynsha jumys daǵdy­laryn birshama joǵaltyp aldyq. Sondyqtan Memleket basshysy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HH sessııasynda Qorǵanys mınıstrligine 2014 jylǵa qaraı áskerı-tehnıkalyq mektep bazasynda áskerı-patrıot­tyq tárbıe ortalyqtaryn qurýdy tapsyrdy. Qabyldanǵan sheshim­derdi oryndaý maqsatynda jastarǵa áskerı-patrıottyq tárbıe berý orta­lyǵy týraly ereje, bas dırektor oryn­ba­sarynyń – Ortalyq basshysy­nyń, dırektor orynbasarlarynyń – áskerı-patrıottyq tárbıeleý (ÁPT) bólimderi bastyqtarynyń, sondaı-aq kásiporyn fılıaldarynyń tár­bıeshileri men nus­qaýshylarynyń shtaty men laýazymdyq mindetteri ázirlenip, bekitildi.

Áskerı-qoldanbaly jáne tehnıkalyq sport túrleri boıynsha klýbtar, úıir­meler men seksııalar qurý boıynsha fılıaldardyń múmkindikterin zerdeleı otyryp, sporttyq jabdyqtar men tehnıkalar satyp alyndy. Onyń ishinde 23 kvadrosıkl, 18 kartıng, 20 motosıkl jáne basqa da jabdyqtar men snarıadtar bar.

Áskerı-tehnıkalyq mektep sport­shylarynyń komandasy birneshe ret el birinshiliginiń jáne motosıkl­den halyqaralyq jarystardyń júl­degerleri atandy. 2022 jyly biz eli­mizde ekinshi jáne Reseı Federa­sııasynyń Krasnodar qalasynda ótken Dostastyq kýbogine arnalǵan halyqaralyq jarys­tarda úshinshi oryn aldyq. 2024 jyly el chempıon atanyp, Sochı qala­synda ótken halyqaralyq jarystarda 20 komanda arasynda ekinshi orynǵa ıe boldyq.

«Jas sarbaz» respýblıkalyq bala­lar men jasóspirimderdiń áskerı-patrıottyq qozǵalysymen birlesken jumysty erekshe atap ótken jón. Qozǵalys qurylǵan sátten bastap biz «Aıbyn» respýblıkalyq jıyndaryna qatysý úshin óńirlik komandalardy úzbeı daıyndap kelemiz.

Jyl saıyn barlyq fılıalda mamyr merekeleri qarsańynda soǵys ardagerleri men tyl eńbekkerlerin qurmetteý, maı­dangerlerdiń qabirlerin jınaý, Jeńiske arnalǵan saıa­baqtardy, alleıalardy, abattandyrý boıynsha «Eshkim de, eshteńe de umy­tylmaıdy» aksııasy ótedi. О́skeleń urpaqty azamattyq ustanymǵa, Otanǵa degen súıispenshilikke, ony qarýmen qorǵaýǵa daıyn bolýǵa tárbıeleý isinde tarıh taǵylymyna súıene otyryp, barlyq fılıalda jaýyngerlik jáne eń­bek dańqy murajaılaryn qurdyq.

Mysaly, meniń atam maıdanǵa alǵash­qylardyń qatarynda attandy. Ol Týla túbinde aýyr jaraqattan kóz jum­ǵan qyzylásker Raýl Ajıkeev edi. Al na­ǵashym Kenjebaı Baýdınov fın so­ǵysyna qatysyp, ári qaraı ásker qata­rynda qalyp Stalıngrad úshin shaıqasqan. Keıin Japonııanyń Kvan­týn armııasyn talqandaýǵa úles qosyp, soǵysty Zabaıkale maıdanynyń qura­mynda aıaqtady. Úsh birdeı soǵystyń arda­geri «Dańq», «Otan soǵysy», Qyzyl Juldyz ordenderimen nagradtalǵan edi.

Prezı­denttiń Ulttyq quryltaı oty­rysynda aıtqanyndaı, Ekinshi dúnıe­­júzilik soǵys­tyń batyrlary – Otandy qorǵaýdyń búgingi jáne bolashaq urpaqtar úshin shynaıy úlgi-ónege.

Qoryta aıtqanda, jastardyń boıyn­da elshildikti qalyptastyrý, joǵary rýhanı-adamgershilik qasıetterdi damytý, Otandy qorǵaýǵa tárbıeleý – Áske­rı-tehnıkalyq mektebiniń áskerı-patrıottyq tárbıe ortalyǵynyń basty mindeti.

Marat NAǴUMANOV,

general-maıor, ÁTM bas dırektorynyń orynbasary