Elimizde ulttyq sportty unatyp qana qoımaı, mán bere aınalysyp júrgender nópiri artyp keledi. Qalyń qaýym den qoıyp, qaıta sánge aınalǵan sporttyń biri – sadaq atý. Ejelde jaýǵa shapqanda alǵyshepten qoramsaqqa qol salǵan mergender oryn alǵan. Beıbit kúnde mazmuny túrlengen sadaq atý oıdy jınaqtap, eptilikke baýlıtyn – ulttyq sport. Elimizde Respýblıkalyq sadaq atý federasııasy 2019 jyly qurylǵan. 2022 jylǵa deıin ózin sport retinde dáleldep, sol jyldyń qazanynda tuńǵysh ret Mańǵystaýda QR chempıonaty ótti. Alǵashqy mergender básekesine 200-ge jýyq adam qatysqan. Federasııa qurylǵan tusta sadaq atýdy janynan serik etip, kásibı deńgeıde kóńil bólgen 50 sportshy bolsa, búginde bul kórsetkish 300-ge jetken. Onyń ishinde 52 mergen el namysyn ár deńgeıdegi dúbirli dodalarda qorǵap júr. Sondaı-aq halyqaralyq deńgeıdegi 8 sadaqshy memleket tarapynan stıpendııa ıegeri atanǵan. Sadaq atýdyń tartymdylyǵy arta túskenin federasııanyń 20 óńirde ashylǵanyn-aq ańǵarýǵa bolady, dep jazady Egemen.kz.
Ár aýlada sadaq atý alańy salynsa...
Sadaq atý saıystaryn uıymdastyrý - kóp shyǵyndy talap etpeıtin ádil sport. Sebebi, munda tóreshilerdiń sheshimine qatysty talas týmaıdy. Nysana kózdegen mergen de, tóreshi de jebeniń tıgen tusyn naq kóre alady. Sadaq atý sportynyń san qyryn «Dástúrli sadaq atý» akademııasynyń negizin qalaýshy Dıas Ahmetov tarqata aıtyp berdi.
«Eresekter arasynda sadaq atýshylar Astanada kóbirek. Ony federasııanyń alǵash elordada negizi qalanýymen de baılanystyrýǵa bolady. Jasóspirimder arasynda Almaty oblysy men Mańǵystaý oblysy kósh bastap tur. Mańǵaz batys eli jas býynǵa aıryqsha nazar aýdaryp, osy jas sanaty boıynsha jarystardy jıi uıymdastyrady. Qaraǵandydaǵy «Qaırat» ulttyq sport klýbynda da sadaq atý sportyn serik etkender qatary qalyń. Jalpy alǵanda barlyq óńirde osy ónerge den qoıýshylar sany ósip keledi», deıdi ol.
Dıas Ahmetovtiń ózi sadaq atý sportyna kezdeısoq kelgen. Esepshi mamandyǵyn meńgergen ol Ulttyq sport qaýymdastyǵyna bas esepshi qyzmetine shaqyrtý alady. Sol sátten ulttyq sport túrlerin zertteýge zeıin qoıǵan.
«Oǵan deıin de at erttep, ulttyq qundylyqqa nemquraıly qaramaıtynmyn. Qoımada jatqan sadaq – qyzyǵýshylyǵyma qozǵaý saldy. Sodan beri qoramsaqqa qol salyp, sadaq atýdy janym súıdi. Ýaqyt óte kele osy daǵdyny jetildiretin báseke alańy joq ekenin túısinip, saıys dúbirin sezingimiz kelgen oıdan federasııanyń negizi qalaýǵa bastamashy boldyq. 2028 jyly alǵashqy jattyǵý zalynyń esigin kópshilik úshin aıqara ashtyq», dedi Dıas Ahmetov.
Onyń aıtýynsha, qazirgi sadaq atý akademııasy sol ıdeıanyń jemisti jeńisi. Osy tusta fýtbol, voleıbol alańy ár turǵyn úı kesheniniń aldynda bar ekenin eskersek, sadaq atý alańynyń aıtarlyqtaı az ekeni aıdan anyq kórinedi. Sadaq atýdyń belgili mejege jetýde tabandylyqqa úıretetinin úlgi etsek áli de baba mırasyn bala boıyna sińirý úshin osyndaı alańdardy kóbeıtý kerek dep esepteımiz.
Álemniń 35 elinde sadaq atý sporty jete damyǵan
Dástúrli sadaq atý ulttyq sport sanatynda bolǵandyqtan «qazaqtar sadaq atýdan shashasyna shań juqtyrmaıdy» dep oılaıdy. Dese de Dıas Ahmetov bul túsinik sheńberinen shyǵyp, shıraı túsýge kóńil bólý kerek ekenin sóz etti.
«Sadaq atýdan dúnıe júzinde júırikter kóp. Álemniń 35 memleketinde sporttyń osy túri qarqyndy damyǵan. Sanamalasaq, Eýropada Anglııa, Ispanııa, Italııa, Vengrııa. Al Túrkııada sadaq atý sportynda saıystar qatary eshqashan sıremegen. Malaızııa. Indonezııa, Ońtústik Koreıa dúnıejúzilik kóshpeliler oıynyna 15 delegat alyp kelgeni de nazar aýdarýǵa turarlyq. Bul qatarda Pákistan, Túrkmenstan, Úndistan da bar», dedi ol.
Asylyndada byltyr kúzde Astanada ótken 5-shi dúnıejúzilik Kóshpeliler oıynyna sadaq atýdan 32 memleketten 300-ge mergen qatysty. Dástúrli sadaq atýdan 7 kategorııa boıynsha 7 altyn sarapqa salyndy. 3-eýi qyzdar, 3-ýi erler, 1 komandalyq. 7 altyn 7 memleket enshiledi. Avstralııa, Reseı, Indonezııa, Rýmynııa elderiniń de júldege qol jetkizgeni keıipker sózin qýattaı túsedi.
Kóshpeliler oıynynan keıin sadaq atý sportyna qanshalyqty kóńil bólindi?
Bul suraqtyń týýy da zańdy. О́ıtkeni kelesi báseke kórki Qyrǵyzstanda qyzady. Qazaqstan Astanada ótken saıysta kórsetken ozyq úlgini, birinshi satyny saqtap qalý kerek. Joǵarydaǵy saýaldy Dıas Ahmetovke de qoıdyq.
«Kóshpeliler oıyny bitkennen keıin sadaq atý sportyna kóńil jete bólinip jatqan joq. Bıyl oqý-jattyǵý jıynyna qarjy bólinbepti. Kóshpeliler oıyny bıyl ótpeıdi, senderge oqý-jattyǵý jıyny da kerek emes dep meńzegendeı oı qaldyrdy. Bapker retinde 2026 jyly Qyrǵyzstanda ótetin kóshpeliler oıynynda altynǵa qol jetkizý qıyndaı túsetinin túısinip otyrmyn. О́z elimizdegi jeńis jolyn eseleý úshin oqý-jattyǵý jıyny tııanaqty túrde jyldyń alǵashqy aıynda bastalýy tıis edi. Daıyndyq sıkli qaı sportta da ońaıǵa soqpaıdy. 35 memleket salmaqty qarsylas bolyp turǵanda daıyndyq údeı túsýi tıis edi. Basqa sport túrlerinen de jattyǵý jıynyn der kezinde bastamasaq qanjyǵany júldege toltyrý ońaı soqpaıdy. Qazir mergender qoldaýshylardyń qol ushyn sozýymen qarqyndy daıyndyqty bastap ketti. Qysta shákirtterim óz qarjysyna Shymkentte sheberligin shyńdady», dedi Qazaqstan boıynsha dástúrli sadaq atý federasııasynyń vıse-prezıdenti.
Shyndyǵynda keıipkerimizdiń jaýaby tańdandyrǵany ras. Anyq-qanyǵyn bilmekke 11 sport túrin damytýmen aınalysatyn «Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵy» RMQK-ǵa júgindik. Mekeme jaýabyn bas-aıaǵyn buzbaı usynyp otyrmyz.
«Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵy» RMQK qazaq kúresi, toǵyzqumalaq, asyq atý, jekpe-jek, qusbegilik, dástúrli sadaq atý, kókpar, aýdaryspaq, báıge, jamby atý, teńge ilý sport túrleri boıynsha resmı jarystardyń ótýin qadaǵalaıdy, ulttyq quramanyń sapaly jasaqtalýyna mán beredi. V Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndarynda Qazaqstan ulttyq quramasy úzdik óner kórsetip, 43 altyn, 32 kúmis, 37 qola medal ıelendi. 2026 jyly Qyrǵyzstanda ótetin VI Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndaryna bekitilgen sport túrlerine taldaý júrgizý, ulttyq quramanyń sapaly qurylýy jaǵynan daıyndyq jumystary júrip jatyr. 2025 jylǵa arnalǵan sporttyq buqaralyq is-sharalardyń kúntizbelik josparyna sáıkes jarystar kúsheıtilgen rejımde, ıaǵnı halyqaralyq jarysqa daıyndyq sıpatynda ótip jatyr. Ortalyqqa osy jyly DKO daıyndyq jumystaryna arnalǵan qosymsha qarjy suralýda, berilgen sátten bastap kólemi men ıgerilýi boıynsha resmı aqparat beriledi. Sondaı-aq, atalǵan 11 sport túriniń damýyna jaýapty jeke federasııalar bar, ár federasııa múmkindikterine qaraı daıyndyqtaryn bastap jatyr», delingen jaýapta.
Oıly oqyrmanǵa bári aıqyndala tústi. Tilerimiz - keler Kóshpeliler oıynynda tabanymyzdyń taımaýy, onyń qamyn tıisti salalardyń qazirden tereń oılaýy...