Balalar men jasóspirimderge arnalǵan respýblıkalyq «Ulan» gazetiniń bala kóńildiń baǵbanyna aınalǵan aıtýly basylymnyń jaryq kórgenine bıyl 95 jyl tolyp otyr. Ataýly data aıasynda elimizdiń bas kitaphanasynda ótken saltanatty is-shara – ulttyq baspasózdiń óskeleń urpaq tárbıesindegi orny men mańyzyn taǵy bir márte dáleldegen taǵylymdy keshke ulasty.
Bala armanyna qanat bitirip, balǵyn oıǵa baǵyt bergen basylymnyń mereıli belesi – jalǵyz gazettiń ǵana emes, qazaq rýhanııatynyń da merekesi. Jasóspirimderdiń oı-sanasyn tárbıelep, dúnıetanymyn keńeıtip, armanyn aıqyndaýǵa yqpal etken rýhanı ustaz-gazettiń osy mejege jetýi – tutas qazaq jýrnalıstıkasynyń bala tárbıesine baǵyttalǵan aǵartýshylyq qyzmetiniń jemisi dep ataýǵa bolar. Is-sharany ashqan «Qazaq gazetteri» seriktestiginiń bas dırektory Dıhan Qamzabekuly «ulandyqtardy» irgeli ujym atynan gazettiń mereıli belesimen quttyqtap, ǵasyrǵa bet alǵan basylymnyń paraqtarynda ult tarıhy tunyp turǵanyna toqtaldy.
«Úlken klassıkterimizden bastap, keshegi-búgingi qazaq oı-parasatynyń, pedagogıka, psıhologııa, áleýmettik ǵylymdar salalarynyń jeteginde júrgen shyǵarmashyl azamattar osy «Ulannyń» shekpeninen shyqty. Bul – biz úshin mártebe. 1930 jyldary gazet alǵash shyǵyp jatqan kezde Ahmet Baıtursynuly bastaǵan Alash zııalylary túrmede otyrdy. Olardyń ishinde Maǵjan da, Júsipbek te bar edi. Olar ózderi qyzmet etken jerdiń bárinde de balalarǵa baılanysty, olardy aǵartýǵa baǵyttaıtyn aýqymdy mindetterdi oıǵa aldy. Basylym sol arystardyń armanyn jalǵady. Aqańnyń sońǵy tilegi, bata berińizshi dep aldyna barǵandaǵy sońǵy batasy da: «Aınalaıyndar, muǵalim bolyńdar» degen bata edi. Onysy osy «Ulan» sekildi gazetterdiń oqyrmany, tilekshisi bol degen sóz dep qabyldaımyn. Basylym tarıhtyń talaı tar jol, taıǵaq keshýinen súrinbeı ótip, búgingi bıigine jetti. Keńestik ıdeologııanyń qyspaǵynda júrse de, ulttyq qundylyqtyń shyraǵyn sóndirmedi. Alash arystary arman etken táýelsiz oı, erkin pikir, ulttyq tanym – basylymnyń óne boıynan oryn tapty», dedi Dıhan Qamzabekuly.
Seriktestik basshysy atap ótkendeı, «Ulan» – qanshama qalamgerdiń qanatyn qataıtqan altyn uıa. Saltanatty is-sharaǵa ár jyldary gazetke maqala jazǵan, shyǵarmashylyq jolyn osy basylymnan bastaǵan jýrnalıster, aqyn-jazýshylar qatysty.
Gazet tarıhynda Sansyzbaı Sarǵasqaev, Kemel Toqaev, Ábilfaıyz Ydyrysov, Farıza Ońǵarsynova, Seıdahmet Berdiqulov, Ýálıhan Qalıjanov, Beıbit Qoıshybaev, Ǵalym Dosken, Beısenbaı Súleımenov, Sultan Qalıuly syndy qazaq rýhanııatynyń kórnekti ókilderi bas redaktor bolǵan. Al Asqar Jumadildaev, Smaǵul Elýbaı, Kópen Ámirbek, О́rken Kenjebek, Rýslan Medelbek, Danııar Jigitbek, Mıras Kesebaı, Ashat Erkimbaı, Dýman Smaqov, Eldos Toqtarbaı, Meıirjan Jylqybaı, Alpamys Faızolla, Ysqaq Egemberdi, Madına Omar, Qanat Mahambet, Meırambek Bespaev, Erkin Nurjanov syndy t.b elge tanymal tulǵalar jas kezinde «Ulannyń» jas tilshisi, belsendi avtory bolyp, óziniń alǵashqy materıaldaryn osy basylymda jarııalaǵan.
Is-sharaǵa jınalǵan zııaly qaýym «Ulan» jaı ǵana gazet emes ekenin, bul bala júrekpen tildese biletin, balanyń ishki álemine úńilip, tereń tanymmen baǵyt beretin rýhanı jolbasshy ekenin atady. Basylym betinde jaryq kórgen óleńder men áńgimeler, esseler men suhbattar oqyrmanyn tek oqytýǵa emes, tárbıeleýge, oılandyrýǵa, armandaýǵa jetelep kele jatqany aıtyldy.
«Bizdiń maqsatymyz – baldyrǵandardy tazalyqqa, adaldyqqa, bilimge, eńbekqorlyqqa baýlý. Osy uly murat jolynda «Ulan» ár sanynda ulttyq qundylyqtardy dáripteıtin, balanyń oı-órisin keńeıtetin, júregine ıman men izgiliktiń dánin sebetin mazmundy materıaldar jarııalap keledi. Kishkentaı oqyrmandardyń jan dúnıesine sáýle quıatyn rýhanı tárbıe mektebi zamanaýı trendterge saı túrlenip, jańa leppen jaryq kórip jatyr. Ujymdaǵy jastardyń shyǵarmashylyq izdenisiniń arqasynda gazette jarııalanǵan materıaldar «Tık-tok», «Instagram» jelileri arqyly da kishkentaı kórermendi qýantyp júr», dedi «Ulan» gazetiniń bas redaktory Jadyra Narmahanova.
Mereıtoı aıasynda «Ulan» gazeti men Zeınolla Sánik qorynyń qoldaýymen mektep oqýshylary arasynda bıyl ekinshi ret uıymdastyrylǵan «Tastúlek» shyǵarmashylyq baıqaýynyń qorytyndysy jarııalandy. Talabymen tanylǵan jas oqyrmandar arnaıy aqshalaı syılyqpen marapattalady.
Mereke qonaqtary basylym tarıhynan syr shertetin «Ulan» – ulaǵatty únparaq» fotokórmesin, robottehnıkasy kórmesin tamashalap, arnaıy uıymdastyrylǵan fotoúıshikte sýretke tústi. Taǵylymdy is-shara Jubanov, Abaı jáne t.b mektep oqýshylarynyń konsertine ulasyp, talapty ul-qyzdar án men jyrdan shashý shashty.
«Ulannyń» ár sanynan – bolashaqqa senim, ultqa súıispenshilik, bilimge qushtarlyq kórinis beredi. Bul – redaksııa ujymynyń uzaq jyldar boıǵy úzdiksiz eńbeginiń, shyǵarmashylyq izdenisiniń jemisi. Onda jarııalanatyn tartymdy materıaldar shákirtterimizdi týǵan til men ádebıettiń qadirin uǵynýǵa, ǵylym men tehnıkaǵa, óner men sportqa baýlyp keledi. Bir sózben aıtqanda, «Ulan» – bala men qoǵam arasyn jalǵaıtyn altyn kópir», deıdi №31 orta mekteptiń bastaýysh synyp muǵalimi Sáýle Raıymqulova.
Almaty