Dınara Bısenova Qazaqstannyń mýzyka ındýstrııasynda qoltańbasy aıqyn, bıik tulǵa bolyp sanalady. Ol – áıgili kompozıtor, prodıýser jáne vokal mamany, Kompozıtorlar odaǵynyń múshesi ári jas oryndaýshylardy tanı biletin mýzyka pedagogy. О́ner ıesi elimizdiń aldyńǵy qatarly sahnalarynda aıshyqty izin qaldyryp, vokaldy oqytýdyń ınnovasııalyq ádisteri arqyly ónerdiń tutas býynyn qalyptastyrýda eleýli tabystarǵa qol jetkizdi. Bul eksklıýzıvti suhbatta Bısenova júrip ótken joly, ulttyq mýzykalyq bilimge tıgizgen áseri jáne Qazaqstandaǵy vokaldy oryndaý sheberligindegi myzǵymas ustanymy týraly áńgimeleıdi. Biz Dınaramen kásibı joly, ónerge degen kózqarasy jáne bolashaqqa josparlary týraly áńgimelestik.
– Sizdiń shyǵarmalaryńyz Respýblıka saraıy men elordanyń ortalyq alańdarynan bastap, KTK, Qazaqstan, Hit TV jáne MZ Zone telearnalarynda, elimizdiń eń úlken sahnalarynda tyńdalady. Osyndaı beldi sahnalarda óner kórsetý neni bildiredi? Bul sizdiń shyǵarmashylyq damýyńyzǵa jáne aýdıtorııańyzdyń mýzykany qabyldaýyna qalaı áser etedi?
– Ras, bul ońaı jol emes, ónerdiń joly qashanda aýyr. Alaıda, ólsheýsiz eńbektiń nátıjesi ózgeshe shabyt beredi. Sahnada men óz basymnan ótken oqıǵalardy mýzyka arqyly jetkize otyryp ómir súremin. Al mektebimde osy tájirıbelerdi sabaqqa aınaldyryp, oqýshylarymnyń daýystaryn ashýǵa kómektesemin. Sahna men oqytý arasyndaǵy bul tepe-teńdik meni shyǵarmashylyq turǵydan sergitip qana qoımaı, jınaqtaǵan tájirıbemdi shákirtterime jetkizýge múmkindik beredi.
– Dınara, sizdiń esimińiz Qazaqstandaǵy kórnekti vokal men ınnovasııalyq oqytý ádisteriniń sınonımine aınaldy. Oryndaýshy retinde tabysty eńbek jolyńyzda vokaldyq pedagogıkaǵa nazar aýdarýǵa ne túrtki boldy?
– Men úshin bul eki jol – sahna men pedagogıka bir-birimen tyǵyz baılanysty. Sahnaǵa shyqqanda – ónerimdi kórsetemin, sabaq bergende – jyldar boıy jınaǵan tájirıbemdi beremin. Shákirtterimniń aıtarlyqtaı jetistikterge jetkenin kórgende, spektaklden keıin úlken qoshemet kórgen ártis sııaqty lázzat alamyn. Meniń vokaldy oqytý ádistemesin jasaýym mýzyka salasynyń damýyna yqpal etti jáne elimizdiń ǵana emes, halyqaralyq sahnalarda da jarqyraı kóringen jańa býyndy qalyptastyrdy.
– Sizdiń vokaldy oqytý ádistemeńiz elimizdiń T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasy, P.Chaıkovskıı atyndaǵy Almaty mýzykalyq kolledji jáne Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasy sııaqty bedeldi oqý oryndarynda paıdalanylady. Sizdiń bul ádistemeńizdiń ereksheligi nede?
– Meniń oqytýǵa degen kózqarasym ár oqýshyǵa baǵyttalǵan. Repertýar tańdaýda qatelik jibermes úshin daýys túrin anyqtaýǵa jáne onyń erekshelikterin eskere otyryp án tańdaýǵa kómektesemin. Bul daýys membranalaryn durys paıdalanbaý saldarynan týyndaıtyn daýys aqaýlaryn túzetýge áser etedi. Daýystyń saýlyǵyna, ásirese balalarmen jumys istegende artyq júkteme bolmas úshin erekshe mán beremin.
Sondaı-aq men durys dıafragmalyq tynys alýdy úıretemin, bul daýystyń esh kedergisiz shyǵýy men turaqtylyǵyn saqtaýǵa kómektesedi.
– Sizdiń ádistemeńiz Muqan Tólebaev atyndaǵy №5 balalar mýzyka mektebinde de paıdalanylady. Baǵdarlamany mektepte de ıgilikke aınaldyrýdyń mańyzdy nede?
– Tabysty mansaptyń negizi jas kezde qalanady, men osyǵan senemin. Ádistemeniń mektepterge engizilýi jas vokalshylarǵa bolashaqta túzetilýi qıyn qatelerden aýlaq bolýǵa kómektesedi, ıaǵnı áý bastan durys ádis-tásilderdi meńgeredi. Onyń ústine, vokaldy joǵary sapaly oqytýdy iri qalalarda ǵana emes, shalǵaı aımaqtarda da qoljetimdi etýdiń mańyzy zor.
Meniń mıssııam – turǵylyqty jerine qaramastan, búkil Qazaqstan aýmaǵynda vırtýozdy vokalısterdiń jańa býynyn tárbıeleý.
– Siz óz brendińizben patenttelgen, ártúrli sahnalarda belsendi oryndalatyn kóptegen ánder men mýzykalyq týyndylardyń avtorysyz. О́zińizdiń mýzykalyq toptamańyzda qaı shyǵarmańyzdy erekshe atap aıtar edińiz?
– Shyǵarmashylyq degen – úzdiksiz izdenis. Maǵan erekshe qymbat úsh án bar: «О́kpe», «Baqyt degen – ómir sýrý», «Bıleıik, kel». Olar 2010-2013 jyldary jazylǵan. Bul shyǵarmalar mýzykalyq-lırıkalyq mazmuny jaǵynan maǵan erekshe jaqyn. Solar arqyly kórermenge jan-dúnıemdi bólistim. Osy ánderdiń arqasynda tanyldym, tyńdarmandardyń shynaıy mahabbatyna bólendim.
– Kókshetaýda vokaldyq stýdııa ashý – batyl qadam. Jas daryndardy damytatyn orta qurýǵa ne túrtki boldy? Osy jobany bastaǵanda aldyńyzǵa qandaı maqsattar qoıdyńyz?
– Men eń aldymen Qazaqstannyń jetekshi mýzykalyq ýnıversıtetteri men kolledjderinde synaqtan ótip, moıyndalǵan sátti tájirıbeni týǵan jerge ákelgim keldi. Kókshetaýda ózimniń jeke stýdııamdy qurý – jınaqtaǵan bilimim men ádis-tásilderimdi qoldaný ǵana emes, talantty oryndaýshylardyń jańa býynyn tárbıeleý, elimizdiń shalǵaı túkpirinde de jastardyń jarqyrap kórinýine jol ashý boldy. Qazaqstannyń mýzyka salasyn damytýǵa qosqan úlesim tek vokaldyq daıyndyq emes, óner adamdaryn tárbıeleýge, onyń ishinde oryndaý tehnıkasy, sahnalyq minez-qulqy, mýzykalyq ınterpretasııa men stıl jumysyna qatysty keshendi kózqarasty qalyptastyrý dep senimmen aıta alamyn.
– Siz Qazaqstan men Ortalyq Azııa elderindegi mıllıondaǵan kórermenge tanys KTK telearnasynyń ánuranyn jazǵanyńyzdy bilemiz. Bul jobanyń ıdeıasy qalaı paıda boldy?
– KTK telearnasy eń úzdik ánuranǵa baıqaý jarııalaǵanda, tobymmen birge aqyldasyp, qatysamyn dep sheshtim. Men negizi jarystardy jaqsy kóremin, shyǵarmashylyq tapsyrmalar, baıqaýlar men synaqtar meni shabyttandyrady, eń jaqsy qasıetterimdi asha túsedi. Men úshin qaı kezde de birinshi bolý, chempıon bolý óte mańyzdy. Mektep qabyrǵasynda oqyp júrgenimde túrli jarystar men baıqaýlar uıymdastyrylatyn, bizdiń synyp únemi aldyńǵy qatardan kórinip jatatyn.
Al joǵarydaǵy KTK ánuranynyń mátinin telearnanyń shyǵarmashylyq aınasy, muraty, kóńil-kúıi, úni bolar degen oımen jazdym. Al áýeni ádemi jáne jaǵymdy estilse dedim, men úshin mýzykany telearna ujymynyń unatyp, keremet ári senimdi oryndaýy mańyzdy boldy. Osylaısha, ánurannyń árbir sózi men notasyna janymdy saldym.
О́z oıymsha, barlyǵy sátti shyqqan sııaqty. Kórermen de bul týyndyny jatqa aıtyp, ándi jaqsy qabyldady.
– Teatrmen gastroldik saparlar árbir ónerpazdyń shyǵarmashylyq ósýine yqpal etedi. «Tamasha» teatrynyń jetekshi solısti retindegi gastroldik saparyńyz kásibı shyńdalýyńyzǵa qalaı áser etti?
– Men «Tamasha» oıyn-saýyq otaýymen gastroldik sapardan úlken rahat alatyn edim, jańa kezdesýler, jańa tanystyqtar meniń shyǵarmashylyǵyma serpin berdi. Bul saparlar sahna qýanyshyn ǵana syılaǵan joq, kórermenimizben shynaıy qarym-qatynas syılady. Ásirese, konsertterden keıin kópshilikpen til tabysyp, olardyń alǵan áserleri men alǵys sózderin estidim. Bul da ózgeshe shabyt, kúsh beredi.
Aıtpaqshy, gastroldik saparda siz shyǵarmashylyqta tártiptiń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsinesiz, turaqty qımyl-qozǵalystar, tyǵyz jumys kestesi, jańa jaǵdaılarǵa tez beıimdelý kezinde óte uıymshyl jáne jaýapty bolý kerek, kez kelgen jaǵdaıda formada bolýdyń mańyzy zor.
– Siz birneshe ret halyqaralyq baıqaýlarda qazylar alqasynyń múshesi boldyńyz. Qandaı jobalar sizdiń esińizde erekshe saqtaldy? Halyqaralyq jarystarda tóreshi bolý úshin qandaı daıyndyq pen tájirıbe qajet?
– Kóptegen jobalar esimde, biraq ártúrli elder men mádenıetterdiń qatysýshylary jınalatyn jarystar qaıtalanbas áser qaldyrady. О́nerdiń ártúrli tásildermen qalaı kórinetinin tamashalaý, sonymen birge onyń adamdardy qalaı biriktiretinin seziný meni ózgeshe kúıge bóleıdi.
Halyqaralyq jarystarda tóreshi bolý úshin ashyq, obektıvti bolý kerek, ártúrli stılder men mektepterge qurmet kórsetý óte mańyzdy, tek tehnıkany ǵana emes, ártistikti, ónerdi jetkizý men emosıonaldylyqty baǵalaı bilý úshinde talant, bilim kerek. Adal ári muqııat bolý óte mańyzdy, óıtkeni oryndaýyna bar kúsh-jigerin salǵan qatysýshylardyń taǵdyry sizdiń pikirińizge baılanysty.
– LIFE BAND «Studio 54» - jaı ǵana mýzykalyq top emes, sizdi prodıýser retinde de, solıst retinde de kórsetken biregeı joba. Osy jobany jasaýǵa ne túrtki boldy? Siz ózińizge jáne ujymǵa qandaı mindetter qoıdyńyz, qos rólińiz sahnada jáne odan tys jerde shyǵarmashylyq ıdeıalaryńyzdy júzege asyrýǵa qalaı múmkindik berdi?
– LIFE BAND "Studio 54" - ózi meniń mýzyka men shyǵarmashylyqqa degen kózqarasymdy biriktirý úshin jasaǵan joba. Onda men óz shyǵarmalarymdy oryndap qana qoımaı, ıdeıadan bastap sońǵy dybysqa deıingi búkil prosesti qadaǵalaımyn. Bul top eksperımentter alańy boldy, jańa mýzykalyq sheshimderdi, batyl kórkem ıdeıalardy júzege asyrdyq. Sahnada men ár ánniń sezimin, mánin kórermenge jetkizetin oryndaýshymyn, al sahna syrtynda – qoıylymdardyń aranjırovkasynan bastap, kórneki súıemeldeýine deıin árbir detaldi qadaǵalaıtyn prodıýsermin.
LIFE BAND «Studio 54» tobynyń basty maqsaty – ulttyq sahnada ǵana emes, shekaradan tys jerde de básekege túse alatyn sapaly mýzykalyq kontent jasaý. Biz qoıylymdarymyzdyń árbir kompozısııasy shaǵyn hıkaıaǵa aınalatyn shynaıy shoý bolýyn qamtamasyz etýge tyrysamyz. Ol kezde árbir sóz, árbir jazba mańyzdy. Men úshin bul joba ózimdi vokalıst jáne prodıýser retinde tanytý ǵana emes, sonymen qatar Qazaqstandaǵy mýzykalyq jobalardyń sapasyn kóterý, elimizde de, odan tys jerlerde de suranysqa ıe bolatyn mýzykalyq ónimniń jańa deńgeıin qurýdyń joly boldy.
– Suhbatyńyzǵa rahmet! Shyǵarmashylyǵyńyz órge júze bersin!
Aıta keteıik, Dınara Bısenovanyń esimi konsert zaldarynan asyp, mýzyka mektepteri men joǵary oqý oryndarynyń aýdıtorııalaryna enip, shákirtteriniń daýysynan kórinedi. Dástúrli vokaldyq tehnıka men zamanaýı sahna talaptaryn ushtastyrǵan biregeı oqytý ádisteriniń arqasynda Bısenova daryndy vokalshylardyń jańa býynyn tárbıelep, Qazaqstannyń mýzyka ındýstrııasynyń bolashaǵyn qalyptastyrýdy jalǵastyrýda.