Jasyl jelek qashan jaıqalady?

Atyraý oblysynda qaýiptiligi I sanatqa jatatyn 83 kásiporyn jumys isteıdi. Onyń ishinde qor­shaǵan ortany lastaıtyn negizgi kompanııalar tobyna «Teńizshevroıl», «NCOC», «AMО́Z» JShS, «Embimu­naıgaz» AQ men «Atyraý JEO» AQ enip otyr.

Byltyr qorshaǵan ortany qor­ǵaý zańdylyǵynyń saqtalýyna 45 márte tekseris júrgizildi. Tek­serý qorytyndysymen 101 zań buzý­shylyq anyqtaldy. Tabıǵattyń taza­lyǵyn búldirgenderge 42 mlrd teńgeden astam aıyppul salyndy. Aıyppuldyń 26,1 mlrd teńgesi ón­dirildi. 5 kompanııaǵa aýa sapa­syn baqylaý maqsatyndaǵy avto­mat­tandyrylǵan monıtorıng júıe­sin ornatý kózdelgen. Qazir bul júıeniń tórteýi iske qosyldy. Elimiz­degi ózekti máseleniń qataryn­da qaldyqtardy óńdeý de bar. О́ńir­­de 168 zańsyz qoqys orny anyq­tal­dy. Osy kezge deıin onyń 125-i joıyldy. Qazir 7 kompanııa qaldyqtardy óńdeý, suryptaý jobalaryn júzege asyryp jatyr. Jobalardyń jalpy quny 7 mlrd teńgeni quraıdy», dep málim etti Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Jomart Álıev.

Atyraý oblysy ákiminiń baspasóz hatshysy Rýslan Jumaǵazıevtiń aıtýynsha, jergilikti ákimdik pen iri munaı-gaz kompanııalary arasynda memorandým jasalǵan. Maqsat – kásiporyndardy jasyl jelek otyrǵyzýǵa tartý.

Atyraý oblystyq tabıǵı resýrs­tar jáne tabıǵat paıdalaný­dy retteý basqarmasy usynǵan aqpa­ratqa súıensek, memorandýmǵa sáıkes kógaldandyrý jumysyn 5 jyldan 10 jylǵa deıingi merzim aralyǵynda júrgizý josparlanǵan. Buǵan qosa 2023 jyly Atyraý oblysy ákimdigi men «QazMunaıGaz» UK» AQ arasynda 3 jyl ishinde Atyraý qalasynyń aýmaǵyna 10 myń kóshet egý jóninde memorandým bar.

Atyraý qalasynyń mańyndaǵy Talqaırań aýyly aýmaǵynan bólin­gen 20 ga jerdi 2024 jylǵy kóktemde sý basyp ketti. Osyǵan baılanysty memorandým aıasynda 5 myń kóshet zaýyttyń sanıtarlyq-qorǵanysh aımaǵyndaǵy úsh aýmaqqa – 32,9, 17,7, 5 ga jerge otyrǵyzyldy. Endi taǵy 5 myń taldy bıyl kúz aıynda otyrǵyzý josparlanyp otyr.

Taraptar arasynda qol qoıyl­ǵan memorandým aıasynda 2021–2024 jyldary 318,2 ga jerge 303,5 myń dana kóshet otyrǵyzylǵan. «Teńiz­shevroıl» JShS 647 ga jerdi kógal­dandyrýdy josparlaǵan eken. Alaı­da atalǵan kompanııa osy kezge deıin 19,7 ga aýmaqqa 11,8 myń kóshet egipti.

«NCOC» (North Caspian Operating Company N.V) kompanııasyna kóshet egýge 308 ga bólingen. Kompanııa 248 gektarǵa 248 myń kóshet otyrǵyzyp, josparyn 80,5% oryndap otyr. 

Aýanyń tazarýyna yqpal etetin kóshet egý isine munaı-gaz óner­ká­sibindegi otandyq kompanııalar da tartylǵan. Alaıda olardyń tarapynan bólingen aýmaqty kógaldandyrý kórsetkishi kóńil kónshitpeıdi. Máselen, «Embimunaıgaz» AQ 241,3 ga aýmaqty kógaldandyrýdy josparlady. Osy kezge deıin Atyraý qalalyq ákimdigine qarasty Qaıyrshaqty aýyldyq okrýgindegi Talqaırań eldi mekeni men Maqat aýdanynyń Dossor kenti aýmaǵynda 45,5 gektarǵa 38,7 myń kóshet ekti. Josparlanǵan jumysty oryndaý kórsetkishi – 18,8%. «AMО́Z» JShS 860 ga jerdi jasyl jelekke bóleýdi josparlap, 5 gektarǵa 5 myń dana kóshet otyrǵyzdy. Zaýyttyń bólingen aýmaqty kógaldandyrý jos­pary 0,5% oryndaldy.

2024 jylǵy kóktemde egilgen kóshetterdi tasqyn sý basqan. Bul jas óskinniń shyǵymdylyǵyn joǵaltýyna sebep bolǵan. Osyǵan baılanysty 2024 jylǵy 16 qazanda 2024–2030 jyldarǵa arnalǵan memorandýmǵa tolyqtyrýlar engizildi. Soǵan sáıkes kógaldandyrý jumystary Atyraý qalasynda 90 ga, Jylyoı, Maqat, Isataı, Qyzylqoǵa aýdandarynda qosymsha 20 ga jerde atqarylatyny qarastyryldy. Memorandýmnyń talabyn oryndaý maqsatynda 2024 jylǵy qazan-qarasha aılarynda Dossor kentinde 1,1 myń kóshet otyrǵyzylǵan.

«Bıyl bul jumysty jalǵastyrý kózdelip otyr. Jyl sońyna deıin 17 gektarǵa kóshet egý qarastyryl­ǵan. Qazir Atyraý qalasynyń aýmaǵy­nan bólingen 5 ga jerge 4,5 myń tal otyrǵyzyldy. Isataı, Maqat, Qyzylqoǵa, Jylyoı aýdandarynan bólingen 12 gektardy daıyndaý jumysy júrgizilip jatyr. Kúzgi mezgilde bul aýdandarda 9 myń jasyl kóshet otyrǵyzý josparlanǵan. Buǵan qosa «NCOC» kompanııasy 60 ga jerge 60 myń, «Teńizshevroıl» JShS 52,7 ga jerge 42 myń tal egýdi kózdep otyr», dep málimdedi basqarmadan.

Atyraý oblysy