О́nerde shekara joq. Kórkem keńistikte árkimniń óz qoltańbasy, óz daýsy bar. Naǵyz óner jankeshtilikten tursa kerek. Iá, ónerge árkim ártúrli jolmen keledi. Bireýler talantyn shyńdap, ónerge qyzyǵýshylyqpen aıaq basady: qalaǵanynsha erkin aınalysady. Endi bireýler álemge degen ishtegi qarsylyǵyn óner arqyly kórsetkisi keledi.
Sýretshi Káripbek Kúıikovtiń esimi elge málim. Qos qolsyz ómir súrse de, qanshama jannyń qabyrǵasyn qaıystyrǵan aýyr qaıǵynyń salmaǵyn kenep betinde sýrettedi. Sýretshi 1947–1991 jyldar aralyǵynda 490 dúrkin atom bombasy (26 dúrkin jer betinde, 87 dúrkin atmosferada, 354 dúrkin jer astynda) jarylyp, synaq júrgizilgen Semeı ıadrolyq polıgonyna irgeles Egindibulaq aýylynda týǵan. Zulmat jarylystyń zardabyn tartqan Káripbek Kúıikov bul taqyrypty shyǵarmashylyǵynyń ózegine aınaldyrdy. Máselen, «Alǵashqy jarylys» týyndysynda ol kúıip ketken dalanyń ortasynda kókke qaraı kóterilgen ıadrolyq sańyraýqulaqty beıneleıdi.
«Bala kezimde jarylystan úıdegi aspaly shamdar qozǵalyp, ydys-aıaq syldyrlaıtyn. Bárimiz dalaǵa atyp shyǵatynbyz. Bizge radıo habarlama arqyly eshqandaı radıasııanyń taramaǵany týraly aıtatyn. Sóıtsek, olaı bolmapty, men týǵan aýyl 40 jyl radıasııa ýyn jutypty. Kóptegen otbasynda múgedek balalar dúnıege keldi. Sonyń biri menmin. Sondyqtan ómirimdi osy máselege arnadym», deıdi sýretshi.
Ol múgedek balalarǵa arnalǵan arnaıy mektep-ınternatta oqyǵan kezden-aq boıaýly qaryndashtardy ermek etipti. Ikemge kelmese de, bar nıetimen umtylypty. Onyń qylqalamdy bashpaıyna qystyryp salǵan sýretterine keıin jurt qyzyǵa bastaıdy. Alaıda molbert aldynda uzaq otyrý belin odan ári búkireıtetin bolǵan soń, dárigerler oǵan aıaǵymen sýret salýǵa tyıym salǵan. Qaısar minezdi jan keıin qylqalamdy aýzyna tistep alyp, tisimen sýret salýǵa mashyqtanady. О́mirge, ónerge degen qushtarlyq osyndaı bolsa kerek-ti.
Kez kelgen óner týyndysy – avtordyń ómirge degen kózqarasyn bildiredi. Káripbek Kúıikovtiń sýretteri de – jan dúnıesiniń, kóńil kúıiniń kórinisi. Tústerdiń palıtrasy da taqyryptyń aýyrlyǵyn sezdirip turady. Qınalǵan sátte salǵan kartınalary túnergen aspandaı qarańǵy bolyp shyǵady. Al polıgon qurbandaryna arnalǵan sýretterinde qasiret pen kúıinish basym. Káripbek Kúıikov bir suhbatynda: «Men ómirge tisteı qatyp jabysqan adammyn», deıdi. Onyń túrli taǵdyr toǵysqan tirshilikke qushtarlyǵy men ónerge degen názik sezimi – bári-bári óziniń osy bir aýyz sózine syıyp turǵandaı.
Sýretshi «Besiktegi qolsyz sábı», «Kúnniń tutylýy», «Iаdrolyq tuman», «Aral taǵdyry» sııaqty sýretterine qarap turyp: «Men tańdaǵan taqyryp bul emes edi. Alaıda qaıǵy-qasiret jutqan dalanyń zaryn qalamyma arqaý etýge májbúr boldym», deıdi. Osyndaı jankeshtilikpen 200-den astam sýret salypty. Kórmeleri Hırosıma men Nagasakıde, Nıý-Iorkte, «Meniń sizderdi qushaqtaıtyn júregim bar» degen atpen Osloda jáne Germanııa, Túrkııa, Aýstrııa, Nıderland elderinde ótken. Onyń ónerin BUU jáne basqa da halyqaralyq uıymdar óte joǵary baǵalady.