Eldegi iri kitap dúkender jelisi úsh jyl qatarynan jylyna 2 mln danaǵa jýyq kitap satypty. Azamattardyń deni tulǵalyq damý, shytyrman oqıǵaly detektıv pen klassıkalyq shyǵarmalardy tańdaǵan. Erekshe atap óterligi, oqyrmandardyń basym bóligi – jastar. Mundaı úrdisti tek statıstıkalyq derekterden emes, qoǵamdyq bastamalardan da baıqaýǵa bolady. Sonyń jarqyn bir mysaly – «Oyorda» jas oqyrman qaýymdastyǵy.
Eńbek demalysyn alǵan saıyn adam ishki tynyshtyqty izdeıdi emes pe? Bireý shetelge, bireý teńizge qaraı jol tartady. Al biz bul joly Baıanaýylǵa bet burdyq. Jaı ǵana tabıǵatqa tamsanyp, qydyratyn emes, rýhanı oı túıetin týr izdedik. Sóıtip jolymyz «Oyorda» atty kitapqumar jastarmen túıisti.
Sapar kezinde jaı ǵana ýaqyt ótkizbeı, «Oyorda» qaýymdastyǵynyń prezıdenti Erdáýlet Quralmen áńgime órbittik. Bilim men rýhanııatqa erekshe kóńil bóletin jas mamandyǵy boıynsha ınjener-jobalaýshy bolyp shyqty. Onyń kitapqa degen ynta-yqylasy jastardy izdeniske jeteleıtin orta qalyptastyrýǵa ıtermelegen. Nátıjesinde, ózi sekildi janashyr qatarlastarymen birlese byltyr jyl basynda «Oyorda» qaýymdastyǵyn qurǵan.
– Bul isti qandaı da bir ýaqytsha áýestik jetegindegi ustanymmen emes, maqsat-mindeti aıqyn, ómirsheń joba bolady degen nıetpen bastadyq. Bir top jas belsendini tartyp, resmı tusaýkeserin jasap, aıaqtap aldyq. Búginde, mine bir jarym jyl ishinde tek kitap oqýdy nasıhattaıtyn ortadan jas býynnyń tulǵalyq damýyna sep bolatyn, tárbıeleıtin tuǵyrly ordaǵa aınaldyq. Bastapqyda bekitilgen erejege sáıkes «Oyorda» úsh aılyq maýsymdy qamtıdy. Osy aralyqta oqyrmandar tulǵalyq damý, iskerlik ádebıet, kórkem shyǵarma syndy ár janrǵa saı, birneshe topqa bólinip, baǵytyna qaraı kitap oqıdy. Keıin sol túıgenderin toppen júzdesip, birlese talqylaıdy. Árqaısysy jeke-jeke oıyn ortaǵa salyp, kóp aldynda sóz sóıleıdi. Osylaısha, azamattarda keıipkerlerdi saralaý, oqıǵany taldaý, synı oılaý, sóz saptaý degen sekildi daǵdylar qalyptasady, – deıdi E.Qural.
Bir ereksheligi – jas oqyrmandar klýbyna múshe bolý aqyly. Maýsymdyq baǵasy – shamamen 12 myń teńge. Biraq budan tartynyp jatqan stýdentter joq. Qazirdiń ózinde oıly jastar ordasynda 300-ge tarta kitapqumar oqyrman bar. Qaýymdastyq prezıdenti tipti maýsymǵa tirkeýge úlgermeı qalǵandar qansha aqsha usynsa da topqa qosylmaıtynyn aıtty. О́ıtkeni «Oyorda»-nyń basty kredosy – jaýapkershilik.
– Bizde bekigen naqty júıe bar. Tek ony ýaqytqa saı, jańalap otyramyz. Qaýymdastyqqa múshe oqyrmandardy qadaǵalap otyratyn uıymdastyrýshylar bolady. Olar eńbekaqy almaıdy, eriktilik negizde jumys isteıdi. Alaıda klýbtaǵy ár úılestirýshiden júıeniń júıeli jumys isteýi úshin nıet pen erekshe jaýapkershilik talap etiledi. Bul da bir jaqsy ádet qalyptastyrýdyń kilti, – deıdi ol.
Áńgime barysynda baıqaǵanymyzdaı, qaýymdastyqtyń aıasy – keń. Kitap talqylaýdan bólek jastar neshe túrli kýızder, mádenı keshter, saıahat pen týrnırler jıi uıymdastyrady. Men osy «Oyorda Sapar» jobasyna iligippin. Bastama elimizdiń túrli aımaqtaryndaǵy tarıhı-mádenı jerlerimen tanysý arqyly jas býynnyń tanym kókjıegin keńeıtýdi kózdeıdi. Buǵan deıin oıordalyqtar Qaraǵandy, Almaty qalasy men Kókshege saparlap kelgen.
Al «Oyorda Talks» aıasynda qazaq tildi úzdik mamandar men joba avtorlary, zııaly qaýym ókilderi spıker retinde shaqyrylyp, ıdeıa almasady. «Cash Flow» bolsa, jastardyń qarjylyq saýatyn arttyryp, ınvestısııa, kásipkerlik sheshimder men aqsha basqarý daǵdylaryn qalyptastyrýǵa arnalǵan. Budan bólek jaıly atmosferada kofe iship, kitap oqýǵa arnalǵan «Oyorda Kitap & Kofe» bar.
– Bul Astananyń oń jaǵalaýynda ornalasqan kofeterıı. Munda da aptasyna birneshe ret kitap talqylary, til klýbtary, mádenı-tanymdyq kezdesýler, ádebı keshter ótip turady. Is-sharalarǵa kez kelgen adam kele alady, ıaǵnı bizdiń qaýymdastyq múshesi bolýy mindetti emes. Aıta keterligi, qazir biz el boıynsha taǵy eki jobany bastap jatyrmyz. Bireýi – kitap oqý, ekinshisi – júrý jáne júgirý marafony. Bastamalardaǵy erekshelik, birinde qatysýshylar arnaıy aýdıo kitapty syılyqqa alady, endi birinde aqyn-jazýshylarmen onlaın kezdesý uıymdastyrylady. Ázirge júrý jáne júgirýge arnalǵan joba bastalyp, alǵashqy aıda Astana, Almaty, Qaraǵandy, Aqtaý qalasynan 40-tan astam azamat tirkeldi, – dep oıyn túıindedi E.Qural.
Osylaısha, alty jarym saǵatty artqa tastap, Astana-Pavlodar tas jolymen Baıanaýylǵa júıtkip jettik. Joldyń keıbir tusy jóndelip jatqany bolmasa, sapasynda min bolmady. Týr baǵdarlamasyna sáıkes aldymen Jasybaı kólinen úsh shaqyrym jerde Baıanaýyldyń bıik shoqylarynyń birinde ornalasqan Qońyr áýlıe úńgirine bardyq. Keıin «á» degennen Baıanaýyl ulttyq parkine kirip, tabıǵatyna tamsanyp, Kempirtasqa tańdaı qaqtyq. Ári qaraı Sultanmahmut Toraıǵyrov aýylyndaǵy bulaq basynan sý iship, kınorejısser Sháken Aımanov eskertkishine, akademık Qanysh Sátbaev mýzeıine, Máshhúr Júsip kesenesine aıaq bastyq. Jol boıy sózben sıpattaı almaıtyn sulý sýret turǵanda shetelge ne úshin shabylyp júrmiz dep bir oılandyq.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıdyń «Adal adam – Adal eńbek – Adal tabys» atty úshinshi otyrysynda áleýmettik, sharýashylyq, ıdeologııalyq jáne basqa da salalardaǵy baǵdarymyzdy aıqyndap, naqty sharalardy qolǵa alýymyz kerektigin basa aıtqan edi. Prezıdent sóz arasynda jastardy kitap oqýǵa baýlyp, jappaı kitap oqıtyn ultqa aınalý mańyzdy faktorlardyń biri ekendigin tilge tıek etti. Osy oraıda kitap oqý mádenıetin qoǵamda ornyqtyrýǵa atsalysyp júrgen «Oyorda» oqyrman qaýymdastyǵy tapsyrmany ilip áketkendeı.