Buqaralyq aqparat quraldary qoǵamnyń aınasy, qaınaǵan pikir alańy desek te, qalyń jurtshylyq aınaladaǵy kóp máseleniń kóterilý-kóterilmeýin, sheshilý-sheshilmeýin qalam ustaǵandarmen baılanystyrady. Durysy, úmit etedi. «Top bastaǵan kósemder, sóz bastaǵan sheshender qaıda?» degen syńaıda... Bir qyzyǵy, talaı eldiń qaıratkerleri saıası bılik olımpine shyqqanǵa deıingi qoǵamdyq qyzmetin «pýblısıst» dep kórsetipti. Bul latynnyń halyq pen qoǵam uǵymynan órbıtini túsinikti.
Ulybrıtanııanyń áıgili premer-mınıstri Ýınston Cherchıll úlken saıasatqa kelgenshe áskerı jýrnalıst bolǵany, úkimetbasy qyzmetinde júrip-aq ádebıetten Nobel syılyǵyn ıelengeni málim. Bıograftar «qaıratker non-fıkshn (boıamasyz derekti proza) janrynda qalam siltep, álemdik marapatty da sol úshin aldy» dep jazady. Aıtqandaıyn, Nobel komıssııasy sheshiminde onyń shynshyl qalamgerligimen qosa «adamzat qundylyqtaryn qorǵaýdaǵy alǵaýsyz sheshendigi» atap kórsetilgen.
«Ýaıymshyl adam ár múmkindikten qıyndyqty ǵana kóredi, al úmitti adam ár qıyndyqtan shyǵatyn múmkindikti izdeıdi» depti osy tulǵa. Taǵy da ol: «Tarıhty oqýdan, tarıhtan úırenýden jalyqpańyz. Munda saıası parasattyń bar qupııasy tunyp tur» deıdi.
Árıne, osyndaı asyl sózdi bizdiń birtýarlar da aıtqan. Alash eliniń tuńǵysh úkimet basshysy Álıhan Bókeıhan da úlken saıasatqa kelgenshe jýrnalıst retinde bılikke ult zárýligin jetkizdi. «Talasyp-tartynbaǵan kisige de, halyqqa da támam qasqyr arasynda báıge joq» deıdi sheshendigi men kósemdigi teń ult kóshbasshysy. Bul sóz búgin de kókeıkesti. Taǵy birde: «Qazaqty aq jolǵa salamyn deseń, istiń astaryn qarastyr. Istiń syrty – jaýǵa bel kórsetkendik» depti.
Ras, álem men ult danalyǵynyń tamyry tereńde, ǵasyrlar qoınaýynda jatyr. Oqýy kem, parasattan ada, danalyqtyń ne ekenin bilmeıtin adam óz basyndaǵy, aınaladaǵy qıyndyqqa bireý kináli dep oılaıdy. Burynǵy-keıinginiń atoıyn, aıqaıyn, ashýyn, tipti turmystyq buzaqylyq pen kıkiljińdi batyrlyqqa, shyndyq izdeýge balaıdy. «Betine aıttym», «bet-júzine qaramaı soıyp saldym», «ıt terisin basyna qaptadym» dep, áleýmettik jelidegi basy bar da, aıaǵy joq sózin – «sheshendikke», túrli ortadaǵy taıynsyz qadamyn – «kósemdikke» teńep jatady. Eń ókinishtisi, ózi túsinbegen, túsingenniń baıyptamasyn oqyp-toqymaǵan kúıi qoǵamdaǵy ózekti máselelerge qatysty jurtshylyq senimine selkeý túsiredi. Ataq-dárejesi ájeptáýir, «biraz oqýdy» taýysqan dardaı azamattar gazet-jýrnal sholmaı, taldaý maqalalarǵa, derek pen dáıekke oı kózimen qaramaı, bazar mańynyń jeńil áńgimesin, «qara jel» aqparatyn josyltyp júretinine qaıran qalasyz. Mundaıda dana Abaı qaǵıdaty – temirqazyq.
«Aqsaqal aıtty, baı aıtty,
Kim bolsa, meıli sol aıtty –
Aqylmenen jeńseńiz.
Nadandarǵa boı berme,
Shyn sózbenen ólsheńiz».
Elimizdegi ult basylymdarynyń Táýelsizdiktiń eleń-alańyndaǵy ekonomıkalyq qıyndyqtardaǵy da, keshegi Qańtar dúrbeleńindegi de, búgingi ádiletti ornyqtyrýdaǵy da eleýli qyzmeti jurt senimin qoldaýy, nyǵaıtýy, yntalandyrýy, qanattandyrýy der edik.
Ilgeri-sońǵy danyshpandardan «О́mirdiń máni nede?» dep suraǵanda, kóbi: «Erteńge degen senimde!» dep jaýap bergen. Abaı «Segiz aıaqtyń» bir qaıyrymynda «Jigerlen, silkin, Qaırattan, berkin!» dep, osy halyqtyń úzilmeıtin senimin aıtady.
Senim joǵalsa ıakı báseńdese, yntalaný da álsireıdi. «Boıda qaırat, oıda kóz, Bolmaǵan soń, aıtpa sóz». Aqyn adam bolmysyndaǵy úmit pen senim jalynyn eshkim óshire almaıtynyn «Qarashada ómir tur» óleńinde: «Ishinde kimniń oty bar, Qar jaýsa da, sóner me?» dep túsindiredi.
Qazir Memleket basshysy ıdeologııalyq tuǵyrnama retinde aıqyndaǵan Ádilettiliktiń mazmunynda da senim men jaýapkershilik tur. Zań men tártip, Taza Qazaqstan – jańarǵan memleket baǵytynyń basty baǵdary. Bul – quqyqtyq mádenıet qalyptastyryp-damytýdyń dilgir sharty. Álemdik jáne ulttyq úılesimniń órkenıetti ólshemi. Búgin qalanyp jatqan erteńniń, baıandy keleshektiń irgetasy. Ádilettilik – memleket pen qoǵamǵa ortaq qasıet, ortaq mindet.
BAQ – mańdaı termen, jaýapty eńbekpen keletin ádildik pen parasat jeńisiniń sát saıynǵy aınasy. Senim men úmittiń ashyq alańy.
Baspasóz baǵyn ashqan qalamger, jigerlendirý jampozy aýstralııalyq Nık Výıchıch degen azamatty kóbimiz bilemiz. Týǵannan – nysanaly (tetraamelııa sındromy), aıaq-qoly joq. Biraq taýdaı senimimen talaı asýdy baǵyndyrǵan. «О́zińniń myqty jaǵyńdy talmaı shyńdasań, armanyńa jetesiń. Kekesinge qaramaı jigerlen. Sen – óz álemińniń ózegisiń!» depti ol. Výıchıchtiń bul baılamy barsha azamatqa, kúlli salaǵa, sonyń ishinde jurtty jigerlendiretin BAQ-qa da qatysty.
Qalam da, aqparat ta memleketshil boryshqa, el senimine jumylǵaı.