Sulý Syrdyń shejireshisindeı bir adam bar. Sanaly ǵumyrynyń barlyǵynda ıyǵyna fotoapparatyn ilip, týǵan jerdiń tabıǵatyn, ǵajaıyptaryn, san túrli adamdaryn taspaǵa basyp, aldaǵy kúnderge amanattap júr. Kózin ashqannan oblystyq «Syr boıy» gazetinde jumys istep, burnaǵy jyly zeınet demalysyna shyqqan Bolat Omaralıevti Aqmeshit atyrabyndaǵy kári de, jas ta tanıdy. Al onyń qorjynyn aqtarsańyz, tunǵan tarıhqa kezigesiz.
...О́tken ǵasyrdyń 80-jyldarynyń basy bolsa kerek. Oblystyq gazet fototilshisin aýyldarda ótip jatqan 1 Mamyr merekesinen reportaj jasaýǵa attandyrady. Kún júredi, tún júredi aımaqtaǵy merekeniń shyraıyn kirgizetin kadrlar jınaıdy. Osylaı salt atty, sabaý qamshyly júrgeninde Amangeldi aýylyna kelip toqtaıdy. Sóıtse, munda atshabar ashylyp, ulttyq sporttyń túrlerinen jarys ótip jatyr eken. Báıge shapqan, kókpar tartqan, qyz qýǵan halyqtyń kóńili shat-shadyman. Beli myqty balýandaryn ortaǵa shyǵaryp, kúrestirip qyzyqqa batqan. Endigi kezek bilegi myqty, kúshi myǵym jigitterge kelipti. Gir tasyn kóterýden jarys ótipti. Nebir myqty ortaǵa shyǵyp, zilbatpan temirdi urshyqsha ıirip, bult-bult etken bulshyq etterin oınatyp, kúshiniń basym ekenin dáleldep jatsa kerek. Osy tusta endi táı-táı basyp táltirektep júrgen bir bóbek jurt ortasynan júgirip ortaǵa shyǵady. Sóıtedi de, 24 kılolyq gir tasyna tura umtylady. Shamasyna qaramaı, álgini kótermekke árekettenedi. Eki jastan eki aı endi asqan balanyń bul qylyǵy jurtshylyqty kúlkige kómipti. Gir tasyn kótere almaı, úlkenderdiń kúlkisine úrke qarap, basyn qasyp turǵan balanyń sýretin Bolat Omaralıev sýretke sart etkizip basyp alady. Ol gazetke basylady. Keıinnen Lenıngradta ótken fotograftardyń halyqaralyq baıqaýynan júlde alady.
Arada qanshama jyldar ótedi. Jyldar deımiz-aý, jańa ǵasyrǵa aıaq basyp, onyń da on jyldan asa ýaqytyn artqa tastaımyz. Bir kezderi shashy tolqyndana qaıyrylyp, kostıým-shalbarynyń qyry synbaı, galstýgy esh qısaımaı júretin fototilshi de alpys degen asqardy ıektegen. Aqsaqaldyqqa jetken. Burynǵydaı el aralap, týǵan jerin taspaǵa baspasa da, gazettiń jumysyna adaldyǵynan aınymaǵan. Este joq eski kúnderden estelik kerek bolsa, jurt Omaralıevke qaraı júgiretin zaman jetken. Myna jalǵandy máńgilik mekenine aıyrbastaǵan talaı atpal azamattardyń taspadaǵy beınesi kerek jaǵdaıda Bolat aǵanyń qorjyny qotarylatyn kez kelgen. Jyldar boıǵy jınaǵan baılyǵyn Bókeń de eshkimnen qyzǵanbaı, jambasyna basyp jatpaı teńdeı bólip berip otyrdy. Eki kúndik demalysynda gazettiń kúndelikti jumysynan arylyp, eski kóligimen saıajaıyn betke alyp ketip bara jatady. Eshqandaı tártip buzbaǵan sııaqty edi. Degenmen, jol jıeginde turǵan polısııa qyzmetkeri toqtatady. Kapıtan qujattaryn suraıdy. Ásili, jappaı tekseris bolyp jatsa kerek. Aqsaqal júrgizýshi kýáligi men kóliktiń qujattaryn usynady. Júrgizýshiniń aty-jónin oqyǵan polısııa qyzmetkeri kózin bir ashyp, bir jumyp Bókeńe tańyrqaı qaraıdy da, tili kúrmelip qalady. Álden ýaqytta ǵana esin jıǵandaı bolyp, birden: – Aǵa, men sizge ǵashyqpyn,– depti. Polısııa qyzmetkeriniń tosyn sózi men áreketine tiliniń bizi bar Omaralıev: – Aınalaıyn, meniń erkekterge ondaı mahabbatym joq,– dep jaýap qaıyrady. Apaq-sapaqta asyǵys sóılegenin ańǵarǵan polısııa qyzmetkeri máseleniń mán-jaıyn túsindire bastaıdy. «Meniń atym – Temirhan. Ǵashyqpyn degenim aǵat boldy. О́zińizdi qatty qurmetteımin degim kelgen edi. Onyń sebebi mynada. Men ekiden endi asqanda siz bizdiń aýylǵa keldińiz. Meniń gir tasyn kóterýge árekettengen qalpymdy sýretke túsirdińiz. Ol keıinnen gazetke shyqty. Ákem sol gazettiń qıyndysyn arnaıy jıektemege salyp, úıdiń tórine ilip qoıdy. Astynda «Sýretti túsirgen – Bolat Omaralıev» degen jazýy bar edi. Sondyqtan, atyńyzǵa kishkentaı kúnimnen qanyq bolyp óstim. Qazir jasym 34-ke keldi. Polısııa qyzmetkerimin. О́zińizben júzdesip, tanysyp, qolyńyzdy alyp amandasý armanym edi. Sol armanym aıaq astynan, kókten túskendeı oryndala salǵanyna tańǵalǵannan tilim baılanyp qaldy ǵoı»,– depti. Bir sýrettiń tarıhy osylaı órilipti. «Syr boıyna» barǵanymyzda Bolat Omaralıev basynan ótken osy oqıǵasyn aıtyp, jymıyp otyr eken. – О́mir ǵoı, – deıdi aqsaqal. – Biz jumys istep júrmiz dep oılaımyz. Shyndyǵynda, neshe túrli taǵdyrlardyń qalyptasýyna yqpal etedi ekenbiz. Rasynda, solaı bolýy kerek...
Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.