Aýanyń lastanýy densaýlyqqa zııan ekeni burynnan belgili. Endi Danııada júrgizilgen úlken zertteý nátıjeleri onyń mı isiginiń keń taralǵan túri menıngıomaǵa shaldyǵý qaýpin arttyratynyn kórsetti. Bul isik ádette qaterli emes, alaıda ýaqyt óte kele mı tinderi men júıke júıesine qysym jasap, túrli asqynýlarǵa alyp kelýi múmkin, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Zertteýge 21 jyl ishinde 4 mıllıonǵa jýyq eresek adam qatysqan. Osy ýaqyt aralyǵynda olardyń 16 myńynyń ortalyq júıke júıesiniń isigi dıagnozy qoıylǵan, onyń ishinde 4 600-i menıngıoma. Ǵalymdar qatysýshylardyń on jyldyq kezeń ishindegi aýa lastanýyna ushyraýyn eseptep, kólik tútini men dızel qaldyqtaryna erekshe nazar aýdarǵan. Nátıjesinde, aýa sapasy tómen aýdandarda ómir súrgen adamdarda mı isigine shaldyǵý qaýpi joǵary bolǵany anyqtalǵan.
Eń úlken qaýip faktory retinde ýltrausaq bólshekter ataldy. Olar – kólik qozǵalysy, tútin jáne óndiristik qaldyqtardan bólinetin mıkrobólshekter. Bul bólshekter qan-mıdyń tabıǵı qorǵanys tosqaýylynan ótip, mı tinin zaqymdaýy múmkin. Buǵan deıingi zertteýler de osy bólshekterdiń neırodegeneratıvti aýrýlarǵa yqpal etýi múmkin ekenin boljaǵan.
Danııa onkologııa ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Ýlla Hvıdtfeldt zertteýge qatysty pikirinde: «Ýltrausaq bólshekterdiń adam mıyna áseri týraly zertteýler endi ǵana qarqyn ala bastady. Alaıda bul derekter olardyń menıngıomanyń damýyna yqpal etýi múmkin ekenin kórsetti. Bul – aýa lastanýy tek júrek pen ókpe emes, mı úshin de qaýip tóndiredi degen sóz», - deıdi.
Zertteý belgili bir shekteýlerge ıe. Atap aıtqanda, ol qatysýshylardyń tek turǵylyqty meken-jaıy boıynsha syrtqy aýa sapasyn baǵalaǵan. Adamdardyń jumysta nemese úıde qanshalyqty las aýaǵa ushyraǵany eskerilmegen. Sonymen qatar, zertteý sebep-saldarlyq baılanysty dáleldemeıdi, tek statıstıkalyq baılanys baryn kórsetedi.
Mı isiginiń bul túriniń naqty sebepteri áli belgisiz. Buǵan deıin qaýip faktorlary retinde sáýle áseri (ásirese balalyq shaqta) jáne keıbir genetıkalyq buzylystar ǵana belgili bolatyn.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, bul baǵyttaǵy zertteýlerdi jalǵastyrý jáne aýany tazartý boıynsha sharalar qabyldaý – qoǵam densaýlyǵyn jaqsartý jolyndaǵy mańyzdy qadam bolmaq.