Qazirgi qoǵamda jasandy ıntellektiniń jedel damýy kóptegen múmkindikpen qatar, kúrdeli etıkalyq, rýhanı jáne dúnıetanymdyq suraqtardy da alǵa tartyp otyr. Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń jasandy ıntellektiniń etıkalyq damýyn qadaǵalaıtyn arnaıy komıssııa qurý týraly usynysy – asa mańyzdy ári der kezinde kóterilgen bastama.
О́ıtkeni jasandy ıntellekt tehnıkalyq qural ǵana emes, birtindep adamzattyń oılaý júıesine, dúnıetanymyna áser etetin kúshke aınalyp keledi. Búginde bul másele jastarmen qatar eresek býyndy da alańdatyp otyr. О́zim de ınternetti belsendi paıdalanamyn jáne jasandy ıntellektimen jumys isteýge birneshe ret talpynyp kórdim. Eger kez kelgen tehnologııany durys paıdalansa, jaqsy kómekshi qural bola alady.
Alaıda kóbine aıattarǵa qatysty suraý salsaq, burmalaıtyn nemese qosyp jiberetin tustary bolady. Qurandy jatqa biletin adam retinde mundaı burmalaýshylyqty birden baıqaısyń. Bul, árıne, oılandyrady ári alańdaýshylyq týdyrady. Osy rette jasandy ıntellekt jumysyn naqty rettep, reglamenttegen jón.
Islam sharıǵaty men basqa da dástúrli dinderde moraldyq-etıkalyq normalar ǵasyrlar boıy qalyptasqan. Bul normalar – ózgermeıtin jáne rýhanı negizge súıenetin qaǵıdalar. Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi sekildi bas qosatyn alańdarda osy máselelerdi kóterip, ortaq adamı qundylyqtardy saqtaýǵa umtylýymyz qajet. Din ókilderi men rýhanı kóshbasshylardyń bul máselege aralasýy, óz ustanymyn bildirýi – ýaqyt talaby. Sebebi barlyq dinniń túp-tamyrynda jaqsylyq, ádilet, meıirim, adaldyq sekildi ortaq moraldyq erejeler jatyr.
Al jasandy ıntellektini damytý barysynda osy rýhanı-etıkalyq qaǵıdalardy eskerýsiz qaldyrý adamzat úshin qaýipti saldarǵa alyp kelýi múmkin. Menińshe, qurylatyn komıssııa JI tehnologııasynyń damýyn adamgershilik pen jaýapkershilik aıasynda qalyptastyrýǵa óz úlesin qosady.
Kamıl SAMIGÝLLIN,
Tatarstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Tatarstan Respýblıkasynyń múftıi