Uly aǵartýshyǵa arnalǵan spektakl

*Ýálıhanov-180 Bıyl  qazaqtyń uly ǵalymy, aǵartýshy, demokrat Shoqan Ýálıhanovtyń týǵanyna – 180 jyl. Qazaq halqynyń tarıhynda erekshe oryn alatyn aıtýly tulǵanyń mereıtoıyna oraı Semeıdegi Abaı atyndaǵy teatr men F.Dostoevskıı atyndaǵy teatr ujymdary birlesip, «Monolog shepotom» qoıylymyn sahnalady. Pesanyń avtory tarıh ǵy­lymdarynyń doktory, professor, Erlan Sydyqov.  Sahnalaǵan – Qyrǵyzstannyń kınorejısseri Shámil Japparov. Spektaklde Shoqan Ýálıhanovtyń ómiriniń sońǵy kezeńderi beınelengen. Kórermenderin birden erekshe baýrap, tereń oıǵa jeteleıdi. Sahna ortasynda ómir talqysynan kúıregen eski dóńgelek tur. Osy dóńgelekti birge aınaldyramyz dep Shoqanǵa dostary Grıgorıı Potanın, Fedor Dostoevskıı jáne taǵy basqalary keledi. Ákesi Shyńǵys kelip, balasyn baýyryna basady. Shoqan sahnada turyp, kórermenderge oı túkpirindegi armandaryn aqtaryp, qaıdan kel­dim, qaıda bara jatyrmyn degen suraqtarǵa jaýap izdeıdi. – Qyrǵyzstandyq kınorejısser Shámil Japparov tamasha týyndylarymen álemge tanymal, – dedi Fedor Dostoevskıı atyndaǵy teatrdyń dırektory Iаkov Gorelnıkov. – Bizdiń shaqyrtýymyzdy qabyl alyp, tarıhshy-ǵalym Erlan Sy­dyqovtyń pesasyn sahnalap otyrǵanyna rızamyz. Erlan Bát­tashuly jańa qyrynan tanyldy. Pesa kórermenderdiń kóńilinen shyqty. Bıyl Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyl­dyǵy, osyǵan oraı túrli ult ókilderi birigip, osyndaı júrekke jyly, kóńilge qonymdy rýhanı dúnıeni jurt nazaryna usynyp otyr. Shoqannyń arǵy atasy – qazaqtyń uly hany – Abylaı, Shoqan onyń shóberesi. О́z atasy Ýálı de han bolǵan. Al ákesi Shyńǵys Qazaqstanda handyq júıe joıylyp, aǵa sultandyqtyń engizilýine baılanysty aǵa sultan laýazymyn ıelengen. Aýyl mektebinde oqyp, arabsha hat tanyǵan Shoqan arab, shaǵataı tilderin meńgeredi. Budan keıin ony ákesi sol kezde Sibirdegi eń tańdaýly oqý orny dep eseptelinetin Omby kadet korpýsyna beredi. Zerek te zerdeli Shoqan munda «eki-úsh jyldan keıin-aq óz synyptastarynan ǵana emes, ózinen eki jas úlkenderdiń synybyndaǵylardy da basyp ozyp shyqty», dep jazady óz esteliginde Grıgorıı  Potanın. Shoqan rólin oınaǵan akter Sergeı Eleýsizov bul qoıylymǵa erekshe daıyndalǵandyǵyn aıtty. Qoıylym sońynda spektakldi tamashalaýǵa kelgen fılologııa ǵy­lymdarynyń doktory, professor Arap Espenbetov kórermenderdiń atynan júrekjardy lebizin bildirip, qos teatr ujymyna, rejısserge shyǵarmashylyq tabys­tar men jetistikter tiledi. Raýshan NUǴMANBEKOVA. SEMEI.