Sıfrlandyrý salasyndaǵy serpin

Búginniń ózinde sıfrlyq sektorda 187 myń adam jumys isteıdi. Al ortasha aılyq jalaqy 54 paıyzǵa ósip, 673 myń teńgege jetken. Bul sıfrlar IT-salasyna degen suranystyń, básekeniń, kadr tapshylyǵynyń artýyna tikeleı baılanysty.

Qazaqstannyń sıfrlyq ekojúıesin qalyptastyrýda «Astana Hub» halyqaralyq IT-startaptar tehnoparki mańyzdy ról atqaryp otyr. 2018 jyly qurylǵan ınnovasııalyq alań búginde 1,5 myńnan astam kompanııany biriktirgen, olar­dyń úshten birine jýyǵy – sheteldik kompanııa. Tehnopark qatysýshylary usynǵan sheshim­der men startaptar el ekono­mıkasyna 1,2 trln teńgeden astam tabys ákelgen. Keıingi bes jyldaǵy ósim 31 ese artqan. Al 2025 jyldyń qorytyndysynda IT-qyzmetter eksportynyń kólemi 1,5 mlrd dollarynan asty.

Búginde «Astana Hub» – 20 óńirlik IT-habtan turatyn aýqymdy jeli. Keıingi eki jylda óńirlerde 2900-den astam is-shara ótkizilip, 65 myńnan astam qatysýshy qamtylǵan, 700-ge jýyq startap tanystyrylǵan.

Maman daıarlaý máselesi de memleket nazarynan tys qalǵan joq. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen qolǵa alynǵan «Tech Orda» baǵdarlamasy. Joba jekemenshik IT-mektepterdi qoldaý arqyly júzege asyrylady jáne oqý aqysynyń bir bóligi memleket tarapynan sýbsıdııalanady. Baǵdarlama aıasynda 91 IT-mektepte 9 037 stýdent bilim alǵan. Bıyl baǵdarlamaǵa 29 962 ótinim túsip, 2600-ge jýyq qatysýshyǵa oqýǵa joldama berilgen.  Baǵdar­lamanyń negizgi maqsaty – adam kapıtalynyń sapasyn arttyrý jáne eldiń tehnologııalyq áleýetin kúsheıtý. Jobaǵa 18 ben 45 jas aralyǵyndaǵy el azamattary qatysa alady. Ár qatysýshy oqý formatyna qaraı memleketten bilim grantyn alý múmkindigine ıe. Oflaın formatta oqıtyndarǵa 500 myń teńge, al onlaın nemese aralas formatta oqıtyndarǵa 400 myń teńge kóleminde qarjylaı qoldaý beriledi. Baǵdarlama aıasynda qatysýshy bir jaǵynan óz bolashaǵyna ınvestısııa jasaıdy, ekinshi jaǵynan eldiń sıfr­landyrý baǵytyna úles qosady.

Sonymen qatar elimizde alǵash ret «peer-to-peer» formatyndaǵy jasandy ıntellekt mektebi – «Tomorrow School» ashyldy. Munda Qazaqstanmen qatar AQSh, Reseı, О́zbekstan, Ázerbaıjannan kelgen 300-den astam stýdent bilim alyp jatyr. Ashylǵannan beri mektep 9 irikteý kezeńin ótkizip, 1276 úmitkerdi qamtyǵan, al jalpy ótinim sany 16 myńnan asqan. Jasóspirimderge arnalǵan jańa bastamalardyń biri – «TUMO» ortalyǵy. Ortalyqta 12–18 jas aralyǵyndaǵy balalar robottehnıka, baǵdarlamalaý, 3D-modeldeý, grafıkalyq dızaın jáne generatıvti jasandy ıntellekt sııaqty 11 baǵytta zamanaýı bilim alady. Al keıingi úsh jylda elimizde 82 myńnan astam adam aqparattyq tehnologııalar salasynda bilim alyp shyq­qan. Bul otandastarymyz­dyń sıfr­lyq saýattylyǵynyń jańa deńgeıge kóterilgenin jáne eńbek naryǵynyń tehno­logııalyq baǵytqa beıimdelip kele jatqanyn kórsetedi.

IT kadrlaryn daıarlaýda jo­ǵary oqý oryndarynyń da úlesi zor. Halyqaralyq aqpa­rattyq tehnologııalar ýnı­versıteti men óńirlik polıteh­nıkalyq ınstıtýttar stýdentterge teorııalyq bilim ǵana emes, praktıkalyq mashyq ta úıretip keledi. Oqýshylar naqty jobalarmen jumys istep, startap ortalyqtarda tájirıbe jınaqtaıdy.

Sondaı-aq Memleket basshy­synyń tapsyrmasymen «Alem.ai» halyqaralyq jasandy ıntellekt ortalyǵy quryldy. Ol joǵary tehnologııalar salasynda jańa býyn kóshbasshylaryn tárbıeleýdi maqsat etedi.

Halyqaralyq sarapshy­lar­dyń baǵalaýynsha, Qazaqstan keıingi jyldary sıfrlandy­rý baǵytynda aıtarlyqtaı alǵa jyljydy. Birikken Ulttar Uıy­mynyń «E-Government Development Index» reıtınginde elimiz 193 memleket arasynda 24-orynda tur. Bul kórsetkish – memlekettik basqarýdyń, sıfrlyq ınfra­qurylym men qoǵamnyń sıfr­lyq mádenıetiniń joǵary deńgeıin aıǵaqtaıdy. Ásirese onlaın qyzmet kórsetý ındeksi boıynsha elimiz álemniń úzdik ondyǵyna kirdi. Bul – memlekettik organdardyń qyzmetin barynsha ashyq, jyldam jáne qoljetimdi etý baǵytynda atqarylǵan aýqymdy jumystyń ná­tıjesi.

Qazirgi tańda elimizde 700-den astam memlekettik qyzmet elektrondy formatqa kóshirilgen. Azamattar «eGov.kz», «eOtinish.kz», «Digital Family Card», «Smart As­tana» sııaqty platformalar arqyly qajetti qyzmetterdi birneshe mınýt ishinde ala alady. Qazir qa­zaq­standyqtardyń 94 paıyzy ınternetti belsendi paıdalanady, al sıfrlyq saýat­tylyq deńgeıi 87 paıyzdan asty. Bul óz kezeginde sıfrlyq tehno­lo­gııalardyń kúndelikti ómirge etene engenin kórsetedi.

Sarapshylardyń pikirinshe, Qazaqstannyń qarqyny óńirlik aýqymda ǵana emes, jahandyq deńgeıde de úlgi bolarlyq tájirıbe qalyptastyryp otyr. Endigi maqsat – osy qarqyndy báseńdetpeı, ár óńir­de IT-bilimdi damytý, jas­tardy ınnovasııaǵa tartý jáne adam kapıtalyn ekonomıkalyq damýdyń basty tiregine aınaldyrý.