2025 jyldyń úshinshi toqsanynda korporatıvtik sektorda iri kompanııalar esebinen kredıttik belsendilik ósti, al bólshek segmentte bankter ıpotekalyq zaemdarǵa suranystyń tómendeýin jáne avtonesıeler men tutynýshylyq kredıtterge turaqty qyzyǵýshylyqty atap ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz Ulttyq bank baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Úshinshi toqsanda bankter iri kásiporyndar tarapynan ósim jáne shaǵyn bıznes segmentinde qalypty dınamıka esebinen bıznes kredıtterine jıyntyq suranystyń artqanyn tirkedi.
Iri bıznes suranysynyń artýy aldyńǵy toqsanda baıqalǵan báseńdeýden keıin iskerlik belsendiliktiń qalpyna kelýimen jáne bir iri bankte ótinimder sanynyń kóbeıýimen baılanysty. Degenmen orta deńgeıli keıbir bankter ekonomıkalyq jáne kredıttik jaǵdaılarǵa qaraı suranystyń tómendegenin jazdy. Birqatar bankterde valıýtalyq zaımdarǵa qyzyǵýshylyq ósti. Orta kólemdi bankterdiń biri kepildik qamtamasyz etý talaptaryn jumsartyp, qabyldanatyn aktıvter tizimin keńeıtti.
Nátıjesinde iri bıznes bergen kredıttik ótinimder sany 19%–ǵa kóbeıip, 237-ge jetti, al olardyń ortasha kólemi 6%–ǵa azaıyp, 12,1 mlrd teńgeni qurady.
Orta bıznes tarapynan suranys turaqty saqtaldy, al shaǵyn kásiporyndar arasynda qalypty ósý baıqaldy. Kredıtteýdi yntalandyrýdyń negizgi quraldary «О́rleý» baǵdarlamasy jáne «Damý» qorynyń portfeldik kepildendirýi boldy. Keıbir bankter jańa kepildik ónimderin engizdi. Mıkrobıznes segmentinde bankter bir mezgilde qarjylyq jaǵdaıǵa qoıylatyn talaptardy kúsheıtip, sonymen birge arnaıy mobıldik qosymshalar ázirlep, tabysty rastaý tásilderin kóbeıtti jáne skorıngti jaqsartty.
Orta bıznes ótinimderiniń sany 5,3 myń deńgeıinde saqtaldy, al ortasha kólemi 2%–ǵa tómendep, 905 mln teńgeni qurady. Shaǵyn bıznes ótinimderi 10%–ǵa artyp, 999 myńǵa jetti, ortasha kólem 9%–ǵa azaıyp, 27,7 mln teńgeni qurady.
Bankter tórtinshi toqsanda bıznes tarapynan kredıtke suranystyń turaqty deńgeıde saqtalýyn kútedi. Alaıda paıyzdyq mólsherlemelerdiń ósýine baılanysty kredıt berý talaptarynyń birshama qataıýy boljanyp otyr.
Úshinshi toqsan qorytyndysy boıynsha bankter ıpotekalyq zaemdarǵa suranystyń tómendegenin, al avtokredıtterge qyzyǵýshylyqtyń artqanyn atap ótti. Tutynýshylyq kepildi jáne kepilsiz kredıtterge suranys ótken toqsan deńgeıinde qaldy.
Ipotekalyq suranystyń tómendeýine ıpoteka boıynsha jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesiniń 25%-dan 20%-ǵa tómendeýi áser etti. Osyǵan baılanysty birqatar bankter naryqtyq ıpotekalyq ónimderdiń sharttaryn qaıta qarady. Degenmen ıpotekalyq ótinimder sany 19%–ǵa ósip, 288 myńǵa jetti, olardyń ortasha mólsheri 21%-ǵa artyp, 21 mln teńgeni qurady.
Aıta keteıik, 2025 jyldyń 9 maýsymynda ıpotekalyq mólsherleme 25%-dan 20%-ǵa deıin tómendetilgen edi. Alaıda 17 maýsymda qarjy retteýshileri bul normanyń kúshine enýin 1 qarashaǵa deıin toqtatty, keıinnen ony 2026 jyldyń 1 shildesine shegerdi.
Kepilmen beriletin tutynýshylyq kredıtterge suranys ekinshi toqsan deńgeıinde qaldy. Bir orta banktiń sıfrlyq pılottyq servısti iske qosýyna baılanysty ótinimder sany 94%–ǵa ósip, 94 myńǵa jetti, ortasha kólem 21%–ǵa tómendep, 12 mln teńgeni qurady.
Kepilsiz kredıtterge suranys ta ózgerissiz qaldy. Bankter bul segmentte retteýshilik talaptardyń kúsheıgenin atap ótti: merzimniń 5 jylǵa deıin qysqarýy, 21 jasqa deıingi jáne 55 jastan asqan adamdar úshin qosymsha talaptar engizilýi, «salqyndaý kezeńi», kredıttik tarıhy joq azamattyń bank bólimshesine jeke kelýi mindetteldi. Sonyń nátıjesinde ótinimder sany 6%–ǵa azaıyp, 17,2 mln boldy, al ortasha ótinim mólsheri 7%–ǵa artyp, 1 mln 50 myń teńgege jetti.
Avtokredıtterge suranys 2025 jyldyń alǵashqy jartysynda avtosalondar sýbsıdııalaǵan baǵdarlamalardyń keıingi áserinen óse berdi. О́tinimder sany ótken toqsanmen birdeı – 1,52 mln boldy, al ortasha kólem 5%–ǵa tómendep, 6,9 mln teńgeni qurady.
Bankter tórtinshi toqsanda ıpoteka, avtokredıtter jáne kepilsiz tutynýshylyq kredıtterge suranystyń azdap tómendeýin kútedi. Kepildi tutynýshylyq kredıtter boıynsha suranys turaqty bolady dep boljanyp otyr.