Til – tatýlyq tiregi

Shyntýaıtynda, tilden asqan baılyq joq. Til – qatynas quraly. «О́z tilimdi jaqsy kórý arqyly, dostasamyn basqa barlyq halyqpen», demeýshi me edi?! Keshe Astana qalasyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde Qazaqstan halqy Assambleıasy aıasynda «Til – tatýlyq tiregi» atty respýblıkalyq baıqaýdyń qorytyndy kezeńi ótti. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq-saıası jumys komıteti Qazaqstan halqy Assambleıasy jyly aıasynda uıymdastyrǵan bul baıqaýdyń basty maqsaty – Qazaqstanda turatyn etnos ókilderiniń arasynda memlekettik tildiń qoldanys aıasyn arttyrý. Sharaǵa «Ult taǵdyry» respýb­lıkalyq qozǵalysynyń tóraǵasy D.Kóshim, Qazaqstan halqy Assam­bleıasy Hatshylyǵynyń sektor meńgerýshisi N.Ydyrysqyzy, A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty dırektorynyń orynbasary A.Fazyljanova, «Sıqyrly qalam» ıdeıasynyń avtory V.Kım, sondaı-aq, ár oblystan kelgen etnomádenı birlestikteriniń ókilderi men músheleri, t.b. qatysty. Basqosýda tilge qatysty túrli máseleler kóterilip, ashyq pikir­ler aıtyldy. Máselen, Almaty oblysynda kúrd ultynyń 87,6 paıyzy, Jambyl oblysynda dúngenderdiń – 23, al Ońtústik Qazaqstan oblysynda tájikterdiń 99 paıyzy qazaqshaǵa aǵyp tur eken. Bul da bolsa kóńil demder­lik kórsetkish. Ásirese, Dos Kó­shim Elbasymyzdyń «Til – birik­tirýshi faktor» degen sózin aıta kelip, «Qazaq tilin ulttyń ǵana tili emes, memlekettiń tili dep qabyldaýymyz kerek. Qazaq tilin damytý úshin qajettilik týýy tıis. Ol úshin nasıhat kerek. Biz bir shańyraqtyń astyndamyz, bir kemeniń ishindemiz. Qarap otyrsam, aralaryńyzda «názik jandylar» kóp eken. Bul jaqsy, árıne, aldaǵy ýaqytta qazaq tilin úırenýshilerdiń sany budan da artpaq degen sóz ǵoı», dep ózge ult ókilderin bir kúldirip aldy. Budan soń úmitkerler Par­lament Májilisiniń depý­tat­­tary Ý.Bıshimbaev, B.Sma­ǵu­lov, M.Ahmadıev, Z.Saıapova, Á.Bı­mendına syndy halyq qalaý­­ly­larymen kezdesti. Baǵdar­lama barysynda qatysýshylar «Mem­lekettik tildi bilý – bul...» taqyry­bynda esse, óz óńirin tanystyrý jáne «Oı jarys» baıqaýy boıynsha suraqtarǵa jaýap berdi. Sondaı-aq, kelgen qonaqtarǵa Asta­nanyń ajarly jerlerin aralatyp, ekskýrsııa jasatý da umyt qalmady. Iá, jer men kóktiń arasyn qosyp, biriktirip, birtutas etetin de – til! Tizemnen súrindirse de, tilimnen súrindirmesin, deıtin dana halqymyz ózgelerge tildiń tatýlyq, pen dostyq quraly eken­digin árdaıym uǵyndyryp keledi. Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst. ASTANA.