Elimizdiń Ystyqkóldegi kýrorttary zamanaýı qonaqúıge aınalmaq

Qos eldiń týrızmin túletetin kelisim

Májilistiń qaraýyna aldymen kórshiles Qyrǵyz eliniń Ystyqkól kóli aýmaǵyndaǵy eli­miz­diń júdeý kúıde qaraýsyz turǵan sanatorııleri men sport­­tyq nysandarynyń aldaǵy taǵ­dyryn sheshetin halyqaralyq kelisim jobasy qyzý talqylan­dy. Ystyqkól jaǵasynda biz­diń elge tıesili bir emes, tórt kýrort­tyq-rekreasııalyq nysanymyz bar eken. Jer qyrǵyzdiki bol­ǵanymen onyń ústindegi ǵımarattar bizdiń elge tıesili. Sondyqtan daý úıirsek keletin mundaı ortaq másele halyq­aralyq kelisim aıasynda sheshi­letini túsinikti. Áńgime aýanynan uqqanymyz, tozyp bara jatqan sol nysandardy ne bizdiń el jumysyn júrgizip, paıdasyn kórýi kerek, ne kórshige qaıtaryp berýimiz kerek. Osy bir túıtkildi máseleniń kúrmeýin tarqatýǵa baǵyttalǵan kún tártibindegi eki másele bir-birimen baılanysty bolǵandyqtan, elimizdiń Qarjy mınıstri Mádı Takıev eki zań jobasyna ortaq baıandama jasady.

Qarjy mınıstri tanystyr­ǵan alǵashqy zań jobasy «2006 jylǵy 4 shildedegi Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Úkimeti ara­syn­daǵy Qyrǵyz Respýblıkasy Ystyqkól oblysynyń aýmaǵyn­­da ornalasqan kýrorttyq-re­krea­sııalyq sharýashylyq obek­tilerine Qazaqstan Respýb­lıka­synyń menshik quqyqtaryn retteý týraly kelisimdi jáne 2006 jylǵy 4 shildedegi Qazaq­stan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýblıkasy­nyń Úkimeti arasyndaǵy Qyrǵyz Respýblıkasy Ystyqkól ob­lysynyń aýmaǵynda orna­las­qan kýrorttyq-rekreasııalyq sharýashylyq obektilerine Qazaqstan Respýblıkasynyń menshik quqyqtaryn retteý týraly kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańy dep atalady. Ataýy qanshalyqty uzaq bolsa, ondaǵan jyldar boıy sheshilmeı kele jatqan máselesi de sonshalyqty ózekti.

Ekinshisi – «2009 jylǵy 1 jel­toqsandaǵy Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qyrǵyz Respýblıkasy Ystyqkól oblysynyń Ystyqkól aýdanyndaǵy jer ýchaskelerin jalǵa berý týraly shartty jáne 2009 jylǵy 1 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýb­lıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qyrǵyz Respýblıkasy Ystyq­kól oblysynyń Ystyqkól aýdanyn­daǵy jer ýchaskelerin jalǵa berý týraly shartqa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańy.

Qos zań jobasyn tanystyrǵan M.Takıev esh nátıje kórsetpes­ten ýaqyty ótken aldyńǵy kelisim­niń merzimin taǵy da bes jylǵa sozyp, nysandardy jóndeýge ketetin mıllıardtaǵan teńge qarjy­nyń máselesin maquldatyp alýǵa kelipti. Qarjy mınıstri óz baıandamasynda 4 kýrorttyq-sanatorlyq keshenge qatysty halyqaralyq sharttar boıynsha bizdiń taraptyń mindettemelerdi oryndaýy ekijaqty qarym-qatynastardyń ózekti másele­leriniń biri ekenin atap ótti.

– Kelisimshartqa sáıkes, bizdiń tarap (Qazaqstan taraby) bul nysandardy múmkindiginshe, jyl boıy jumys isteıtin 3 nemese 4 juldyzdy qonaqúıler deńgeıine jetkizý sharalaryn qabyldaýǵa tıis edi. Sonymen qatar 2022 jyly eki eldiń Úkimetteri Qazaqstan tarabynyń mindettemelerdi oryndaý merzimderin uzartý jáne ınvestorlar tartý múm­kindigi týraly kelisimge qol jetkizdi. Kezdesý qorytyndysy boıynsha hattama jobalaryna «buzý týraly normalardy» engizýge, «Qazaqstan» sanatorııin – 4 juldyzdy, al «Ýnıversıtet» lageri men «Samal» demalys úıin – 3 juldyzdy qońaqúı deńgeıine jetkizý, «Olımp» demalys bazasynda sportshylar úshin rekonstrýksııalaý jumystaryn júrgizý boıynsha mindettemelerdi belgileýge kelisti. Sondaı-aq hattamalar­dyń kúshine enýi úshin qajetti memleketishilik rásimderdi oryndaý týraly taraptar sońǵy habarlamalardy alǵan kúnnen bastap bes jyl ishinde mindettemelerdi iske asyrý merzimi belgilendi, – dedi zań jobalaryn depýtattarǵa egjeı-tegjeıli tanystyrǵan Qarjy mınıstri.

Byltyr 4 jeltoqsan kúni eki eldiń Úkimetteri joǵaryda atalǵan Kelisim men Shartqa túzetýler engizý týraly hattamalarǵa qol qoıǵan eken. Sonaý 2006 jyly jasalǵan halyqaralyq kelisim bizdiń zańnama boıynsha ratıfıkasııalaýǵa jatpa­ǵandyqtan eleýsiz qalyp, merzimi ótip ketken. Osy kelisim aıasynda Qazaqstan Úkimeti ınvestısııa salyp, tórt nysannyń paıdasyn kórý kerek bolǵan. Biraq baıandamashy Mádı Takıev táp-táýir istiń aıaqsyz qalǵanyn Qyrǵyzstandaǵy saıası, ekonomıkalyq turaqsyz­dyq­tarmen jáne ózimizdiń res­pýb­lıkalyq bıýdjetten tıisti qarjy­nyń bólinbeýimen baılanystyrdy.

Jerdi jalǵa alý merzimi nege uzartylmaǵan?

Suraq-jaýap bólimine jetkende depýtat Magerram Magerramov oı salatyn-aq máseleni kóterdi. Kelisim jobasynda álgi 4 sana­torlyq-kýrorttyq nysanymyz ornalasqan jerdiń jalǵa alý merzimin uzartý máselesi qarastyrylmapty. Iаǵnı 49 jyldan keıin bul nysandarymyz avtomatty túrde jermen birge Qyrǵyz tarapyna ótip ketedi. Depýtat M.Magerramov mundaı másele memleketaralyq arbıtraj túıtkilderin týdyrýy múm­kin ekenin eskertip, kelisim pro­lan­gasııasynyń nelikten qaras­tyrylmaǵanyn surady.

Degenmen Mádı Takıev 2058 jyly jerdi jalǵa alý kelisimi aıaqtalǵanymen nysandarǵa qatys­ty halyqaralyq kelisim merzi­min uzartýǵa múmkindik bar ekenin aıtyp qaldy. Sebebi qos tarapqa ortaq máseleler qashan­da úkimetaralyq keńes arqyly sheshilip kelgen eken.

– 2006 jyly jasalǵan keli­sim aıasynda biz eshnárse jasa­ǵan joqpyz. 2016 jyly úkimet­aralyq keńes deńgeıinde másele kóterilip, tek 2019 jyly eki eldiń Prezıdentteri kelisim merzimin uzartý jóninde uıǵarymǵa keldi. Alaıda biz araǵa bes jyl salyp baryp, ıaǵnı 2024 jyly kelisimge qol qoıdyq. Sondyqtan bul – osyndaı uzaq úderiske negizdelgen sharýa, – degen Qarjy mınıstri 2058 jylǵa deıin bul túıtkildi sheshemiz dep sendirgendeı boldy.

Osylaısha, qos memlekettiń basshylary arasyndaǵy ynty­maq pen ystyq yqylastyń arqasynda 2019 jyly qos ta­rapqa ortaq hattamamen paıdalaný merzimi uzartylǵan keli­sim keshe kezekti márte ǵu­my­ryn uzartty. Naqtylap aıt­saq, Máji­lis depýtattary jalpy oty­rysta 2006 jylǵy 4 shil­de­degi Qazaqstan Úkimeti men Qyrǵyzstan Úkimeti arasyndaǵy Qyrǵyz Respýblıkasy Ystyqkól oblysynyń aýmaǵynda orna­lasqan kýrorttyq-rekrea­sııa­lyq sharýashylyq obek­tileri­ne Qazaqstannyń menshik quqyq­taryn retteý týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zańyn qabyldady. Sonymen qatar sol nysandardyń jer ýchas­ke­lerin jalǵa berý týraly hattamany ratıfıkasııalady.

Endi bizdiń tarap zańdy qabyldap qoıyp, bul kelisimniń de merzimin ótkizip almaı, Ystyqkól mańyndaǵy óz nysandaryn zamanaýı qonaqúı deńgeıine jetkizip, kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizýi kerek. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda nysandar ýaqyty kelgende kelisimniń sharttaryna sáıkes Qyrǵyzstannyń menshigine aınalyp shyǵa keledi. Buny zań talqylaýdyń suraq-jaýap bóliminde Qarjy mınıstri M.Takıev rastady.

Senattan kelgen tyń usynystar maquldandy

Sonymen qatar Májilis Qurylys kodeksi men oǵan ilespe qujatqa Senat engizgen túzetýlerdi maquldady. Atalǵan másele boıynsha baıandaǵan depýtat Murat Ábenov bul zańnyń Par­lamentte 2 jylǵa jýyq ýaqyt qaralǵanyn aıtty.

«О́te ózekti zańnama. Bıyl qaralǵan eń mańyzdy zańdardyń biri dep aıtýǵa bolady. Sebebi bunyń búkil qoǵamǵa qatysy bar. Bul zań jan-jaqty talqy­lap, ártúrli memlekettik organ­darmen, uıymdarmen, qaýym­das­tyqtarmen, bıznes ókilderi­men aqyldastyq. 2 200-den asa usy­nys berildi. Negizinen zańnyń 60-70 paıyzy ózgertildi. Eń bas­ty maqsat retinde aldymyzda bul zań azamattardyń quqyǵyn qorǵaý kerek degen qaǵıda turdy. Qaýipsizdik máselesi, qalanyń adamdarǵa yńǵaıly bolýy da kóz­deldi», dedi Májilis depýtaty.

Sonymen qatar ol bul kodeks­tegi zańnamalyq ózgerister negizinen Memleket basshysynyń osy baǵyttaǵy tapsyrmalary aıasynda qolǵa alynǵanyn aıtyp ótti.

Otyrys barysynda Májilis Senattan jańa redaksııadaǵy jekelegen baptardy engizý úshin qaıtyp kelgen «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sıfrlandyrý, kólik jáne kásipkerlik salasynda ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańyn qabylda­dy. Soynymen qatar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly» zańǵa da Senat usynǵan ózgertý­ler engizilip, Májiliste qaıta qabyldandy.

Otyrys sońynda qorytyndy sóz sóılegen Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov palatanyń bıyl­ǵy atqarǵan jumysyn joǵary baǵalap, bul jyl saıası jaǵynan da, zańnamalyq turǵydan da oqı­ǵa­larǵa toly bolǵanyn atap ótti.

«Jyl basynda el damýynyń strategııalyq baǵytyn aıqyn­daǵan, aýqymdy saıası refor­malardyń negizin qalaǵan mańyz­dy qujat – Memleket basshysy­nyń tarıhı Joldaýynyń úsh jyl­dyǵy atalyp ótti. Sondaı-aq jyl eldigimiz úshin mańyzy zor mereıtoılarǵa toly boldy. Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 30 jyldy­ǵyn atap óttik. Ol – táýelsizdik pen quqyq­tyq tártiptiń irgetasyna aınal­ǵan negizgi zańymyz. Memle­ket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha depýtattardyń basta­ma­shylyǵymen Konstıtýsııanyń 30 jyldyǵyna baılanysty raqymshylyq jasaý týraly zań qabyldandy. Ol izgiliktiń sımvolyna aınaldy deýge bolady. Elimizdegi 17 myńǵa jýyq sottalǵan adam osy raqymshy­lyq talaptaryna ilikti», dedi E.Qoshanov.

Sondaı-aq ol II dúnıejúzilik soǵystan halqymyzdyń erligin eske alýǵa arnalǵan aýqymdy is-sharalar ótkenine de toqtaldy. Buǵan qosa jurtshylyqpen tikeleı dıalog ornatqan biregeı alań – Ulttyq Quryltaı jıyndary jalǵasyn tapqanyn atap ótti.

– Osy oraıda Prezıdenttiń Býra­baıda sóılegen sózi baǵdar­lamalyq sıpatqa ıe boldy. Ol eldiń ishki saıasatyn damytýdyń strategııalyq baǵdaryn aıqyndap berdi. Memleket basshysy bizdiń depýtattardyń Ishki saıasat tu­jyrymdamasyn ázirleý tý­ra­ly bastamasyn qoldady. Usy­ny­lyp otyrǵan qujatta Máji­lis janyndaǵy Qoǵamdyq pala­taǵa erekshe mán berildi. Bul – Qoǵamdyq palatanyń osy kezge deıin qalyptasqan ıns­tı­týttardyń qatarynan ózin­dik ornyn tapqanynyń ári konsýl­tatıvtik-keńesshi organ retindegi tıimdiliginiń naqty kórinisi, – dedi Májilis tóraǵasy.

Sonymen qatar palata spı­keri­niń pikirinshe, osy jyl syrt­qy saıası belsendilik artyp, mańyzdy halyqaralyq bastamalar qarqyn alǵan kezeńge aınal­dy. Prezıdenttiń bastama­sy­men Birikken Ulttar Uıymynyń Ortalyq Azııa men Aýǵanstanǵa arnalǵan ornyqty damý maq­sattary jónindegi óńirlik orta­lyǵynyń ashylýy aımaqtyń strategııalyq mańyzy artyp kele jatqanyn kórsetedi.

Erlan Jaqanuly osy jyl Májilis úshin de jemisti bolǵanyn jetkizdi.

– Biz Memleket basshysynyń joldaýlarynda, Saılaýaldy baǵdar­lamasynda, Ulttyq quryl­taıda bergen tapsyrmalary negizinde birqatar mańyzdy zań­namalyq aktilerdi qabyl­dadyq. Bıyl 100 zań qabyldandy, onyń 24-ne depýtattar bastama­shy boldy. Sondaı-aq elimizdiń ne­giz­gi qujattary – Sý, Bıýdjet, Salyq, Qurylys jáne Sıfrlyq kodekster boıynsha jumysty aıaqtadyq. Olardyń árqaısysy qoǵamda qyzý talqylandy, – degen palata spıkeri negizgi kodeks­t­er boıynsha jumysty aıaqtap, biz bolashaqtyń irgesin qalaıtyn zańnamaǵa kóshkenimizdi aıtty.

Depýtattar endi jaqynda el aralap, saılaýshylarmen kez­desip keledi. Májilis tóraǵasy saılaýshylarǵa qabyldanǵan zańdar adamdardyń ómirine qalaı áser etip jatyr, áleýmettik ádildik pen qaýipsizdikti qalaı qamtamasyz etedi, osynyń bárin qarapaıym tilmen túsindirý kerektigin júktedi.