Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevanyń tóraǵalyǵymen Qyzylorda qalasynda óńirdiń áleýmettik salasyn damytý máseleleri qaraldy. Keńeske oblys ákimi Nurlybek Nálibaev, sondaı-aq salalyq mınıstrlikterdiń ókilderi qatysty.
Jıyn barysynda aldymen joǵary bilim men ǵylym máseleleri talqylandy. Qatysýshylar óńirdegi joǵary bilim men ǵylym salasynyń áleýetin jan-jaqty saralady. Qyzylorda oblysynda úsh joǵary oqý orny jumys isteıdi, onda 20 myńǵa jýyq stýdent bilim alýda. Keıingi úsh jylda stýdentter sany 21 %-dan astam artqan. Bul – jastar arasynda joǵary bilimge degen turaqty suranys bar ekenin kórsetetin mańyzdy kórsetkish.
Salaǵa jaýapty mınıstr eńbek naryǵynda suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha basym baǵyttardy atap ótti. Sonymen qatar óńirge qajetti kadrlardy daıarlaý jumysyn bilim berý tapsyrysymen naqty sáıkestendirý jáne oqytýdy praktıkaǵa baǵyttap kúsheıtý qajet ekenin aıtty.
«Mamandar daıarlaýda formaldy tásilden arylatyn ýaqyt keldi. Ákimdikter kadr daıarlaý jumysyn aldyn ala josparlap, bilim berý tapsyrysyn naqty baǵyttar boıynsha júrgizýge tıis. О́ńirlik qoldaý tetikteri, onyń ishinde ákim granttary men óńirlik granttar da bolýy kerek. Eger qandaı da bir baǵyttar nátıje bermeı, ekonomıkanyń suranysyna sáıkes kelmese, onda naqty sheshimder qabyldaý qajet. Tipti jekelegen fakýltetterdi ońtaılandyrýǵa deıin barý kerek», dedi Aıda Balaeva.
Keńeste densaýlyq saqtaý salasyna qatysty máseleler de talqylandy. Vedomstvonyń málimetinshe, óńirde alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómektiń ınfraqurylymyn jáne aýdandyq aýrýhanalardy damytý jumystary jalǵasyp jatyr. Bul baǵytta jańa nysandar salý, sondaı-aq dıagnostıkalyq bazany jańartý sharalary júıeli túrde júrgizilýde.
Sonymen qatar naqty sheshimderdi qajet etetin birqatar túıtkil de kóterildi. Atap aıtqanda, alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómektiń tıimdiligin arttyrý, aldyn alý jumystarynyń nátıjesin kúsheıtý, balaly otbasylarǵa kórsetiletin patronaj qyzmetiniń sapasyn jaqsartý, skrınıngterdiń obektıvtiligin qamtamasyz etý jáne aýrýlardy erte anyqtaý tetikterin jetildirý qajettigi aıtyldy. Sondaı-aq keıbir aýdandyq aýrýhanalarda dıagnostıkalyq múmkindiktiń jetkiliksizdigi saldarynan ınsýlt qyzmetiniń jumysy shektelip otyrǵany sekildi ózekti máseleler de nazarǵa alyndy.
Osy rette Aıda Balaeva basty basymdyq aldyn alý jumystary bolýy kerektigin erekshe atap ótti.
«Biz úshin basty mindet – aýrýdy emdeýden buryn, onyń aldyn alý sharalaryn júıeli túrde kúsheıtý. Birinshiden, skrınıng sapasyn arttyryp, dertti erte anyqtaýdy formalızmsiz júrgizý qajet. Ekinshiden, medısınalyq qyzmet kórsetý deńgeıi joǵary bolýǵa tıis. Úshinshiden, halyqpen turaqty ári tıimdi aqparattyq-túsindirý jumystaryn uıymdastyrý mańyzdy. Sonymen qatar baqylaý qatań bolýǵa kerek. Bólingen qarajattyń qalaı jumsalǵanyn jáne turǵyndardyń naqty qandaı nátıje alǵanyn kórip otyrýymyz qajet. О́ıtkeni Úkimettiń qarjysy – halyqtyń aqshasy», dedi Premer-mınıstrdiń orynbasary.
Jıynda Oqý-aǵartý mınıstrligi basqarý sapasy men oqý nátıjelerine qatysty júrgizilgen taldaýdyń qorytyndylaryn tanystyrdy. О́zekti máselelerdiń qatarynda bilim sapasyn ishki jáne syrtqy baǵalaý nátıjeleri arasyndaǵy aıyrmashylyq erekshe ataldy.
Sondaı-aq baıandamada keıbir bilim berý uıymdary biliktilik talaptaryna saı kelmegendikten jabylǵany aıtyldy. Bul jaǵdaı bilim sapasyn baqylaýdy kúsheıtýdi, mektepterge nysanaly ádistemelik qoldaý kórsetýdi, sonymen qatar salanyń sıfrlyq transformasııasyn jedeldetýdi qajet etetini atap ótildi.
О́ńir úshin basym baǵyt retinde Baıqońyr qalasyndaǵy mektepterdi damytý jobalary, sondaı-aq Qyzylorda qalasyndaǵy №3 IT mektep-lıseıi bazasynda «Jasandy ıntellekt» beıindi mektebin qurý bastamasy kórsetildi.
Sonymen qatar jumyspen qamtýdy ákimshilendirý jáne memlekettik qoldaý sharalarynyń tıimdiligin arttyrý máseleleri boıynsha Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý birinshi vıse-mınıstri Asqarbek Ertaev baıandama jasady. Ol sýbsıdııalanatyn jumys oryndaryn uıymdastyrý qaǵıdalaryna engizilgen ózgeristerdi qosymsha pysyqtaý jáne óńirlermen kelisý qajet ekenin jetkizdi. Bul rette jumys berýshilerge qoıylatyn talaptardy naqtylaý, sondaı-aq qoldaý sharalaryn sıfrlyq quraldar arqyly súıemeldeý tájirıbesin jetildirý qajettigi aıtyldy.
Tarıhı-mádenı mura nysandaryna baı Syr óńirinde mádenı týrızmdi damytý máselesi de keńestiń kún tártibinen tys qalǵan joq. Sonymen qatar jıynda Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń týrıstik áleýeti de talqylandy.
Mańyzdy baǵyttardyń biri retinde tarıhı-mádenı muramen júıeli jumys júrgizý qajettigi atap ótildi. Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń málimetinshe, óńirde mádenıet jáne arhıv isi salasynda 413 uıym qyzmet etedi. Keıingi jyldary birqatar jańa nysandar paıdalanýǵa berilip, bul mádenı ınfraqurylymdy kezeń-kezeńimen jańartýǵa jáne turǵyndardyń jergilikti deńgeıde kórsetiletin qyzmetterge qoljetimdiligin keńeıtýge múmkindik berip otyr.
Sonymen qatar belgilengen normatıvterge sáıkes, turǵyndardy mádenıet mekemelerimen jetkilikti qamtý úshin ınfraqurylymdy áli de keńeıtý qajet ekeni aıtyldy.
Qorytyndylaı kele, Aıda Balaeva óńirdiń negizgi damý baǵyttary boıynsha júıeli jumysty kúsheıtýdi tapsyrdy. Ásirese kadr daıarlaý isin ekonomıkanyń naqty suranysymen úılestirý, nátıje bermeıtin bilim berý baǵdarlamalaryn qaıta qaraý, sondaı-aq mektepter men joǵary oqý oryndaryndaǵy ıdeologııalyq jáne tárbıelik jumysty bastaýysh synyptan bastap únemi baqylaýda ustaý qajettigine erekshe nazar aýdaryldy.
Sonymen qatar ǵylym salasynda ǵylym men óndiris arasyndaǵy baılanysty kúsheıtý mindeti qoıyldy. Bul ǵylymı ázirlemelerdiń naqty nátıjege aınalyp, ónerkásiptiń tıimdiligin arttyrýǵa tikeleı yqpal etýge tıis ekeni atap ótildi.
Sonymen qatar MÁMS júıesinde saqtandyrylmaǵan azamattarmen jumysty kúsheıtý, aldyn alý sharalary men skrınıngti jandandyrý, vaksınalaýǵa qatysty jalǵan aqparattyń taralýyna qarsy áreket etý, emhanalardaǵy qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý boıynsha naqty tapsyrmalar berildi.
Budan bólek orfandyq aýrýlar men pallıatıvtik kómek máseleleri, sondaı-aq bıýdjet qarajatynyń maqsatty jumsalýy qatań baqylaýda bolýǵa tıis ekeni erekshe atap ótildi.
Áleýmettik salada jastar arasyndaǵy jumyssyzdyqty taldaý, olardy qoldaýǵa arnalǵan naqty ári júıeli is-sharalar josparyn ázirleý, sondaı-aq múgedektigi bar adamdardy kreatıvti ındýstrııa jáne qolóner baǵyttary arqyly eńbekke tartý qajettigi kórsetildi.
Bilim berý salasynda bastaýysh synyptaǵy bilim sapasyn kóterý, muǵalimderdiń kásibı daıyndyǵyn kúsheıtý, ári pedagogterdiń jumysyn jeńildetýge jasandy ıntellektini kómekshi qural retinde engizý mindeti qoıyldy. Sonymen qatar balalardyń syn turǵysynan oılaýyn jáne shyǵarmashylyq qabiletin qatar damytýǵa basymdyq berilýge tıis.
Týrızm salasynda óńirdiń týrıstik áleýetin kúsheıtýge damý tujyrymdamasyna naqty usynystar engizý, ınfraqurylymdy jaqsartý jáne aqparattyq qoldaýdy arttyrý tapsyryldy. Sonymen qatar mádenı týrızmdi damytý, is-sharalar kúntizbesin qalyptastyrý, sondaı-aq biregeı festıvalder uıymdastyrý arqyly óńirdiń týrıstik brendterin júıeli túrde ilgeriletý qajet ekeni aıtyldy.
Keńes qorytyndysynda óńirlik jáne respýblıkalyq deńgeıde aqparattyq jumysty kúsheıtýdiń mańyzyna erekshe nazar aýdaryldy. Naqty nátıjelerdi ashyq kórsetip otyrý qajettigi aıtylyp, negizgi maqsat eldiń damýyn qamtamasyz etý jáne halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý ekeni atap kórsetildi.