Dúıim elde keńinen talqylanyp jatqan Ata zańnyń jańa jobasy memleketimizdiń damýdyń dańǵyl jolyna túskenin, saıası júıeniń sapalyq turǵydan jańa deńgeıge kóterilgenin aıqyn kórsetedi. Bul konstıtýsııalyq reforma – saıası ınstıtýttardy jańǵyrtýǵa, bılik pen qoǵam arasyndaǵy ózara senimdi odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan keshendi ózgeristerdiń logıkalyq jalǵasy.
Jańa redaksııadaǵy preambýla adam quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtip, memlekettik basqarý tetikterin zaman talabyna saı qaıta qaraýdy kózdep otyr. Sonymen qatar ol bılik tarmaqtary arasyndaǵy tepe-teńdik pen ózara jaýapkershilik qaǵıdattaryn naqtylaı otyryp, memlekettik basqarýdyń neǵurlym ashyq ári tıimdi modelin qalyptastyrýǵa negiz qalaıdy.
Osy turǵydan alǵanda, bir palataly Parlamentke (Quryltaıǵa) kóshý bastamasy basqarý júıesin aıqynyraq ári yqsham etýge, artyq deńgeılerdi qysqartyp, ınstıtýsıonaldyq ózara is-qımyldy jeńildetýge baǵyttalǵan. Zań shyǵarý jaýapkershiligi biryńǵaı ortalyqqa shoǵyrlanǵan jaǵdaıda sheshim qabyldaý úderisiniń ashyqtyǵy artyp, saıası jaýapkershilik te naqtylanady. Mundaı jaǵdaıda Prezıdent Ákimshiligi, Parlament pen Úkimet arasyndaǵy ózara árekettesý áldeqaıda jedel ári nátıjeli bolmaq. Árıne, bul – belgili bir táýekelderdi qamtıtyn qadam. Alaıda ol ýaqyt talabyna saı, kásibı ári jaýapty parlamenttik júıe qalyptastyrýǵa múmkindik beretin mańyzdy betburys.
Jańa qyzmet – Vıse-prezıdent laýazymynyń engizilýi de bıliktiń turaqtylyǵy men sabaqtastyǵyn qamtamasyz etetin tetik. Halyqaralyq tájirıbelerge súıensek, ol ókildik jáne úılestirýshi fýnksııalardy atqarady. Sondaı-aq Memleket basshysynyń júktemesin azaıtady. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń sózine súıensek, eldegi jańa laýazym osyǵan saı keledi.
Memleket pen qoǵam arasyndaǵy ózara is-qımyldyń ornyqty tetikterin qalyptastyrýda «Qazaqstan Halyq keńesin» qurý týraly usynys – qoǵamdyq dıalogtiń turaqty formatyn ınstıtýsıonaldyq deńgeıde bekitýge baǵyttalǵan ózekti qadam. Jańa ınstıtýttyń basty ereksheligi – oǵan zań shyǵarý bastamasy quqyǵynyń berilýi. Bul Keńes aıasynda ázirlengen usynystardyń tek konsýltatıvtik deńgeıde qalyp qoımaı, zańnamalyq keńistikte naqty qaralýyna jol ashady. Nátıjesinde, qoǵamdyq jáne óńirlik suranystardyń memlekettik sheshimderde tikeleı, keńinen kórinis tabýyna múmkindik týady.
Jalpy alǵanda, bulardyń bári – ózekti ózgerister. Osylaısha biz qoǵamdyq dıalogtiń damýyna, memleketimizdiń úzdiksiz alǵa basýyna jol ashamyz. Konstıtýsııalyq komıssııa músheleri Ata zańnyń jańa jobasyna engiziletin ózgeristerdi jan-jaqty saralap, sarapshylar men qoǵam tarapynan túsken usynys-ótinishterdi muqııat qarady. Bul úderis ár azamattyń pikirin eskerýge negizdelgen ashyq talqylaýmen erekshelendi. Sondyqtan qoǵam men memlekettiń ózara senimine súıengen, ádiletti ári turaqty damý jolyn aıqyndaıtyn reformalarǵa beıjaı qaramaı, olardy sanaly túrde qoldaý – eldiń bolashaǵyna jaýapkershilikpen qaraý degen sóz.
Gennadıı ShIPOVSKIH,
Senat depýtaty