Taldyqorǵan qalasyndaǵy «Atameken» kásipkerler palatasy alańynda «Ádiletti jáne progressıvti Qazaqstannyń halyqtyq Konstıtýsııasy úshin» jalpyulttyq koalısııasynyń jumysy sheńberinde Jetisý oblysy aktıvimen kezdesý ótti. Is-shara jańa Konstıtýsııa jobasy men alda bolatyn respýblıkalyq referendým boıynsha túsindirý jumysynyń bóligi retinde uıymdastyryldy.
Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri, Koalısııa tóraǵasynyń orynbasary Aıda Balaeva óz sózinde reformanyń saıası-áleýmettik mánine keńinen toqtala kele, Memleket basshysynyń uıtqy bolýymen qolǵa alynǵan ózgerister memlekettik basqarýdyń ádil, ornyqty ári tıimdi modelin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti. Keń kólemdi reformalar paketiniń basty erejeleriniń biri retinde bir palataly Parlamenttiń qurylýyn tilge tıek etip, bul óz kezeginde ınstıtýttardyń jaýapkershiligin kúsheıtip, zańnamalyq úderisti jedeldete túsetinin aıtty.
«Jarty jyl boıy júrgizilgen keshendi jumys nátıjesinde jańa Konstıtýsııanyń jobasy jarııalandy. Bul rette qujattyń qundylyq ózegin aıqyndaıtyn Preambýlanyń mańyzy aıryqsha.Jańa mátinde alǵash ret adam quqyqtary men bostandyqtary memlekettiń basty basymdyǵy retinde naqtylandy.Memlekettiliktiń irgetasy retinde birlik pen yntymaq, ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisim bekitildi.Egemendik pen Táýelsizdik, ýnıtarlyq qurylym men aýmaqtyq tutastyq ózgermeıtin qundylyqtar retinde aıqyndaldy. Sonymen qatar Ádildik, Zań men tártip qaǵıdattary, tabıǵatqa janashyrlyqpen qaraý prınsıpteri erekshe atap kórsetildi.Sondaı-aq «Memlekettik bıliktiń birden-bir bastaýy jáne Egemendik ıesi – Qazaqstan halqy» degen demokratııanyń negizgi qaǵıdaty konstıtýsııalyq deńgeıde bekitildi», dep atap ótti Aıda Balaeva.
Reformalardyń taǵy bir mańyzdy qyry – adam kapıtalyna basymdyq berý. Konstıtýsııa jobasynda bilim, ǵylym, mádenıet pen ınnovasııany damytýǵa erekshe mán berilýi de ýaqyt talaby.
Májilis depýtaty Bolat Kerimbek jańa jobanyń áleýmettik jáne qundylyq turǵysyndaǵy mańyzyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, adamdar Konstıtýsııany qaýipsizdik pen ádildiktiń is júzindegi kepildigi retinde sezinýge tıis.
«Referendýmda tańdaý jasaý – óz taǵdyryń men memleket bolashaǵyna beıjaı qaramaý degen sóz. О́ıtkeni Konstıtýsııa – memlekettiń ǵana emes, árbir otbasynyń da qorǵany», dep atap ótip, qoǵamdyq kelisim men ulttyq qundylyqtardy nyǵaıtýdyń mańyzyn eske saldy.
Jańa jobany talqylaý jıynyna Májilis depýtaty Nıkıta Shatalov, Abaı atyndaǵy QazUPÝ basqarma tóraǵasy – rektory Bolat Tilep, «Qazaqstan halqyna» QQ basqarma tóraǵasy Lázzat Shyńǵysbaeva, «Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ basqarma tóraǵasy Juldyzaı Ysqaqova, Jetisý oblystyq máslıhatynyń tóraǵasy Gúlnar Toılybaeva, Jetisý oblysy Ardagerler keńesiniń tóraǵasy Ermek Kelemseıit qatysty.
Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy – rektory Bolat Tilep jańa Konstıtýsııanyń mańyzy men mazmuny týraly oıymen bólisti.
«Jańa Ata zańnyń mazmunynda «Ádiletti Qazaqstan» ıdeıasynyń arman-muraty, múmkindikteri men jaýapkershiligi, saýaldary men jaýaptary kórinis tapqan. Usynylyp otyrǵan ózgeristerdiń tereń maǵynasy men tarıhı mańyzyn men osydan kóremin», dep atap ótti ol.
«Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ basqarma tóraǵasy Juldyzaı Ysqaqova neke ınstıtýtyn konstıtýsııalyq turǵyda nyǵaıtý máselesin kóterip, memlekettiń quqyqtyq jáne qoǵamdyq negizderin nyǵaıtýdaǵy atalǵan normalardyń mańyzyn tilge tıek etti.
«Nekeni er men áıeldiń erkin ári teń quqyly odaǵy retinde konstıtýsııalyq turǵyda bekitý qoǵam tarapynan qoldaý taýyp otyrǵan neke modelin joǵary zańdyq kúshi bar norma retinde bekitýge, memlekettik organdardyń quqyq qoldaný jáne profılaktıkalyq qyzmeti úshin biryńǵaı baǵdar qalyptastyrýǵa, nekege májbúrleýdiń kez kelgen formasyna qatysty nóldik tózimdilikti qamtamasyz etýge, otbasy ınstıtýtyn uzaqmerzimdi ornyqty qazaqstandyq qoǵamnyń negizi retinde nyǵaıtýǵa múmkindik beredi», dep túsindirdi J.Ysqaqova.
Jetisý oblysy Ardagerler keńesiniń tóraǵasy Ermek Kelemseıit Parlament ataýynyń Quryltaı bolyp ózgerýi jaıyndaǵy bastamanyń mańyzy týraly aıta kele, onyń tarıhı ári rýhanı tereń mánine nazar aýdardy.
«Biz de Parlamenttiń Quryltaı dep atalýy týraly bastamany jaı ǵana formasyn aýystyrý emes, tarıhı tamyrymyzǵa qaıtý ári ulttyq biregeılikti bekitý retinde qaraımyz. Bul – bizdiń memlekettilik dástúrlerimizdiń jańǵyrýy men damýy», dedi ol.
Jetisý oblystyq máslıhatynyń tóraǵasy Gúlnar Toılybaeva jańarǵan Ata zańnyń basty erejelerine qatysty oıyn bildirip, memlekettiń qundylyq baǵdarlaryn nyǵaıtý máselesine den qoıdy.
«Ádildik, Zań men tártip, tabıǵatqa uqypty qaraý Konstıtýsııa deńgeıinde tuńǵysh ret bekitilip otyr. Memlekettik bıliktiń qaınar kózi Qazaqstan halqy ekeni aıqyn jazyldy. Basty ıdeıa – bilimniń, ǵylymnyń, mádenıet pen ınnovasııanyń, sondaı-aq adam kapıtalynyń damýyna basymdyqtyń berilýi», dep atap ótti ol.
Budan bólek, Jetisý oblysynda óńirdiń ǵylymı jáne shyǵarmashylyq zııaly qaýym ókilderimen kezdesý ótti.
Kezdesý barysynda Aıda Balaeva jańa Konstıtýsııa jobasynyń túpki máni – ár azamattyń qadir-qasıetin qorǵaý men eldiń ornyqty damýyn qamtamasyz etý ekenin atap ótti.
«Jańa Preambýlada adam quqyqtary men bostandyqtarynyń memlekettiń eń joǵary qundylyǵy retinde aıqyndalýy – osy baǵyttaǵy túbegeıli betburystyń aıǵaǵy.
Sonymen birge birlik pen ózara syılastyq, ultaralyq jáne dinaralyq kelisim Qazaqstan memlekettiliginiń berik negizi retinde bekitilip otyr. Bul qaǵıdattar kópetnosty, kópkonfessııaly qoǵamda turaqtylyq pen senimdi damýdyń basty sharty ekeni anyq. Egemendik pen Táýelsizdik, eldiń aýmaqtyq tutastyǵy ózgermeıtin, myzǵymas qundylyqtar retinde belgilenýi – memlekettiń beriktigine berilgen naqty quqyqtyq kepil. Qandaı jaǵdaıda da bul ustanymdar memleket damýynyń buljymas tiregi bolmaq.Jańa Ata zańda ádildik, Zań men tártip, tabıǵatqa jaýapkershilikpen qaraý sekildi qundylyqtardyń konstıtýsııalyq deńgeıde bekitilýi qoǵamda jaýapkershilik mádenıetin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Bul tek búgingi kúnniń emes, keleshek urpaq aldyndaǵy mindetti de aıqyndaıdy», dedi Aıda Balaeva.
Kezdesý sońynda qatysýshylar suraqtaryn qoıyp, túsindirý jumysy boıynsha usynystaryn aıtty. Sondaı-aq, azamattardyń referendýmǵa qatysýynyń mańyzyn atap ótti.
Jetisý oblysy