Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti janyndaǵy Sýperkompıýter ortalyǵynda «Qazgıdromet» Qazaqstan aýmaǵy úshin joǵary dáldiktegi sandyq aýa raıy boljamy modelin iske qosty. Bul qadam eldiń gıdrometeorologııalyq qaýipsizdigin kúsheıtip, qaýipti tabıǵı qubylystardy erterek eskertýge jol ashady, dep jazady Egemen.kz.
Aýa raıyn boljaý qazirgi zamanǵy Weather Research and Forecasting (WRF) modeli arqyly júzege asady. Esepteýler QazUÝ-dyń Farabi Supercomputer Center ortalyǵynda júrgiziledi. Bul – Ortalyq Azııadaǵy eń qýatty esepteý keshenderiniń biri.
WRF modeli 2 shaqyrymdyq keńistiktik bólshekteý dáldigin qamtamasyz etedi. Iаǵnı árbir boljam 2 shaqyrym aýmaqqa deıingi naqty derekterge súıenip jasalady. Mundaı múmkindik ásirese kúrdeli relefi bar óńirler úshin asa mańyzdy.
Mınıstrlik qoldaǵan jobaJoba Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń qoldaýymen júzege asty. Sýperkompıýter iske qosylǵannan keıin «Qazgıdromet» pen QazUÝ arasynda júıeli yntymaqtastyq ornatyldy.
Farabi Supercomputer Center dırektory Ámirhan Temirbaevtyń aıtýynsha, bul – birneshe aıǵa sozylǵan kúndelikti eńbektiń nátıjesi. Ortalyq mamandary esepteý túıinderin baptap, server konfıgýrasııasyn ońtaılandyryp, modeldi avtomatty rejımde iske qosý tetigin jolǵa qoıǵan. Al «Qazgıdromet» mamandary WRF modelin jergilikti jaǵdaıǵa beıimdep, parametrlerin kalıbrlep, boljam sapasyn tekserip, derekterdi taldady.
WRF modeli endi kún saıyn avtomatty túrde iske qosylyp, Qazaqstan aýmaǵy boıynsha joǵary dáldiktegi boljam usynady.
Boljamdar naqtylana túspek: «Qazgıdromet» sýperkompıýterdi paıdalana bastady
Qaýipti qubylystarǵa erte eskertýJańa júıe ásirese Almaty qalasy men eldiń ońtústik-shyǵysyndaǵy taýly aýdandarda qaýipti tabıǵı qubylystardy boljaý sapasyn arttyrady. Bul – sel, nóser, qatty jel sekildi tosyn qubylystardyń aldyn alý turǵysynda mańyzdy qural.
Mamandardyń aıtýynsha, atmosferalyq úderisterdi dál esepteý úshin mıllıondaǵan operasııa qajet. Mundaı kólemdi esepteýdi qarapaıym server atqara almaıdy. Sondyqtan sýperkompıýter – tek ǵylymı joba emes, ulttyq deńgeıdegi strategııalyq ınfraqurylym.
Aldaǵy ýaqytta bul esepteý qýattary aýa raıynan bólek, sý tasqyny, laı kóshkini, klımat ózgerisi, aýa sapasy jáne qalalardyń sandyq modelderin jasaýǵa paıdalanylmaq.
Sýperkompıýterdiń múmkindigi mol
Jýyrda «Qazgıdromettiń» resmı saıtynda «Sandyq aýa raıy boljamy» atty jańa bólim ashylady. Onda paıdalanýshylar model nátıjelerimen jáne Qazaqstan aýmaǵy boıynsha jasalǵan boljam kartalarymen tanysa alady.
Sóıtip, joǵary tehnologııa men ǵylym jetistigin ushtastyrǵan bul bastama eldiń gıdrometeorologııalyq qaýipsizdigin nyǵaıtyp, erte eskertý júıesin jańa deńgeıge joǵarylatady.
Sınoptıkter birqatar óńirde aýa raıyna baılanysty eskertý jarııalady