Sarapshy, PhD, Astana IT University assıstent-professory Baqytjan Sárıevtiń pikirinshe, Qazaqstanda jas ǵalymdarǵa arnalǵan granttar men qoldaý baǵdarlamalary bolsa da, júıe turaqty túrde básekege qabiletti zertteýshilerdi shyǵara almaı otyr. Basty kedergi – ǵylymı mansap jolynyń naqty qurylmaýy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Sarapshynyń aıtýynsha, Qazaqstanda «naǵyz ǵylym magıstratýradan keıin bastalady» degen eski túsinik bar. Álemniń aldyńǵy qatarly ýnıversıtetterinde bakalavrlar birinshi kýrstan bastap zerthanada naqty mindetter alady jáne ǵylymı maqalalarǵa avtor retinde qatysady.
«Bizde magıstratýraǵa kelgen stýdent ǵylymı maqala qalaı jazylatynyn, gıpotezany qalaı qoıý keregin bilmeıdi. Sodan keıin eki jyl magıstratýra, úsh jyl doktorantýra ishinde daıyn zertteýshi bolýdy talap etemiz. Bul múmkin emes», deıdi sarapshy.
Sarapshy jas ǵalymdardy erte jastan zerthanaǵa tartýdy mańyzdy dep sanaıdy. Onyń aıtýynsha, stýdentti birinshi-ekinshi kýrstan bastap komandaǵa alý kerek. Daǵdysy az bolsa da, ǵylymdy túsinbese de tájirıbe jınaýy mańyzdy, kadr solaı ósedi. Sondaı-aq stýdentti erte jastan jarııalanym jobalaryna qosý olardyń motıvasııasyn arttyrady jáne zertteýshilik oılaýyn qalyptastyrady.
Qazaqstan ǵylymynda urpaq almasý máselesi de ózekti. B. Sárıevtiń sózinshe, zerthanalar men ýnıversıtetter arasynda kóldeneń baılanys álsiz, ár jetekshi kadrdy nólden bastap ósiredi. Onyń túsindirýinshe, daıyn mamandar júıeden ketip jatady, sebebi toptar arasynda ashyq kóshý tetigi joq. Bir mentordan ekinshisine «tárbıelengen» stýdentti berý mádenıeti qalyptaspaǵan.
Sarapshy granttyq qarjylandyrý men baǵdarlamalyq-maqsatty qarjylandyrýdy PhD kórsetkishine qatań baılaý ǵylymǵa zııan tıgizetinin de eskertti.
«Joba shartyna bes PhD daıyndaý dep jazylady. Eger úsh jylda eki myqty doktor shyǵarsań, biraq beseý bolmasa, joba oryndalmaǵan bolyp sanalady. Nátıjesinde daıyn emes adamdar keledi, keıde jetekshiler dıssertasııany ózderi jazady. Qaǵaz júzinde halyqaralyq dáreje bar, biraq zertteýshilik daǵdy joq», deıdi Baqytjan Sárıev.
Sarapshynyń pikirinshe, joba jetekshisi kvota baqylaýshy emes, mentor bolýy tıis. Onyń mindeti – jas zertteýshini ósirý, esep úshin san jınaý emes. Qazaqstanǵa esep úshin «shtamptalǵan» doktorlar emes, álemdik deńgeıdegi zertteýshiler kerek. PhD boıynsha kvotalyq tásilden bas tartý jáne stýdentterdi erte jastan shynaıy ǵylymǵa tartý ǵana shyn máninde ǵalym ósiretin ekojúıe qura alady.
Sarapshy: Eldegi demografııalyq ósim geografııalyq turǵyda tarylyp barady