QR-kod arqyly tólem jasaý búginde qalypty úderiske aınaldy. Janarmaı, avtoturaq, túrli qyzmet aqysy – bárin bir ret skanerleý arqyly tóleımiz. Qyzmet kórsetý salasynda QR-kod termınal men qaǵaz mázirdiń ornyn basty. Alaıda Qarjy naryǵyn damytý jáne retteý agenttiginiń (QNDRA) Áleýmettik jobalar jáne qarjylyq ınklıýzııany damytý basqarmasynyń bas mamany Gúlbaqyt Isaevanyń aıtýynsha, elge yńǵaıly osy qyzmetti alaıaqtar óz paıdasyna ıkemdep jatyr.
«Bir ǵana skanerleý áreketi qarjyńyzdy sypyryp alýy múmkin. Búginde alaıaqtarǵa bank júıesin buzýdyń nemese kúrdeli tehnıkalyq shabýyl jasaýdyń qajeti joq. Olar áldeqaıda ońaı joldy tańdady, qyzmet kórsetý salasyndaǵy QR-kodtardy aýystyryp, adamdardy jalǵan saıttarǵa baǵyttaıdy. Syrt kózge bári resmı paraqshaǵa uqsaıdy, biraq engizilgen derekter tikeleı qylmyskerlerdiń qolyna túsedi. QR-kodtyń ózi qaýip týdyrmaıdy. Bul – tek shıfrlanǵan silteme. Qaýip – sol kod sizdi qaı jaqqa baǵyttaıtynynda bolyp tur. Halyq kodty skanerlegenge deıin siltemege mán bere bermeıdi. Tehnıkalyq belgilerden góri kózi úırengen tanys ortaǵa senim artady: tanys dámhana, belgili logotıp, resmı termınal...Esh kúmándanbaı, kodty skanerleı salady. Alaıaqtar adamnyń dál osyndaı senimin paıdalanady», deıdi sarapshy G.Isaeva.
QR-kodty kez kelgen onlaın servıste bir mınýtta jasap shyǵarýǵa bolady. Al shynaıy kodty aýystyrý tipti ońaı, jalǵan nusqasyn basyp shyǵaryp, túpnusqasynyń ústine japsyra salsa jetkilikti. Paıdalanýshy skanerlegen kezde resmı saıtqa uqsas, biraq jalǵan paraqsha ashylady. Agenttik ókiliniń aıtýynsha, mundaı shemalarǵa aldaný adamnyń psıhologııalyq minez-qulqyna da baılanysty.
«Alaıaqtar bankterdiń qorǵanysyn buzýǵa tyryspaıdy. Olar adamdardyń kúndelikti qalyptasqan ádetine súıenedi. Biz baılanyssyz tólemge úırenip qaldyq, ınterfeıske sene salamyz, kezekte turǵanda nemese asyqsaq, siltemeni tekserýge ýaqyt bólmeımiz. Adam derekterin engizip jatyp, onyń saldaryn oılamaıdy. Oqıǵalar da sony dáleldeıdi. Mysaly, dámhanaǵa kelgen adam ústeldegi QR-kodty skanerlep, mázirdi ashady. Bári ádettegideı kórinedi. Tólem jasaý kezinde SMS arqyly kelgen kodty engizý suralady. Arada 20 mınýt ótken soń onyń shotynan 180 myń teńgeden astam qarajat esepten shyǵarylady. Keıin anyqtalǵandaı, túpnusqa QR-kodtyń ústine jalǵan kod jabystyrylǵan», deıdi sarapshy.
QNDRA keıingi kezde bolǵan birneshe oqıǵany da aıtyp berdi. Taǵy bir jaǵdaıda er adam avtoturaq aqysyn termınaldaǵy QR arqyly tóleıdi. Ashylǵan saıt resmı paraqshadan aınymaıdy. Aıyrmashylyǵy – domen ataýynda, bir ǵana árip basqa. Ol 500 teńge tóleý úshin karta derekterin engizedi. Keıin kartasynan birneshe ret iri somalar alynǵany belgili bolǵan.
Taǵy bir turǵyn esik aldynan «Jetkizý málimetterin naqtylaý úshin QR boıynsha ótýińizdi suraımyz» degen habarlama tabady. Kodty skanerlegende «qaıta jiberý aqysy» retinde 1,2 myń teńge tóleý usynylady. Paraqsha standartty tólem formasyna uqsaıdy. Azamat karta derekterin engizgennen keıin bul málimetter basqa saıttarda onlaın saýda jasaý úshin paıdalanylǵan. Sondyqtan agenttik mamandary kúmándi QR-kodty skanerlegen jaǵdaıda ýaqyt sozbaı, áreket etý kerektigin eskertedi.
«Eger siz kúdikti kodty skanerlep qoısańyz, dereý bankke habarlasyp, qajet bolsa kartany buǵattańyz. Internet-bankıng, elektrondyq poshta, basqa da mańyzdy servısterdegi qupııasózderdi ózgertińiz. Barlyq akkaýntyńyzǵa eki faktorly aýtentıfıkasııany qosyńyz. Qurylǵyny antıvırýspen tekserip, aldaǵy kúnderi shotyńyzdaǵy operasııalardy muqııat baqylańyz. Jyldam áreket qarjylyq shyǵyndy azaıtýǵa kómektesedi. Sıfrlyq tólemniń yńǵaılylyǵy qaýipsizdikpen qatar júrýge tıis. Bir ǵana skanerleý áreketi eleýli qarjylyq shyǵynǵa ákelýi múmkin. Sondyqtan ár QR-kodty avtomatty senim emes, tekserýdi qajet etetin qural retinde qabyldaý – búgingi kúnniń talaby», dep túsindirdi QNDRA mamany.