Temirjol toraby: Saladaǵy keshendi jańǵyrý

Jumys­tyń aýqymdy kólemi 3593 sha­qyrym joldy jańa­laǵan kúrdeli jóndeý jumysyna arnaldy. Atalǵan jóndeý ju­mys­tary ınfraqurylymdy keshen­di qalpyna keltirýdi, sonyń ishinde relsterdi, shpaldardy, bas­qa da jol qondyrmasynyń element­terin aýystyrýdy qamtydy.

Sondaı-aq 1560 shaqyrym temirjol jelisindegi quramdas bólikterdi jóndeý aıaqtaldy. Bul jumys tozǵan jol tetikterin aýystyrýǵa, ınfraqurylymnyń tehnıkalyq jaǵdaıyn qajetti deńgeıde ustaýǵa baǵyttaldy.

Aýqymdy josparly-aldyn alý jóndeý jumysy 4284 shaqyrym joldy qamtydy. Bul jumys joldyń merziminen buryn tozýdyń aldyn alý men poıyzdardyń kedergisiz jáne qaýipsiz jumysyn qamtamasyz etý maqsatynda júrgizildi.

Qoldanystaǵy ınfraqu­ry­lymdy jańǵyrtýmen qatar, jańa temirjol jelilerin salý jobalary belsendi túrde júzege asyrylyp jatyr. 2019–2025 jyldar aralyǵynda elimizde 911 shaqyrym jańa temirjol jelisi salyndy.

Eń mańyzdy ınfraqurylymdyq jobalardyń ishinde elimizdiń tranzıttik áleýetin damytýdyń basym baǵyttarynyń biri, Qazaqstan men halyqaralyq kólik dálizderi arasyndaǵy júk aǵynyn arttyrýda mańyzdy ról atqaratyn, uzyndyǵy 836 shaqyrymdy quraıtyn Dostyq – Moıynty ýchaskesiniń qurylysyn atap ótýge bolady.

Sonymen qatar uzyndyǵy 75 shaqyrymǵa jetetin Almaty stan­sasynyń aınalma temirjol jelisiniń jobasy aıaqtaldy. Bul jeli Almaty kólik torabyndaǵy keptelisterdi jeńildetip, tasymaldaý tıimdiligin arttyryp, elimizdiń ońtústik óńi­rindegi júk poıyzdarynyń qozǵa­lysyn ońtaılandyrdy.

Bul jobalardy júzege asyrý qazaqstandyq temirjol jelisin damytýdyń mańyzdy kezeńine aınaldy jáne Eýrazııadaǵy negizgi kólik-logıstıkalyq habtardyń biri retinde elimizdiń rólin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.

Búginde bul salaǵa sıfrlyq júıe­ler de keńinen engizilip, zamanǵa saı jańaryp keledi. Aıtalyq, jaqynda temirjol jelisiniń aqaýlaryn aldyn ala boljap, jóndeý jumystaryn josparlaýdy eki esege jedeldetetin «Smart-dıagnostıka» júıesi iske qosyldy. Bul sıfrlyq júıe 22 myń shaqyrym temirjoldy qamtyp otyr. Buǵan qosa, 3 myń shaqyrym magıstraldy jeti baǵyt boıynsha ótkizý qabiletin kúsheıtetin avtomattandyrý júıeleri engizilip jatyr. Vagon parkin ońtaıly basqarýǵa arnalǵan biryńǵaı sıfrlyq platforma qarjyny jylyna 2 mlrd teńgege deıin únemdeýge múmkindik berse,  «Wabtec» kompanııasynyń Kinetix ınnovasııalyq júıesi vagondardy qozǵalys kezinde toqtaýsyz ári áldeqaıda dál dıagnostıkalaýǵa jaǵdaı jasaıdy.

Jolaýshylar tasymaly salasynda da aıtarlyqtaı serpin baıqalady. О́tken jyly «Jolaýshylar tasymaly» AQ qyzmetin 13 mln-nan astam adam paıdalanǵan. Keıingi on jylda vagon parkiniń 60 paıyzy jańaryp, 2030 jylǵa qaraı olardyń ortasha jasy 10 jylǵa deıin qysqarmaqshy. Munyń barlyǵy kórsetiletin qyzmet sapasyna degen senimdi arttyra túsýde.

Sondaı-aq termınaldyq ınfra­qurylymdy damytýǵa da nazar aýdarylyp otyr. Dostyq stansa­syn­daǵy júk termınaly qaıta jań­ǵyryp, Altynkól stansasyn­daǵy konteınerlik termınal keńeıtil­mekshi. Munda poıyzdar qozǵalysyn táýlik boıy basqarýǵa múmkindik beretin dıspetcherlik tetik bir ortalyqqa shoǵyrlanǵan.

Shekara aýmaǵyndaǵy Altynkól stansasynyń áleýeti de artyp keledi. Prezıdenttiń V Ulttyq quryltaıda aıtqan tapsyrmasyna sáıkes «Al­tynkól – Jetigen» temirjol jelisiniń jańǵyrtylýy nátıjesinde stansanyń ótkizý qabileti táýligine 33 jup poıyzǵa deıin jetpekshi. Byltyr munda alty eksporttyq park iske qosylyp, táýliktik ótkizý kólemi 20-dan 30 jupqa deıin ósti. Stansa basshysy Danııar Nurqasymovtyń aıtýynsha, suryptaý dóńesiniń qurylýy men jańa joldardyń salynýy opera­sııalyq tıimdilikti edáýir arttyrady.

Temirjol ınfraqurylymy megapolıster deńgeıinde de jańǵyrtylyp jatyr. Shymkent qalasynda kólik jelisin jaqsartý jumystary júıeli júrgizilip keledi. Jýyrda Momynov kóshesindegi temirjol ótkeli tehnıkalyq turǵyda ashylyp, buryn keptelisten kóz ashpaǵan ýchaskede qozǵalys erkindigi paıda boldy. Uzyndyǵy 132 metr jańa ótkel Saıram aýdany men qala ortalyǵy arasyndaǵy tasymaldy jeńildetip, jol júrisin jyldamdatady. Kópir qurylysy tolyq aıaqtalǵan soń nysanǵa 50 jyldyq kepildik beriledi.

Júk tasymaly sapasy da óńirlik stansalardyń tıimdi jumysyna baılanysty. Bul rette Atyraýdaǵy Aqjaıyq stansasynyń ótken jylǵy kórsetkishteri nazar aýdararlyq. 7 qabyldap-jóneltý, 3 turaqtaý joly bar stansa jyl boıy 21 779 poıyz qabyldap, 51 634 vagon óńdegen. Vagon aınalymy 138,2 paıyzǵa oryndalyp, táýliktik júk tıeý jospary 3 vagon bolsa, naqty kólem 64 vagonǵa jetken. Tonnamen eseptegende táýliktik tasymal 38 916 tonnany qurap, jospar 107 paıyzǵa oryndaldy. Munaı sektoryndaǵy iri kásiporyndardyń turaqty jumysy men jol qurylysyna qajetti materıaldardy tasymaldaý kólemdi ulǵaıtqan.

Aqjaıyq stansasyna qarasty 60-qa jýyq kirme joldyń 50-i belsendi qoldanysta. Bul júk túsirý logıstıkasyn óńirlik deńgeıde tıimdi uıymdastyrýǵa múmkindik beredi. Munda tek munaı ónimderi ǵana emes, benzın, mazýt, reaktıvti otyn, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵyna qajetti dızel otyny da tasymaldanady.